NYT araştırması: Ukrayna 2024'te silah alımlarında yaklaşık 1,2 milyar dolar kaybetti
The New York Times, Ukrayna'nın 2024-2025 yıllarına ait gizli iç denetimlerine dayanan bir soruşturma yayımladı. Denetimler, yolsuzluk, israf ve kötü yönetim nedeniyle 2024'te yaklaşık 1,2 milyar dolarlık kayıp belgeliyor. Araştırma, 233 bin kullanılamaz havan mermisi teslim eden Pavlohrad Kimya Tesisi'ni, yüksek fiyatlı roket ihalesini ve daha önceki sözleşmeleri yerine getirmemiş ya da yolsuzluk soruşturmaları bulunan şirketlere verilen yeni siparişleri öne çıkarıyor.
Öne çıkanlar
- NYT, Ukrayna'nın 2024-2025 silah alımlarına ilişkin sınıflandırılmış iç denetimlerini yayımladı.
- Denetimlere göre Ukrayna 2024'te yaklaşık 1,2 milyar dolar kaybetti.
- Daha düşük fiyatlı tekliflerin atlanması nedeniyle yaklaşık 126 milyon dolarlık fazla ödeme tespit edildi.
- Pavlohrad Kimya Tesisi 233 bin kullanılamaz havan mermisi teslim etti; tesisin başı Leonid Şiman tutuklandı ve beş yıl hapis cezası aldı.
- 2024 roket ihalesinde üç firma birim başına 4.200, 4.600 ve 5.100 dolar teklif verdi; ajans en yüksek fiyatlı teklifi seçti ve bu da yaklaşık 130 milyon dolarlık fazla ödemeyle sonuçlandı.
- Savunma Bakanlığı'nın en büyük 10 yüklenicisinden yedisi, açık soruşturma ya da tutuklama bulunmasına rağmen yeni sipariş aldı.
- Ukrayna, Sırp ihracat lisansı yerine askeri istihbaratın bir garanti mektubuna dayanarak Spetstekhnoexport aracılığıyla Sırbistan'dan füze almaya çalıştı.
Neden önemli
Savaş dönemindeki Ukrayna savunma bütçesinin önemli bir dilimine denk gelen 1,2 milyar dolarlık kayıp, denetim bulgularının ötesinde cephedeki askerlere ulaşan kusurlu mühimmat ve en yüksek fiyatlı tekliflerin tercih edilmesiyle somutlaşıyor. Araştırma, yolsuzluk soruşturması ya da başarısız geçmişi olan şirketlerin yeni sipariş almaya devam ettiğini belgeleyerek Ukrayna'nın alım sistemindeki yapısal sorunları gözler önüne seriyor.
Ne oldu
The New York Times, Ukrayna Savunma Bakanlığı iç denetim birimiyle koordineli çalışan devlet denetim kurumunun hazırladığı 700 sayfayı aşan sınıflandırılmış raporları inceleyerek bir soruşturma yayımladı. Buna göre 2024'te savunma alımlarında yaklaşık 1,2 milyar dolar yolsuzluk, israf ve usulsüzlük nedeniyle kaybedildi. Denetimler, tekliflerin yeterince araştırılmadığını, daha düşük fiyatlı tekliflerin atlanmasıyla yaklaşık 126 milyon dolarlık fazla ödeme yapıldığını ve daha önce sözleşmelerini yerine getirmemiş 18 şirkete yeni iş verildiğini ortaya koydu. Pavlohrad Kimya Tesisi, arızalı infilaklı veya itici şarjları bulunan 233 bin havan mermisini orduya teslim etti; fabrikanın yöneticisi Leonid Şiman ayrı bir davada beş yıl hapis cezasına çarptırıldı. 2024'te düzenlenen yüz milyonlarca dolarlık roket ihalesinde üç firma sırasıyla birim başına 4.200, 4.600 ve 5.100 dolar teklif etti; ancak üç ürün de aynı Türk fabrikasından çıktığı halde Ajans, Czechoslovak Group'un yan kuruluşunun en yüksek fiyatlı teklifini seçti ve Ukrayna yaklaşık 130 milyon dolar fazla ödedi. Aynı yıl Ukrayna, Sırbistan ile Rusya arasındaki ilişkiler nedeniyle aracılar kullanarak Sırp üreticiden Sovyet tipi füze almaya çalıştı; Spetstekhnoexport adlı şirketle sözleşme imzalandı, ancak denetimde gerekli Sırp ihracat lisansının bulunmadığı, bunun yerine Ukrayna askeri istihbaratının garanti mektubuna dayanıldığı ve Regulus Global adlı ABD'li alt yüklenicinin devreye girdiği belirlendi. Dönemin Savunma Bakanı Rustem Umerov, aracıları kaldırarak Regulus'un doğrudan alım ajansıyla çalışmasını önermişti.
Ukrayna kaynakları olayı nasıl aktarıyor
Sentezde Ukrayna kaynaklarına özgü ayrı bir çerçeclendirme yer almadığı için bu bölüm boş bırakılmıştır.
Uluslararası kaynaklar olayı nasıl aktarıyor
Sentezde uluslararası medyanın Ukrayna'dan farklı bir çerçevesine yer verilmediği için bu bölüm boş bırakılmıştır.
Arka plan
Savunma Alımları Ajansı, Ukrayna'nın silah ve askeri ürün alımlarından sorumlu devlet kurumudur. Sırbistan, Rusya ile dostane ilişkiler sürdürdüğü için Ukrayna'nın Sovyet tipi mühimmatı Sırp üreticilerden doğrudan alması zorlaşmaktadır. Czechoslovak Group ise Çek Cumhuriyeti'nde kayıtlı bir savunma grubudur ve söz konusu roket ihalesini kazanan yan kuruluş bu grubun parçasıdır.