Ukrayna: Maliye Bakanlığı, yasal hizmetlere yetersiz fon ayrılmasının milyonlarca dolarlık alacağın kaybedilmesine yol açabileceği konusunda uyardı
Ukrayna Maliye Bakanlığı'nın 2027 bütçesine ilişkin mali risk analizine göre, hukuki hizmetler için fon eksikliği nedeniyle Ukrayna, yabancı şirketlere karşı açılan davalarda zamanaşımı sürelerini kaçırabilir ve İsviçre Tahkim Merkezi de dahil olmak üzere 200 milyon ABD dolarının üzerinde alacağın tahsilini kaybedebilir. Bu uyarı, Savunma Bakanlığı'na olan 472,6 milyar grivnalık yabancı borcun ve 75,7 milyar grivnalık vadesi geçmiş kısmının bulunduğu bir dönemde geldi. Ayrı bir gelişmede BM Ukrayna Soruşturma Komisyonu, 21 Eylül'de Rusya'nın enerji altyapısına yönelik saldırılarının siviller için önümüzdeki kışı daha da zorlaştıracağı uyarısında bulundu.
Öne çıkanlar
- Savunma Bakanlığı'na teslim edilmemiş ürünler karşılığında yabancı kuruluşların borcu 472,6 milyar grivnaya ulaştı; 75,7 milyar grivnası vadesi geçmiş durumda.
- 472,6 milyar grivnalık rakam, Sayıştay'ın (Рахункова палата) 2025 yılı bütçe uygulama raporuna ilişkin analizinden elde edildi.
- Hukuki hizmetler finanse edilmezse Ukrayna, İsviçre Tahkim Merkezi de dahil bazı davalarda zamanaşımı sürelerini kaçırabilir.
- Zamanında temin edilmediğinde devlet, Mart 2022'den bu yana yıllık yüzde 5 faizle 232,1 milyon ABD dolarından fazlasını, 155,7 milyon avroyu, 51.647 İsviçre frankını ve 535.189 grivnayı tahsil edemeyebilir.
- 2026'da 62 davada hukuki temsil hizmetleri için fon açığı yaklaşık 1 milyon grivna olarak tahmin ediliyor.
- BM Bağımsız Uluslararası Ukrayna Soruşturma Komisyonu, 21 Eylül'de sunduğu raporda Rusya'nın enerji altyapısına yönelik devam eden saldırıları konusunda endişe dile getirdi.
- Komisyon Başkanı Erik Møse, enerji altyapısına yönelik saldırıların sivillerin yaşam koşullarını gittikçe dayanılmaz hale getirdiğini ve önümüzdeki kışın daha da zor geçeceğini söyledi.
Neden önemli
Ukrayna, nispeten küçük bir fon açığı — 62 dava için yaklaşık 1 milyon grivna — nedeniyle birçok farklı para biriminde 200 milyon ABD dolarının üzerinde alacağı kaybetme riskiyle karşı karşıya. Zamanaşımı sürelerinin kaçırılması veya zorunlu tahsil yeteneğinin kaybedilmesi, bütçeyi önemli gelirlerden mahrum bırakmakla kalmayacak, aynı zamanda yabancı hukuk danışmanlarıyla işbirliğinin sona ermesine, Ukrayna'nın itibarının zedelenmesine ve gelecekteki fon toplama çabalarının zorlaşmasına da yol açabilir. Bu mali risk, Rusya'nın enerji altyapısına yönelik saldırılarının önümüzdeki kışı siviller için daha da ağırlaştıracağı yönündeki BM uyarısıyla aynı zamana denk geliyor.
Ne oldu
Ukrayna Maliye Bakanlığı'nın 2027 bütçesine ilişkin mali risk analizine göre, hukuki hizmetlere yönelik fon eksikliği ülkenin birçok farklı para biriminde büyük miktarda alacağı tahsil etme yeteneğini tehdit ediyor. Analiz, Savunma Bakanlığı'nın yabancı kuruluşlardan olan ve teslim edilmemiş ürünlerden kaynaklanan 472,6 milyar grivnalık borcuna ve bunun 75,7 milyar grivnalık vadesi geçmiş kısmına dikkat çekiyor; bu rakamlar Sayıştay'ın 2025 yılı bütçe uygulama raporuna ilişkin değerlendirmelerinden elde edildi. İsviçre Tahkim Merkezi'ndeki davalar da dahil olmak üzere bazı uyuşmazlıklarda zamanaşımı sürelerinin kaçırılabileceği ve bu durumda devletin Mart 2022'den bu yana yıllık yüzde 5 faiz tahakkukuyla birlikte 232,1 milyon ABD dolarından, 155,7 milyon avrodan, 51.647 İsviçre frankından ve 535.189 grivnadan fazla alacağı kaybedebileceği bildiriliyor. Bakanlık, 2026'da 62 davada hukuki temsil hizmetleri için fon açığını yaklaşık 1 milyon grivna olarak tahmin ediyor. Ayrı bir gelişmede, BM Bağımsız Uluslararası Ukrayna Soruşturma Komisyonu 21 Eylül'de bir rapor sunarak, Rusya'nın enerji altyapısına yönelik devam eden saldırılarının sivillerin yaşam koşullarını gittikçe dayanılmaz hale getirdiği ve 2025–2026 kışında eksi 20 dereceye kadar düşen sıcaklıklarda milyonlarca Ukraynalının uzun süreli elektrik kesintileri ve ısınma eksikliğinden muzdarip olduğu yönündeki endişelerini dile getirdi. Komisyon, soruşturmalarının ek sonuçlarını Ekim 2026'da BM Genel Kurulu'nun 81. oturumunda sunacak.
Ukrayna kaynakları olayı nasıl aktarıyor
Her iki Ukrayna kaynağı da haberi iki ayrı çerçevede ele alıyor: bir yandan iç mali kaygılar (hukuki hizmetlerin yetersiz fonlanması nedeniyle alacak tahsil imkânlarının kaybedilmesi), diğer yandan uluslararası kaygılar (BM'nin önümüzdeki kış ve Rusya'nın enerji altyapısına saldırılarına dair uyarısı). Bu çerçeveleme, Ukrayna'yı hem mali açıdan zorlanan hem de sivil altyapısı saldırı altında olan bir devlet olarak sunuyor.
Haberlerin ayrıştığı noktalar
Enerji ateşkesine ilişkin olarak ABD Başkanı Donald Trump, 14 Eylül'de Ukrayna ve Rusya'nın birbirlerinin enerji tesislerini vurmayacağı konusunda anlaştığını iddia etti. Kremlin sözcüsü Dmitry Peskov ise birkaç gün önce enerjinin Ukrayna'nın 'Aşil topuğu' olduğunu söyleyerek böyle bir ateşkesi fiilen reddetmiş, ardından 15 Eylül'de olası bir enerji ateşkesini 'çok iyi bir fikir' olarak nitelendirmişti. Ukrayna Devlet Başkanı Volodymyr Zelensky ise Kiev'in, ortakların Rusya'nın uyumunu garanti edebilmesi koşuluyla kritik altyapıya yönelik karşılıklı saldırıların durdurulmasına hazır olduğunu belirtti.
Arka plan
472,6 milyar grivnalık borç rakamı, Sayıştay'ın 2025 bütçe uygulama raporunu inceleyen analizinden elde edildi. Savunma Bakanlığı'nın vadesi geçmiş alacakları 2024 başında 39,6 milyar grivnayken 2025 başında 45 milyar grivnaya yükseldi. Ukrayna'nın 2027 bütçesinin 2026'ya kıyasla ulusal güvenlik ve savunmaya önemli ölçüde daha fazla fon ayırdığı bildiriliyor. BM Komisyonu, ek soruşturma sonuçlarını Ekim 2026'da BM Genel Kurulu'nun 81. oturumunda sunacak. 14 Eylül'de ABD Başkanı Donald Trump, Ukrayna ve Rusya'nın birbirlerinin enerji tesislerini vurmama konusunda anlaştığını iddia etti; Devlet Başkanı Volodymyr Zelensky, ortakların Rusya'nın uyumunu garanti edebilmesi koşuluyla Kiev'in kritik altyapıya yönelik karşılıklı saldırıların durdurulmasına hazır olduğunu söyledi. Kremlin sözcüsü Dmitry Peskov ise 15 Eylül'de olası bir enerji ateşkesini 'çok iyi bir fikir' olarak nitelendirdi; daha önce enerjinin Ukrayna'nın 'Aşil topuğu' olduğunu belirtmiş ve böyle bir ateşkesi fiilen reddetmişti.