Norveç Başbakanı: Støre, Zelenskiy'nin uçağına Moldova'da kalkış sırasında drone 'neredeyse çarptı'
Norveç Başbakanı Jonas Gahr Støre, 9 Eylül'de NRK'ya verdiği röportajda, Ukrayna Devlet Başkanı Volodymyr Zelenskiy'nin 8 Eylül'de Moldova'dan Oslo'ya hareket ettiği sırada uçağına drone 'neredeyse çarptığını' söyledi. Støre, ayrıntı vermedi. Norveçli ve Moldova yetkilileri ile Ukrayna Devlet Başkanlığı Ofisi daha sonra uçağa doğrudan tehdit olup olmadığının bilinmediğini, uçuşun Moldova hava sahasının kapatılması nedeniyle geciktiğini belirtti. Zelenskiy, 9 Eylül'de Oslo'da Kral V. Harald'ın cenaze törenine katıldı.
Öne çıkanlar
- 8 Eylül öğleden sonra, Moldova hava sahasına yaklaşık 16:20'de, Shahed tipi olarak önceden tanımlanan bir drone girdi; Moldova hava sahasını kısmen kapattı.
- Moldova hükümet sözcüsü Dumitru Ciorici, hava sahasının kapanmasının üç kalkışı ve dört inişi, Zelenskiy'nin uçuşu dahil geciktirdiğini söyledi.
- Moldovalı yetkililer, drone'un Chişinău Havalimanı'na yaklaşık 160 km mesafedeki Rîşcani bölgesindeki Stări Măhlăni köyü yakınlarında bir ayçiçeği tarlasına düştüğünü, dört yangına yol açtığını ancak yaralanan olmadığını bildirdi.
- Drone Moldova hava sahasından Romanya'ya geçti; Romanya, İspanya Hava ve Uzay Kuvvetleri'ne ait iki F-18 savaş uçağını kaldırdı ve Iași havalimanı operasyonlarını geçici olarak durdurdu.
- Norveç Başbakanı Støre, 9 Eylül'de NRK'ya uçağın 'neredeyse vurulduğunu' söyledi; Norveç Devlet Bakanı Bhanuja Rasiah ise drone'un uçağa ne kadar yaklaştığının bilinmediğini açıkladı.
- Ukrayna Devlet Başkanlığı Ofisi'nden bir kaynak, Zelenskiy'nin uçağı ile drone(lar)ın aynı anda havada olmadığını, uçağın drone radarlardan kaybolduktan sonra (17:15) kalktığını (17:30) söyledi.
- Zelenskiy, Oslo'da Kral V. Harald'ın 9 Eylül'deki cenaze törenine katıldı; Norveç ziyareti sırasında Başbakan Støre, Dışişleri Bakanı Espen Barth Eide ve Maliye Bakanı Jens Stoltenberg ile hava savunması ile FREYJA anti-balistik savunma girişimini görüştü.
Neden önemli
Olay, savaş zamanında uluslararası seyahat eden bir devlet başkanının güvenliğini gündeme getiriyor. Rus drone'larının komşu ülkelerin — Moldova ve NATO üyesi Romanya — hava sahasına sızması, çatışmanın bölgesel yayılma riskini gösteriyor. Norveçli yetkililerin ve Ukrayna Devlet Başkanlığı Ofisi'nin çelişen açıklamaları, başkanlık uçağına yönelik tehdidin kamuoyuna nasıl aktarıldığına dair soru işaretleri yaratıyor. Oslo ziyareti ayrıca Ukrayna-Norveç arasında hava savunması ve FREYJA anti-balistik girişimi görüşmelerini hızlandırdı.
Ne oldu
8 Eylül öğleden sonra, Moldova Savunma Bakanlığı yaklaşık 16:20'de, önceden Shahed tipi bir İHA olarak tanımlanan bir dronenin Ukrayna yönünden Moldova hava sahasına izinsiz girdiğini bildirdi. Moldova, sivil havacılık güvenliği gerekçesiyle hava sahasının merkez bölümünü geçici olarak kapattı. Moldova hükümet sözcüsü Dumitru Ciorici, kapatmanın üç kalkışı ve dört inişi — Zelenskiy'nin Oslo'ya uçuşu dahil — geciktirdiğini söyledi. Moldovalı yetkililer, drone'un Chişinău Havalimanı'na yaklaşık 160 km mesafedeki Rîşcani bölgesindeki Stări Măhlăni köyü yakınlarında bir ayçiçeği tarlasına düştüğünü, dört yangına yol açtığını ancak yaralanan olmadığını bildirdi. Drone Moldova hava sahasından Romanya'ya geçti; Romanya, iki İspanyol F-18 savaş uçağını kaldırdı ve Iași havalimanı operasyonlarını geçici olarak durdurdu. Ukrayna Devlet Başkanlığı Ofisi'nden bir kaynak, Zelenskiy'nin uçağı ile drone(lar)ın aynı anda havada olmadığını, AirNavRadar verilerine göre drone'un 17:15'te radarlardan kaybolduğunu, uçağın 17:30'da kalktığını söyledi. Zelenskiy 8 Eylül akşamı Oslo'ya ulaştı. 9 Eylül'de Norveç Başbakanı Støre, NRK'ya uçağın 'neredeyse vurulduğunu' söyledi. Norveç Maliye Bakanı Stoltenberg, Zelenskiy'nin 8 Eylül akşamı Oslo'daki görüşmede kendisine olayı anlattığını ve kalkışta gecikme ile uçağa yönelik tehditler olduğunu söyledi. Norveç Devlet Bakanı Rasiah, drone'un uçağa yakınlığının bilinmediğini söyledi. Zelenskiy 9 Eylül'de Oslo'da Kral V. Harald'ın cenaze törenine katıldı, tabutun arkasında diğer devlet başkanlarıyla yürüdü ve Norveç'ten kısa süre sonra ayrıldı. Ziyaret sırasında Støre, Dışişleri Bakanı Espen Barth Eide ve Stoltenberg ile hava savunması, askeri yardım, sivil destek ve Avrupa FREYJA anti-balistik savunma girişimi konularını görüştü.
Ukrayna kaynakları olayı nasıl aktarıyor
Ukrayna medyası, özellikle sonraki haberlerde, olayı bir 'neredeyse çarpışma' olarak değil, Moldova/Romanya hava sahası ihlali ve buna bağlı kalkış gecikmesi olarak çerçeveledi. Ukrayna Devlet Başkanlığı Ofisi'nden bir kaynak, Støre'nin anlatımını 'abartılı' olarak nitelendirdi ve uçağın drone(lar)la aynı anda havada olmadığını vurguladı. Ukrayna kaynakları, drone'un Moldova hava sahasından çıkıp radarlardan kaybolmasını bekledikten sonra uçağın kalktığını, ayrıca Ukrayna tarafının F-16 ile drone'u düşürmeyi önerdiğini ancak buna gerek kalmadığını belirtti. Ukrayna basını ayrıca olayı, 8-9 Eylül gecesi Ukrayna-Moldova sınırındaki sınır altyapısına yapılan Rus drone saldırıları da dahil olmak üzere Moldova ve Romanya'ya yönelik daha geniş Rus drone sızmalarıyla ilişkilendirdi. Zelenskiy'nin Oslo'daki gündemi — Støre, Stoltenberg ve Eide ile hava savunması ile FREYJA görüşmeleri — Ukrayna medyasında seyahat aksaklığıyla birlikte öne çıkarıldı.
Uluslararası kaynaklar olayı nasıl aktarıyor
İngilizce, İspanyolca, Fransızca, Almanca, Arapça ve Azerbaycan dili de dahil olmak üzere uluslararası medya, öncelikle Støre'nin NRK röportajındaki orijinal dilini aktararak uçağın 'neredeyse vurulduğu' ve 'içinde bulunduğu gerçeklik' ifadesini öne çıkardı. Uluslararası haberler, bir savaş dönemi başkanının uçağına yönelik tehdidin sembolik ağırlığına ve Kral V. Harald'ın cenaze törenine gidişine odaklandı; Moldova hava sahası prosedürleri veya Ukrayna'nın itirazlarına daha az yer verdi. Bazı uluslararası yayınlar, Norveçli yetkililerin drone'un uçağa yakınlığının bilinmediğine dair sonraki açıklamasını bir 'geri adım' olarak çerçeveledi. Reuters ve Institute for the Study of War tarafından ayrıca, Rus Shahed drone'unun Moldova ve Romanya hava sahasındaki yaklaşık bir saatlik rotasına ilişkin analizlere yer verildi.
Haberlerin ayrıştığı noktalar
Norveç Başbakanı Støre, uçağın drone tarafından 'neredeyse vurulduğunu' söylerken, Norveç Devlet Bakanı Bhanuja Rasiah ve Norveç hükümetinin sonraki açıklamaları, uçağa doğrudan tehdit olup olmadığının ve drone'un ne kadar yaklaştığının bilinmediğini belirtti. Ukrayna Devlet Başkanlığı Ofisi'nden bir kaynak, AFP'ye Støre'nin Zelenskiy'nin tehlikede olduğu yönündeki açıklamasını 'abartılı' olarak nitelendirdi. Ukrayna tarafı ayrıca Zelenskiy'nin uçağı ile drone(lar)ın aynı anda havada olmadığını, uçağın drone radarlardan kaybolduktan sonra kalktığını söyledi. Bir kaynak uçuş gecikmesini 7 Eylül olarak tarihlendirirken, ezici çoğunluk olayı 8 Eylül'e yerleştirdi. Kaynaklar ayrıca 8 Eylül Moldova hava sahası olayına bir mi yoksa iki mi Rus drone'unun karıştığı konusunda farklılaşıyor; bazı raporlar bir Shahed drone'dan, bazıları Moldova'nın kuzeyinde bir tarlaya düşen ve diğeri Romanya hava sahasına giren iki drone'dan söz ediyor.
Arka plan
Norveç Kralı V. Harald, 28 Ağustos'ta 89 yaşında hayatını kaybetti; cenazesi 9 Eylül'de Oslo'da düzenlendi. 8 Eylül'de, Moldova'ya giren bir drone hava sahası kapatmasına ve Moldova ile Romanya'da uçuş gecikmelerine neden oldu. Aynı gece Rus drone'ları Ukrayna-Moldova sınırındaki sınır altyapısını vurdu; Moldova Cumhurbaşkanı Maia Sandu, Ukrayna ile olan bir sınır kapısına yapılan ve iki kişinin ölümüne yol açan ayrı bir Rus drone saldırısını kınadı. Aralık 2025'te, dört bilinmeyen askeri tip drone Dublin havalimanı üzerindeki uçuş yasak bölgesini ihlal etmiş ve Zelenskiy'nin uçağının daha önce izlediği yönde uçmuştu; Devlet Başkanlığı Ofisi bunun ziyareti etkilemediğini söyledi.