Sırp Grindex’in Rusya’ya 27,5 milyon avroluk makine ihracatı araştırmaları gündemde
Sırp Grindex’in Rusya’ya başlangıçta 27,5 milyon avroya yakın metal işleme makineleri ihraç ettiği, makinelerin ise aracılar üzerinden yaptırım uygulanan Rus savunma sanayi şirketlerine ulaştığı bildirildi. Ukrayna Savunma Bakanlığı istihbarat birimi, ithalatın en az Mart 2022’den Mart 2025’e kadar sürdüğünü ve 2026’da da devam ettiğini aktarıyor.
Öne çıkanlar
- Grindex, tam ölçekli işgalin ardından Rusya’ya yaklaşık 27,5 milyon avroluk metal işleme ekipmanı ihraç etti.
- Ukrayna GUR’a göre ithalat en az Mart 2022’den Mart 2025’e kadar sürdü; 2026’da da devam etti.
- GUR, Grindex’i Rusya’nın savaş sanayisine mal sağlayan şirketlerin kamuya açık listesine ekledi.
- AMG üzerinden gönderilen iki Grindex taşlama tezgâhı, Rus devlet holdingi Rostec’e bağlı iki işletmeye ulaştı.
- «Finval Energo» 2022–2025 yıllarında 12 milyon avro, «Unimatik MSK» ise yaklaşık 980 bin avroluk Grindex ekipmanı ithal etti.
- Grindex ABD ve AB yaptırımlarında değil; şirket ile Rus alıcılar gazetecilerin sorularını yanıtlamadı.
- Sırbistan 2025’te çift kullanımlı ürünlere yönelik ihracat ve ithalat denetimini güçlendiren bir kanun kabul etti.
Neden önemli
İnceleme, ABD veya AB yaptırımları altında olmayan bir şirketin makinelerinin, yaptırımlı Rus savunma sanayi kuruluşlarına ulaşabildiğini gösteriyor. Makineler uçak bileşenleri, füze sistemleri ve savaş uçakları için navigasyon ve stabilizasyon sistemleri üreten işletmelerde kullanıldı. Bu, Batı yaptırımlarının etkinliği ile Sırbistan’ın ihracat kontrol sistemi hakkında sorular gündeme getiriyor; 2026’da sürdüğü bildirilen sevkiyatlar da ilişkinin belgelenen dönemin ötesinde devam ettiğine işaret ediyor.
Ne oldu
Grindex, 2022’den itibaren Rusya’ya metal işleme ekipmanı sattı. GUR verilerine göre ithalat en az Mart 2022’den Mart 2025’e kadar sürdü ve 2026’da devam etti. Şirketin ekipmanı AMG gibi aracılardan geçerek Rostec’in iki işletmesine ulaştı; «Krona» ise 2024’te bir taşlama tezgâhını Rostec bünyesindeki «Konstruktorskoye Byuro Mashinostroyeniya»ya aktardı. Başka alıcılar arasında «Hydraulika» ve «Permskaya Nauchno-Proizvodstvennaya Priborostroitelnaya Kompaniya» yer aldı. «Finval Energo» ile «Unimatik MSK» 2024’ten itibaren ABD yaptırımlarında olmasına rağmen Grindex ekipmanı aldı. Grindex, başlangıçta 2021 ve 2022’de zarar etti, 2023’ten itibaren kâr elde etmeye başladı ve neredeyse bütün gelirini ihracattan sağlıyor.
Ukrayna kaynakları olayı nasıl aktarıyor
Ukrayna merkezli yayınların odağı, Grindex ekipmanları ile yaptırımlı Rus askerî-sanayi işletmeleri arasındaki istihbarat ve soruşturma bağlantılarıdır. İncelemeler belirli aracıları, makineleri, sonraki üreticileri ve 2026’daki sevkiyatların sürmesini öne çıkarıyor. Ayrıca şirketin finansal toparlanması ile ihracata bağımlılığı, Rusya’daki satışların ölçeğini anlamak için bağlam olarak sunuluyor.
Haberlerin ayrıştığı noktalar
Gazeteciler, «Finval Energo» ve «Unimatik MSK» yaptırım altına вступиafter sonra Grindex ile iş birliğinin sürüp sürmediğini bağımsız olarak doğrulayamadı. AMG, kaynaklarda hem Rusya’dan Grindex ekipmanı alan bir müşteri hem de şirketin ekipmanlarını müşterilere ulaştıran kilit aracı olarak tanımlanıyor.
Arka plan
Grindex 2003’te kuruldu ve Sırbistan’ın kuzeyindeki Kikinda’da bulunuyor. Gelirinin neredeyse tamamı ihracattan geliyor. Sırbistan, Rusya’ya yönelik Batı yaptırımlarına katılmadı ve yaptırımların绕lenmesi için platform olmayacağını defalarca açıkladı. Buna rağmen 2025’te çift kullanımlı ürünlere yönelik kontrolü güçlendiren kanun kabul edildi. Tam ölçekli savaş boyunca en az 11 Sırp şirket Batı yaptırımlarına alındı; Sırbistan’ın çift kullanımlı ürün ihracatı 2022’de savaş öncesi seviyeye göre yüzde 220 arttı.