Finlandiya ve Norveç liderleri Putin ile görüştü: Avrupa'nın Ukrayna müzakerelerindeki rolü tartışılıyor
Finlandiya Cumhurbaşkanı Alexander Stubb ve Norveç Başbakanı Jonas Gahr Støre, Ukrayna ile istişare ederek 27 Ekim'de Vladimir Putin ile yaklaşık 90 dakikalık telefon görüşmesi yaptı. Görüşmenin temel amacı, ABD ile Rusya arasındaki müzakere kanalına karşılık Avrupa'nın ve Ukrayna'nın çıkarlarını doğrudan gündeme taşımaktı. Støre, görüşmenin Putin'in baruma hazır olduğuna dair переконливих доказів не надав, ancak Avrupаниң Москвa ile doğrudan iletişim kurması gerektiğini savundu.
Öne çıkanlar
- Alexander Stubb ve Jonas Gahr Støre, 27 Ekim'de Putin ile yaklaşık 90 dakika telefon görüşmesi yaptı.
- Skandinav liderler görüşme öncesinde konuşma gündemini Ukrayna ile görüşerek belirledi.
- Støre ve Stubb, görüşme sonrasında Zеленский'i bilgilendirdi ve Ukrayna'nın müzakere konumunu Putin'e ilettiklerini söyledi.
- Görüşme, 20 Ekim'de Oslo'da Zelenskyy ve Steve Witkoff ile yapılan toplantının devamı olarak tanımlandı.
- Støre, Putin'in görüşmeyi kabul etmesini müzakere masasına oturmaya hazır olmanın göstergesi saydı, ancak baruma реальної готов olduğunu düşünmüyor.
- ABD'den bağımsız bir Avrupa müzakere kanalı kurma girişimi, Avrupa içinde doğrudan görüşme konusunda derin bölünmeler ortaya çıkardı.
- 10-11 Kasım'daki Abu Dabi görüşmelerinde ateşkes, güvenlik garantileri ve güveni artırıcı önlemlerin gündeme gelmesi bekleniyor.
Neden önemli
Telefon görüşmesi, Avrupa liderlerine ABD'nin öncülüğündeki müzakere kanalı dışında Kremlin'e doğrudan erişim sağladı. Aynı zamanda Avrupa'nın Ukrayna barış sürecindeki temsil biçimi ve Moskva ile doğrudan temasın uygun olup olmadığı konusundaki derin bölünmeleri ortaya çıkardı. Görüşme, Ukrayna ile koordinasyon halinde gerçekleştirildi ve Abu Dabi'deki müzakerelerden önce yapıldı.
Ne oldu
Finlandiya Cumhurbaşkanı Alexander Stubb ve Norveç Başbakanı Jonas Gahr Støre, birkaç ay boyunca gizlice Putin'i arama fikrini üzerinde çalıştı. Girişim, 20 Ekim'de Oslo'da Zelenskyy ve ABD Başkanı Donald Trump'ın özel temsilcisi Steve Witkoff ile yapılan toplantıdan sonra hayata geçti. Ukraine ile istişare eden iki lider, görüşme gündemini belirledi ve Ukrayna'nın gelecekteki müzakerelere ilişkin konumunu Putin'e aktardı.
27 Ekim'de gerçekleşen yaklaşık 90 dakikalık telefon görüşmesinde taraflar sırayla hazırlanmış açıklamaları okudu. Støre, Putin'in görüşmeyi kabul etmesini müzakere masasına oturmaya hazır olmanın en azından bir göstergesi olarak değerlendirdi. Ancak görüşmenin Putin'i baruma ikna etmediğini ve baruma yönelik gerçek bir açıklık görmediğini söyledi. Gруппа E3 — Almanya, Fransa ve Birleşik Krallık — adına daha geniş bir Avrupa temsilcisi atanması da gündeme geldi.
Ukrayna kaynakları olayı nasıl aktarıyor
Ukrayna kaynaklı yayınlar, görüşmenin Zelenskyy ile koordinasyon halinde hazırlandığına, görüşme gündeminin Ukrayna ile belirlendiğine ve Stubb ile Støre'nin Ukrayna'nın gelecekteki müzakerelere ilişkin konumunu Putin'e ilettiğine vurgu yapıyor. Bu çerçeve, girişimin ABD öncülüğündeki müzakere hattına karşılık Avrupa'nın ve Ukrayna'nın çıkarlarını korumaya yönelik olduğunu öne çıkarıyor. Aynı yayınlar, Estonya Başbakanı Kristen Mihal ile fınland ve Norveçli liderler arasındaki görüş ayrılığını da aktarıyor.
Uluslararası kaynaklar olayı nasıl aktarıyor
Uluslararası yayınların ana ekseni, Støre'nin Putin'in anlaşmaya yönelik gerçek bir açıklık göstermediği ve barum arzusuna sahip görünmediği değerlendirmesi. Ayrıca Avrupa'nın Moskva ile doğrudan temas konusundaki derin bölünmesi ile Avrupa'nın gelecekteki müzakerelerde kimin tarafından temsil edileceği meselesi öne çıkarılıyor. Abu Dabi görüşmeleri, Karadeniz'de tahıl taşımacılığı için ateşkes, enerji altyapısının korunması, cephenin dondurulması, esir değişimi, güvenlik garantileri ve diğer güveni artırıcı adımlar için ara bir aşama olarak sunuluyor.
Haberlerin ayrıştığı noktalar
Avrupa hükümetleri, gelecekteki Ukrayna müzakerelerinde Avrupa'yı kimin temsil edeceği ve Moskva ile doğrudan görüşmenin baruma yardımcı olup olmadığı konusunda anlaşmazlık içinde. Ayrıca bazı Avrupalı yetkililer, Putin'in görüşmede Slav halkları hakkında tarihsel bir ders verdiğini ileri sürerken Støre bu anlatıyı doğrulamadı; Avrupalı yetkililer bunun Avrupalıları küçümsemeye yönelik bir Rus yorumu olabileceğini savundu.
Arka plan
Stubb ile Støre'nin görüşmesi, 20 Ekim'de Oslo'da Zelenskyy ve Witkoff ile yapılan toplantının devamı olarak tanımlandı. Donald Trump'ın Beyaz Saray'a dönüşünün ardından ABD ile Rusya arasında doğrudan temas yeniden kurulurken Washington'un Ukrayna'ya finansal yardımı durdurduğu bildirildi. Bu gelişmeler, ABD'nin müzakerelere hâkim kanalının Avrupаниң таъсирін жоқ қилишидан қатъи назар мавзусидаги хавфни оширди. 2025 йилги АҚШ ва Иран уруши ҳам Украина бўйича музокала жараённи секинлаштирди.