Trump: ABD, Zelenski ve Putin'i anlaşmaya zorlayacak; enerji ateşkesinin ihlal edildiğini söyledi

Neden önemli

Trump'ın ABD'nin tarafları anlaşmaya zorlayacağı yönündeki açıklaması, Washington'ın arabuluculuktan çıkıp zorlayıcı bir role geçtiğine işaret ediyor. Trump'ın Putin'in Zelenski'den daha istekli olduğu yönündeki değerlendirmesi, ABD'nin eşit taraf görmediğini gösteriyor. Enerji ateşkesinin 'her iki tarafça' ihlal edildiğini kabul etmesi, daha önce Rusya'yı ihlalci olarak gören çerçeveden belirgin bir sapma. Kiev'in sosyal medyadan öğrendiğini açıklaması ve Kremlin'in anlaşmayı teyit etmemesi ateşkesin fiilen ne kadar bağlayıcı olduğu sorusunu gündeme getiriyor.

Ne oldu

ABD Başkanı Donald Trump, 12-13 Ekim gecesi gazetecilere yaptığı açıklamalarda Washington'un Zelenski ve Putin'i savaşı sonlandıracak bir anlaşmaya zorlayacağını söyledi. Trump'a göre iki lider de anlaşma istiyor ancak nasıl yapacağını bilmiyor; Trump ayrıca Putin'in bunu Zelenski'den daha çok istediği görüşünde olduğunu belirtti. 11 Ekim'de Putin ile yaptığı telefon görüşmesinin ardından açıkladığı enerji ateşkesinin 'her iki tarafça' ihlal edildiğini, ABD'nin bunu kontrol edeceğini kaydetti. Ateşkesin varlığını soran gazetecilere 'Kabul ettiler. Çünkü ben kabul edin dedim' yanıtını verdi.

11 Ekim'de ateşkesin ilan edilmesinin ardından Rus güçleri Kharkiv'deki TEC-5 termik santralini vurdu ve Kharkiv bölgesindeki Pisochin kasabasına füze saldırısı düzenledi; saldırıda 3 kişi hayatını kaybetti, 20'den fazla kişi yaralandı. 12 Ekim'de Rusya Ukrayna'nın en az 6 enerji tesisini daha vurdu. Kiev, anlaşmadan önceden haberdar edilmediğini ve sosyal medyadan öğrendiğini açıkladı; Kremlin ise anlaşmanın varlığını teyit etmedi. Zelenski, ABD'nin Rusya'ya dizel ihracatına izin veren yaptırım kararını 'haksız ve dürüst olmayan' olarak nitelendirdi. Trump bunun 'dünyanın geri kalanı için' olduğunu söyledi. 12 Ekim'de AB dışişleri bakanları, Rusya'nın askeri-sanayi kompleksiyle bağlantılı yaklaşık 1.600 yeni kişi ve kuruluşa yaptırım uyguladı; listenin yarısından fazlası balistik füze üretimiyle bağlantılı.

Ukrayna kaynakları olayı nasıl aktarıyor

Ukrayna medyası haberi Trump'ın açıklamaları üzerinden kurguluyor ve Kiev'in sürecin dışında bırakıldığını öne çıkarıyor. Ukraynalı kaynaklar, enerji ateşkesinin sosyal medyadan öğrenildiğini ve ateşkesin ardından Kharkiv'deki enerji altyapısı ile Pisochin'e yönelik belgelenmiş Rus saldırıları bulunduğunu vurgulayarak Trump'ın 'her iki taraf ihlal etti' çerçevesinin gerçeği yansıtmadığını ima ediyor. Zelenski'nin Rus dizeli anlaşmasını 'haksız ve dürüst olmayan' olarak nitelendirmesi, Washington'un Kiev'e yönelik bir güven ihlali olarak çerçeveleniyor. Bir kaynak, Kiev-Washington hattındaki krizin ardından Rus rafinerilerine yönelik yeni Ukrayna saldırılarını tartışıyor. AB'nin aynı gün açıkladığı 1.600 kişi ve kuruluşa yönelik yaptırım paketi, ABD'nin belirsizliğiyle Avrupa'nın kararlılığı arasındaki karşıtlıkla birlikte sunuluyor.

Haberlerin ayrıştığı noktalar

Trump, başlangıçta enerji ateşkesinin ihlal edilip edilmediğinden emin olmadığını ve ABD'nin bunu kontrol edeceğini söyledi; ardından ihlallerin 'her iki taraftan' da yapıldığını ileri sürdü — halbuki aynı gün Kharkiv'deki enerji altyapısına ve Pisochin'e belgelenmiş Rus saldırıları gerçekleşti.

Trump, enerji ateşkesinin her iki tarafça kabul edildiğini ve 'çünkü ben kabul edin dedim' ifadesiyle böyle olduğunu savunuyor; Kiev ise anlaşmadan önceden haberdar edilmediğini ve sosyal medyadan öğrendiğini açıkladı, Kremlin de anlaşmanın varlığını teyit etmeyerek görüşmelerin sürdüğünü söyledi.

Trump her iki liderin de ateşkesi desteklediğini iddia ederken, Kiev ve Moskova anlaşmanın varlığını resmen doğrulamış değil.

Trump, Rus dizeli anlaşmasını 'dünyanın geri kalanı için' ve kişisel çıkarı olmadan yapıldığını söylerken Zelenski, ABD'nin Rusya'ya yönelik yaptırımları tek taraflı kaldırma kararını 'haksız ve dürüst olmayan' olarak nitelendirdi.

Arka plan

Trump, 11 Ekim'de Putin ile yaptığı telefon görüşmesinin ardından enerji ateşkesinin başladığını duyurdu; aynı görüşmede Rus dizel yakıtı tedarikı meselesini de ele aldılar. Ateşkes duyurusunu takip eden saatlerde Rus güçleri Kharkiv'deki TEC-5 termik santralini vurdu ve Kharkiv bölgesindeki Pisochin'e füze saldırısı düzenledi; saldırıda 3 kişi öldü, 20'den fazla kişi yaralandı. 12 Ekim'de Rusya Ukrayna'nın en az 6 enerji tesisini daha vurdu. Kiev ve Moskova anlaşmanın varlığını resmen teyit etmedi; Kremlin görüşmelerin sürdüğünü söyledi. Kiev, anlaşmadan önceden haberdar edilmediğini ve sosyal medyadan öğrendiğini kaydetti. Zelenski, daha sonra Ukrayna'nın Rusya'nın aynısını yapması halinde Rus enerji altyapısına yönelik saldırıları durdurmaya hazır olduğunu söyledi.

Trump'ın 9 Ekim'de duyurduğu Rus dizeli anlaşması Kiev'de ve Avrupa başkentlerinde öfkeyle karşılandı; Zelenski bunu 'haksız ve dürüst olmayan' olarak nitelendirdi. AB dışişleri bakanları 12 Ekim'de, Rusya'nın askeri-sanayi kompleksiyle bağlantılı yaklaşık 1.600 yeni kişi ve kuruluşa yaptırım uygulamaya koydu; listenin yarısından fazlası balistik füze üretimiyle bağlantılıydı.