Ukrayna hükümeti, Kiev'de Hetman Mazepa anıtının dikilmesini onayladı
Ukrayna Bakanlar Kurulu, Kültür Bakanlığı'nın başkentin merkezinde, yıkılan Lenin anıtının bulunduğu alanda Hetman İvan Mazepa anıtının dikilmesine yönelik teklifini destekledi. Girişim, Devlet Başkanı Volodımır Zelenskıy'e ait olup 21 Ağustos tarihli 781 sayılı cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle yürütülecek; anıtın tasarımı için açık yarışma düzenlenecek, finansman ise Kiev kentinin bütçesinden sağlanacak.
Öne çıkanlar
- Bakanlar Kurulu, Kültür Bakanlığı'nın Kiev'e Mazepa anıtı dikilmesi önerisini destekledi
- Önerilen yer: Taras Şevçenko Bulvarı, yıkılan Lenin anıtının bulunduğu alan
- Girişim, Devlet Başkanı Volodımır Zelenskıy'e ait; 28 Haziran'da Anayasa'nın 30. yılı etkinliklerinde duyuruldu
- Uygulama, 21 Ağustos tarihli "Ukrayna Hetmanı İvan Mazepa'nın anısının onurlandırılması" başlıklı 781 sayılı cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle yürütülecek
- Anıt tasarımı için Kültür Bakanlığı, Devlet Sanat ve Sanat Eğitimi Ajansı ve Kiev Kent Devlet İdaresi'nin ortaklaşa düzenleyeceği açık yarışma yapılacak
- Anıtın dikilmesi ve çevresinin düzenlenmesi Kiev kentinin bütçesinden finanse edilecek; kesin maliyet yarışma ve tasarruf-onay-tahımları sonrasında belirlenecek
- Kültür Bakanı Tetiana Berezhna, Mazepa'yı Ukrayna tarihinin kilit figürlerinden ve Ukrayna'nın siyasi özneliğini savunan bir devlet kurucusu olarak nitelendirdi
Neden önemli
Karar, Sovyet dönemi bir anıtın Ukrayna tarihinden bir figürün anıtıyla sembolik olarak değiştirilmesini ilerletiyor; bu, ülkenin daha geniş dekomünizasyon çabasının bir parçası. Merkezi bir Kiev bulvarında yer alması, onu yüksek görünürlüğe sahip bir kamusal bellek alanı haline getiriyor. Girişimin cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle desteklenmesi, en üst düzeyde devlet iradesinin söz konusu olduğunu gösteriyor. Aynı zamanda bu karar, alanda daha önce Kiev belediyesinin planladığı çeşme yerine cumhurbaşkanlığının anıtını geçirerek, cumhurbaşkanlığı ile Kiev belediye başkanlığı arasındaki kamusal mekan tasarımına ilişkin sürtüşmeyi açığa çıkarıyor.
Ne oldu
Bakanlar Kurulu, Kültür Bakanlığı'nın Kiev'in merkezinde, yıkılan Lenin anıtının yerinde Hetman İvan Mazepa'ya bir anıt dikilmesine ilişkin önerisini destekledi. Girişim, Devlet Başkanı Volodımır Zelenskıy'e ait olup 28 Haziran'da Ukrayna Anayasası'nın 30. yılı dolayısıyla Kiev Peçersk Lavrası'ndaki etkinliklerde duyurulmuştu. Uygulama, 21 Ağustos tarihli 781 sayılı "Ukrayna Hetmanı İvan Mazepa'nın anısının onurlandırılması" başlıklı cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle yürütülecek. Kültür Bakanlığı, Devlet Sanat ve Sanat Eğitimi Ajansı ve Kiev Kent Devlet İdaresi, gelecek anıtın tasarımı için en iyi eskiz projesini belirlemek üzere açık bir yarışma düzenleyecek; Kültür Bakanlığı anıtın tasarımı ve üretimi için müşteri kuruluş olarak hareket edecek. Anıtın dikilmesi ve bitişik alanın düzenlenmesi Kiev kentinin bütçesinden finanse edilecek, yasayla yasaklanmamış diğer kaynaklardan da ek fon sağlanabilecek. Kesin maliyet, yarışma ve tasarı-tahmin belgelerinin onaylanmasının ardından belirlenecek. Kültür Bakanı ve Beşeri Politika Başbakan Yardımcısı Tetiana Berezhna, Mazepa'nın Ukrayna tarihinin kilit figürlerinden ve Ukrayna'nın siyasi özneliğini tutarlı biçimde savunan bir devlet kurucusu olduğunu söyledi.
Ukrayna kaynakları olayı nasıl aktarıyor
Tüm kaynaklar Ukrayna dilinde yayın yapan kuruluşlardan gelmekte olup kararı, Ukrayna tarihinin kilit bir figürünü onurlandıran bir devlet tasarrufu olarak çerçevelendiriyor. Haberler hükümet ve cumhurbaşkanlığı aktörlerini (Zelenskıy, Bakan Berezhna, Bakanlar Kurulu) öne çıkarıyor ve bürokratik mekanizmanın ayrıntılarını (kararname, bakanlık öncülüğünde açık yarışma, Kiev bütçesinden finansman) aktarıyor. Aynı habercilik, aynı alan için Kiev kentinin daha önce açıkladığı çeşme planını rakip bir tasarım olarak yüzeye çıkarıyor; bu da cumhurbaşkanlığı ile Kiev belediye başkanlığı arasında kamusal alanın kullanımına ilişkin bir siyasi gerilimi yansıtıyor.
Haberlerin ayrıştığı noktalar
Aynı alanın kullanımı konusunda farklı görüşler var: Kiev Belediye Başkanı Vitali Kliçko ve Kiev Kent Devlet İdaresi, yıkılan Lenin anıtının yerine çeşme yapılmasından yana olup bunu kamusal alan için "en nötr çözüm" olarak nitelendirmişti; şimdi Bakanlar Kurulu'nun desteklediği cumhurbaşkanlığı girişimi ise aynı yere Mazepa anıtı dikilmesini öngörüyor.
Arka plan
Taras Şevçenko Bulvarı ile Hreşçatik Sokağı köşesindeki Lenin anıtı, Aralık 2013'te Euromaidan katılımcılarınca devrildi. Kiev'e Mazepa anıtı dikilmesi planları en erken 2008'de, Devlet Başkanı Viktor Yuşçenko dönemecisinde gündeme gelmiş, ancak anıt hiç dikilmemişti. Nisan 2026'da Kiev Kent Devlet İdaresi, söz konusu alanda bir çeşme düzenlenmesine ilişkin planlarını duyurdu; bu karar, Ukrayna Ulusal Hafıza Enstitüsü Başkanı Oleksandr Alfyorov tarafından "tehlikeli" diye eleştirilmişti. Kiev Belediye Başkanı Vitali Kliçko, Bessarabsky Pazarı'nın karşısındaki eski Lenin anıtı alanına bir çeşme konulmasını istediğini belirterek bunu "en nötr çözüm" olarak tanımlamıştı. Ukrayna'da Mazepa'ya bugün tam boy anıt olarak yalnızca Poltava'da bulunuyor; Çernihiv dahil birkaok yerleşimde ise büstleri yer alıyor. Rus Ortodoks Kilisesi, Çar I. Petro'nun emriyle 1708'de Mazepa'ya "anatema" ilan etti; Rusya'da Mazepa "hain" olarak anılıyor.