Ukrayna Yüksek Yolsuzlukla Mücadele Mahkemesi, eski Devlet Başkanlığı İdaresi Başkanı Paşynskiy'in 'Kürçenko yakıtı' davasındaki suçluğunu kabul ettiği anlaşmayı onayladı

Neden önemli

Bu dava, üst düzey bir devlet görevlisinin cezai sorumluluğu açısından önemli bir örnek oluşturuyor: Paşynskiy, Vekil Cumhurbaşkanı Oleksandr Turchinov döneminde Devlet Başkanlığı İdaresi Başkan Vekili olarak görev yapmıştı. Anlaşma, önemli bir kısmı savaş döneminde savunma kuvvetleri için doğrudan ödenmek üzere 1,1 milyar grivnalık bir mali yükümlülük getiriyor. Paşynskiy'in diğer sanıklara karşı aleyhte ifade vermeyi kabul etmesi, yeni soruşturmaların yolunu açabilir. Davanın konusu olan yakıt, 2014'te kaçak Cumhurbaşkanı Viktor Yanukoviç'in çevresine ait yapılardan müsadere edilmişti; bu da devlete ait kaynakların geri kazanılmasına yönelik uzun süredir devam eden çabaların altını çiziyor.

Ne oldu

Ukrayna'nın Yüksek Yolsuzlukla Mücadele Mahkemesi (ВАКС), eski Devlet Başkanlığı İdairesi Başkan Vekili Serhiy Paşynskiy ile yapılan suçluğu kabul anlaşmasını onayladı. Davada söz konusu olaylar, Paşynskiy'in Vekil Cumhurbaşkanı Oleksandr Turchinov döneminde Mart–Haziran 2014'teki görevini kapsıyor.

Paşynskiy, Ukrayna Ceza Kanunu'nun 364. maddesinin 2. fıkrası (görevi kötüye kullanma) ve 255. maddesinin 1. fıkrası (suç örgütüne üyelik) kapsamındaki suçları tamamen kabul etti ve soruşturma makamına diğer sanıklara karşı aleyhteki ifadeleri vermeyi kabul etti.

Anlaşmanın mali koşulları: 600 milyon grivnanın 2,5 yıl içinde devlet bütçesinin genel fonuna aktarılması; 400 milyon grivnanın 'Come Back Alive' (Повернись живим) fonuna silah alımı için veya fente anlaşılan listedeki silahlar olarak altı ay içinde aktarılması; 100 milyon grivnanın 30 gün içinde 'Sternenko Topluluğu' (Спільнота Стерненка) hayır fonuna savunma kuvvetlerinin silahlandırılması için ödenmesi. Toplam ödeme 1,1 milyar grivna.

Cezai yaptırımlar: esas ceza olarak 850.000 grivna para cezası; ek olarak 17.000 grivna para cezası ve bir yıl süreyle kamu organlarında ve yerel özyönetim organlarında görev yasağı. Malvarlığına el koyma uygulanmadı; çünkü 255. madde kapsamındaki ilgili ek ceza ancak Haziran 2020'de, yani suçun işlenmesinden sonra yasalaştırıldı. Paşynskiy, anlaşma koşullarını yerine getirmezse, Uzmanlaşmış Yolsuzlukla Mücadele Savcılığı (SAP) hükmün iptalini ve davanın genel usulde görülmesini talep edecek.

Uzmanlaşmış Yolsuzlukla Mücadele Savcılığı, anlaşmanın onaylandığını 24 Eylül'de duyurdu.

Haberlerin ayrıştığı noktalar

Aynı davadaki devlet zararına ilişkin iki farklı tahmin sunuluyor: SAP, Paşynskiy'e atfedilen zimmete geçirme eylemini (Mart–Haziran 2014) 817 milyon grivnanın üzerinde değerlendirirken, NABU/SBU, 2014–2018 dönemindeki toplam zararı 967 milyon grivna olarak tahmin ediyor. Bir kaynak, bunların aynı şemanın farklı kapsamlarına işaret ettiğini ve çelişkili rakamlar olmadığını öne sürüyor; ancak her iki rakam da tartışmalı olarak sunuluyor.

Eylül 2025'te aynı davada bir başka sanıkla yapılan suçluğu kabul anlaşmasının koşulları konusunda da farklı bilgiler var. Çoğu kaynak, sekiz yıl hapis (üç yıl denetim süreli) cezasıyla birlikte 40 milyon grivnanın Savunma Kuvvetlerine zaten ödendiğini ve 110 milyon grivnanın üç yıl içinde devlet bütçesine ödeneceğini belirtiyor. Ancak bir kaynak, söz konusu sanığın 150 milyon grivna ödemeyi kabul ettiğini ve ertelenmiş ceza aldığını yazıyor.

Arka plan

Dava, 'Kürçenko yakıtı' olarak biliniyor. O zamanlar bir mahkeme, 2014'te Yanukoviç'in ülkeden kaçışının ardından Ukrayna'dan kaçan Sergiy Kürçenko'ya bağlı SEPEC şirketinin ithal ettiği yaklaşık 97.000 ton yakıta el koymuştu. Soruşturma, el konulan yakıtın o dönemde Paşynskiy'in iş ortağı Serhiy Tışçenko'nun kontrolündeki Ukrtransnaftoprodukt devlet şirketine devredildiğini ve Tışçenko'ya bağlı bir şirketler grubuna keskin biçimde düşük fiyatlarla satıldığını iddia ediyor. Savunma Bakanlığı'nın orijinal 'Kürçenko yakıtının' yalnızca %1,6'sını aldığı; kalanının aynı şirketler grubunun Rusya ve Belarus'tan tedarik ettiği yakıt olduğu belirtiliyor. 2020'de mahkeme, yakıt ve satışından elde edilen gelirin devlet lehine özel müsaderesine karar verdi, ancak soruşturma yetkililerine göre o tarihe kadar tüm ürün ve gelirler şema katılımcıları tarafından zaten zimmete geçirilmişti. Şubat 2024'te NABU ve SBU, davada altı kişi hakkında şüphe duyduklarını açıkladı; Paşynskiy, 272,52 milyon grivna kefaletle tutuklandı ve kefalet ödendikten sonra 27 Şubat 2024'te serbest bırakıldı. 5 Eylül 2025'te ВАКС, aynı şemadaki bir başka sanıkla yapılan suçluğu kabul anlaşmasını onayladı. SAP, Paşynskiy ile yapılan anlaşmanın onaylandığını 24 Eylül'de duyurdu.