Zelensky: ABD Patriot füze üretim lisansı için 'nihai' kararını verdi
Volodimir Zelensky, 25 Eylül'de gazeteciyle yaptığı çevrimiçi görüşmede, ABD Başkanı Donald Trump'ın 22 Eylül'de New York'ta BM Genel Kurulu kapsamında yaptıkları görüşmede Ukrayna'ya Patriot hava savunma füzelerini üretme yetkisi verilmesi konusunda nihai kararını açıkladığını duyurdu. Zelensky, ABD tarafının siyasi onayının 'nihai' nitelikte olduğunu söyledi; lisansların kapsayan kapsamadığı ya da ne zaman teslim edileceğine ilişkin ayrıntı vermedi.
Öne çıkanlar
- Zelensky, 25 Eylül'de Trump'ın 22 Eylül'deki New York'daki BM Genel Kurulu toplantısı sırasında Patriot üretim lisansları için 'nihai' kararını verdiğini açıkladı.
- ABD Dışişleri Bakanlığı 23 Eylül'de nihai bir karar alınmadığını, yalnızca 'olumlu bir eğilimi' belirttiğini duyurmuştu.
- Trump, lisansları verip vermediğini kamuoyu önünde doğrulamadı; basına konuşurken, sesi yaptırıma değil Ukrayna ve Rusya'yı anlaşmaya çağırmaya yönlendirdi.
- Zelensky, lisansların PAC-2 mi yoksa PAC-3 mü olduğunu ya da lisansların ne zaman teslim edileceğini belirtmedi; Ofisi'nden kaynaklar hem PAC-2 hem de PAC-3 için müzakereler yürütüldüğünü söyledi.
- Temmuz başında Ankara'daki NATO zirvesinde Trump lisans sözü vermiş, ardından ABD'nin 'çok dikkatli olması' gerektiğini söylemişti; The Telegraph, Trump'ın teknolojinin Rusya'nın eline geçmesinden endişe ettiğini yazdı.
- Zelensky, Ukrayna'nın bu yıl geçen yıla göre yaklaşık üç kat daha az balistik savunma füzesi aldığını ve ortakların bunun resmî gerekçesi olarak Orta Doğu'daki çatışmayı gösterdiğini söyledi.
Neden önemli
Ukrayna'nın kendi topraklarında Patriot üretme yetkisi alması, Rus balistik ve diğer füze saldırılarına karşı kullanılan kilit bir Batı hava savunma sisteminin yerli üretimine ilk kez olanak tanır. Zelensky bunu 'nihai onay' olarak nitelendirdi; ancak Trump bunu henüz kamuoyu önünde doğrulamadı ve ABD Dışişleri Bakanlığı 23 Eylül'de nihai bir karar alınmadığını açıklamıştı. Lisans onaylansa bile, Ukraynalı üreticilerin üretimi kurması zaman alacak ve bu nedenle hazır füze teslimatlarına kısa vadede ihtiyaç sürecek.
Ne oldu
25 Eylül'de gazetecilerle yaptığı çevrimiçi sesli bağlantıda Zelensky, 22 Eylül'de New York'ta BM Genel Kurulu kapsamında Trump ile yaptıkları görüşmede ABD başkanının Patriot füzesi üretim lisanslarının Ukrayna'ya devri konusunda 'nihai' kararını verdiğini söylediğini açıkladı. Zelensky, ABD'nin siyasi onayının niteliğinin 'nihai' olduğunu ve önceki ABD Dışişleri Bakanlığı açıklamalarından farklı olduğunu vurguladı. Ancak lisansların PAC-2 mi yoksa PAC-3 mü olduğunu, ne zaman teslim edileceğini ya da olası üretim hacimlerini belirtmedi. Zelensky, Ukraynalı üreticilerin üretim hatlarını kurmasının zaman alacağını ve hazır hava savunma füzelerine yönelik ihtiyacın süreceğini kaydetti. Trump, basına yaptığı açıklamada lisansları doğrulamadı; füzeleri Zelensky ile ele aldığını söyledi, ardından dikkati Ukrayna ve Rusya'yı savaşı sonlandırmak için anlaşmaya çağırmaya çevirdi.
Ukrayna kaynakları olayı nasıl aktarıyor
Ukrayna kaynakları, Zelensky'nin 'nihal' onay vurgusunu ve New York'taki 22 Eylül görüşmesinin diplomatik başarısını ön plana çıkardı. Birçok Ukrayna yayını, Cumhurbaşkanlığı Ofisi'nden kaynaklara dayanarak Ukrayna'nın hem PAC-2 hem de PAC-3 için lisans görüşmeleri yürüttüğünü ve çeşitli füze bileşenleri üreticileriyle paralel temaslar olduğunu aktardı. Ukrayna basını aynı zamanda lisansların kapsadığı varyant, teslimat takvimi ve yerli üretimin hazır füze ihtiyacını kapatamayacak olması gibi çözülmemiş ayrıntıları vurguladı; birçok kuruluş Zelensky'nin anlatısı ile ABD Dışişleri Bakanlığı'nın 23 Eylül'deki 'nihai karar yok' açıklaması arasındaki karşıtlığa dikkat çekti.
Uluslararası kaynaklar olayı nasıl aktarıyor
Sınırlı uluslararası yayın (bir Alman yayın organı ve İspanyolca bir haber ajansı kaynaklı yazı), haberi Rusya'nın Ukrayna'ya karşı savaşı bağlamında ele aldı ve Trump'ın sözde onayını Zelensky'nin 'nihai karar' çerçevesinden daha temkinli aktardı. Bir CNN kaynaklı Ukrayna yazısı, Trump'ın Ukrayna'nın füze üretip üretemeyeceği sorulduğunda doğrudan yanıt vermekten kaçındığını ve dikkatini Ukrayna ile Rusya'yı anlaşmaya çağırmaya yönlendirdiğini belirtti. Uluslararası yayıncılık, onayın koşullu ve siyasi niteliği ile çözülmemiş takvimi vurgulamaya, anlaşmayı sonuçlanmış bir anlaşma olarak sunmaktan çok bu belirsizlikleri öne çıkarmaya eğilim gösterdi.
Haberlerin ayrıştığı noktalar
Zelensky, 25 Eylül'de Trump'ın Patriot üretim lisansları konusunda 'nihai' karar verdiğini açıkladı, ancak ABD Dışişleri Bakanlığı 23 Eylül'de henüz nihai bir karar alınmadığını söyledi; Trump da lisansları verip vermediğini kamuoyu önünde doğrulamadı, gazetecilere yalnızca füzeleri Zelensky ile görüştüğünü ve dikkatin Ukrayna-Rusya anlaşmasına çevrilmesi gerektiğini söyledi. Raporda ayrıca lisansların kapsadığı füze varyantı konusunda da farklılık var: Zelensky PAC-2 mi yoksa PAC-3 mü olduğunu belirtmedi, bazı haberler lisansın 'daha az teknolojik olarak gelişmiş' bir Patriot varyantıyla ilgili olduğunu çerçeveledi, diğer haberlerse Cumhurbaşkanlığı Ofisi'nden kaynaklara dayanarak Ukrayna'nın hem PAC-2 hem de PAC-3 için müzakereler yürüttüğünü aktardı.
Arka plan
PAC-2, başlıca Raytheon tarafından üretilen (Almanya MBDA ile COMLOG ortak girişimi kapsamında eş üretim yapılan) eski Patriot varyantıdır; PAC-3 (CRI ve MSE versiyonları) Lockheed Martin tarafından, ek üretim ise Japonya'da Mitsubishi Heavy Industries tarafından gerçekleştirilmektedir. 2022'deki Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik tam kapsamlı işgalinden sonra Patriot sistemlerine talep keskin şekilde arttı ve bu durum küresel füze stoklarını azalttı. 30 Temmuz'da ABD, Lockheed Martin ile Patriot füzesi üretimi için 58,6 milyar dolarlık çok yıllık bir sözleşme imzaladı; Lockheed Martin 2030'a kadar üretim oranını üçe katlamayı planlıyor. ABD'nin NATO Büyükelçisi Matthew Whitaker 18 Eylül'de PAC-3 füzelerinin tedarikindeki darboğazın finansman değil üretim kapasitesi ve mevcut stoklar olduğunu, mevcut yatırımlarla durumun yaklaşık iki yıl içinde önemli ölçüde iyileşeceğini söyledi. Zelensky, Ukrayna'nın kışı geçirmesi için ABD Patriot stoklarının yüzde 5'ine, Rusya'nın fırlattığı tüm balistik füzeleri engellemek için yüzde 10'una ihtiyaç duyduğunu ve bu yıl geçen yıla göre yaklaşık üç kat daha az balistik savunma füzesi aldığını söyledi.