Ukrayna Ombudsmanı: Her iki veterandan biri haklarının korunmadığını düşünüyor

Neden önemli

Lubinets'in sunduğu veriler, savaştan sonra 5 ila 6,5 milyona çıkması beklenen gazi nüfusunun karşılaştığı hak ihlallerini ölçülebilir hale getiriyor. Ombudsmanlık ofisine 2026'nın ilk sekiz ayında gelen 1.900'den fazla şikâyet, 2025'in tamamıyla neredeyse aynı düzeyde. Birleşik toplulukların yalnızca yaklaşık beşte birinde psikolojik destek ve rehabilitasyon hizmetinin bulunması, yerel düzeydeki yapısal eksiklikleri ortaya koyuyor. Açıklama, Savunma Bakanı Fedorov'un görevden alınmasına karşı düzenlenen ve yeni atanan sivil Savaş Gazileri Bakanı Kim'in de veteriner bir isimle değiştirilmesini isteyen 23 Temmuz protestolarının ardından gelmesiyle siyasi açıdan da ayrı bir ağırlık kazanıyor.

Ne oldu

Parlamento İnsan Hakları Komiseri Dmitro Lubinets, Radio NV'ye verdiği röportajda, Ukraynalı gazilerin yarısından fazlasının haklarının yalnızca ihlal edilmekle kalmayıp devlet tarafından hiç korunmadığını söyledi. Bu değerlendirmeyi, ofisinin binden fazla gazi ve gazi kadınla yaptığı uzman anketine, iki yılda çeşitli topluluklara yapılan 200'den fazla izleme ziyaretine ve gelen şikâyetlerin analizine dayandırdı. Lubinets, bu oranı "devlet etkinsizliğinin teşhisi" olarak nitelendirdi. Şu anda 2 milyondan fazla gazi bulunduğunu, savaşın sonunda bu sayının 5 ila 6,5 milyona çıkabileceğini belirterek, bu ölçeğin önümüzdeki 30 yıl boyunca devlet politikasını belirlemesi gerektiğini söyledi.

Ombudsmanlık ofisi 2026'nın ilk sekiz ayında 1.900'den fazla, 2025'in tamamında ise 2.000'den biraz fazla şikâyet aldı. En sık şikâyet konuları mali yardım alımı, belge ve sertifika temini ile tıbbi ve psikolojik rehabilitasyona erişimdeki engeller oldu. Lubinets, gazilerin parçalı ve eşgüdümsüz kayıt sistemlerinden kendileri bilgi toplamak zorunda bırakıldığını, yetkililerin gazilere çoğu zaman "saygı bile göstermeden, hatta gereksiz insanlar gibi" davrandığını söyledi. Gazilerin haklarını ihlal eden yetkililer için fiilen bir hesap verebilirlik bulunmadığını, soruşturmaların çoğunlukla formal yanıtlarla kapandığını belirtti. Psikolojik destek merkezlerinin birleşik toplulukların yalnızca yüzde 18'inde, rehabilitasyon hizmetlerinin ise yalnızca yüzde 20'sinde mevcut olduğunu, her toplulukta etkin bir destek ağı kurulması gerektiğini ifade etti.

Açıklama, siyasi bağlamıyla da dikkat çekiyor. 16 Temmuz'da Verkhovna Rada, Serhiy Koretsky başbakanlığındaki yeni hükümetin çoğu bakanını atadı; eski Mykolaiv OVA başkanı Vitaliy Kim Savaş Gazileri Bakanı oldu. 23 Temmuz'da Kiev'de Savunma Bakanı Mykhailo Fedorov'un görevden alınmasını protesto edenler, Kim'in sivil olması gerekçesiyle değiştirilmesini de talep etti. Sivil toplum temsilcileri bakanlık koltuğuna bir gazinin getirilmesi gerektiğini savundu. Kim protestolara, gerekli değişiklikleri uygulamak için kendine bir yıl süre tanıdığını ve her silahlı kuvvet kolunun kendi topluluk ve sponsorluk yapısına sahip olacağı yeni bir destek sistemini duyurdu.

Ukrayna kaynakları olayı nasıl aktarıyor

Ukraynalı kaynaklar ombudsmanlık ofisinin sesini merkeze alıyor: Lubinets'in sert değerlendirmesi, devletin gazilere yönelik etkinsizliğine dair ana tanıklık olarak sunuluyor. Çerçeve, deneyim verilerini 16 Temmuz'da kurulan Koretsky hükümeti ve Vitaliy Kim'in sivil Savaş Gazileri Bakanı olarak atanmasıyla, ayrıca Kim'in bir gaziyle değiştirilmesini talep eden 23 Temmuz protestolarıyla doğrudan bağlantılandırıyor. Yerel hizmet açıklarının — psikolojik destek ve rehabilitasyonun her beş topluluktan yalnızca birinde bulunması — ülke çapında bir hesap verebilirlik sorunu olarak çerçevelendiği görülüyor.

Arka plan

Lubinets, ofisinin binden fazla gazi ve gazi kadınla yaptığı uzman anketine, iki yıl içinde çeşitli topluluklara yapılan 200'den fazla izleme ziyaretine ve gelen şikâyetlerin analizine dayandı. En sık şikâyetler mali yardım, belge ve sertifika temini ile tıbbi ve psikolojik rehabilitasyona erişimdeki engellerle ilgili oldu. Lubinets, gazilerin parçalı ve eşgüdümsüz kayıtlardan kendilerinin bilgi toplamak zorunda bırakıldığını, yetkililerin onlara çoğu zaman "saygı bile göstermeden, hatta gereksiz insanlar gibi" davrandığını söyledi. 16 Temmuz'da Verkhovna Rada, Serhiy Koretsky başbakanlığındaki yeni hükümetin çoğu bakanını atadı; eski Mykolaiv OVA başkanı Vitaliy Kim Savaş Gazileri Bakanı oldu. 23 Temmuz'da Kiev'de Savunma Bakanı Mykhailo Fedorov'un görevden alınmasını protesto edenler, Kim'in sivil olduğu gerekçesiyle onun da değiştirilmesini talep etti; sivil toplum temsilcileri koltuğa bir gazinin gelmesi gerektiğini savundu. Kim protestolara, gerekli değişiklikleri uygulamak için kendine bir yıl süre verdiğini ve her silahlı kuvvet kolunun kendi topluluk ve sponsorluk yapısına sahip olacağı yeni bir destek sistemini duyurarak yanıt verdi.