Zelenskiy, 20 Eylül'de Trump ile görüşmeyi ve balistik füze savunma meselesini gündeme getirmeyi bekliyor
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, 8 Eylül'de ABD Başkanı Donald Trump ile Eylül'ün 20'li günlerinde bir araya gelmeyi beklediğini açıkladı. Ana gündem maddesi, ABD'den Ukrayna'ya balistik füze savunma (anti-balistik) füzeleri tedariki olacak. Açıklama, US özel elçileri Steve Witkoff ve Jared Kushner'in 5 Eylül'de Moskova'da Vladimir Putin ile ve 6 Eylül'de Kiev'de Zelenskiy ile yaptığı görüşmelerin ardından geldi. Aynı gece Rusya Kiev'e büyük bir saldırı düzenledi; Zelenskiy, balistik füzelerin büyük kısmının önlenemediğini söyledi.
Öne çıkanlar
- Zelenskiy, 8 Eylül'de Trump ile Eylül'ün 20'li günlerinde görüşmeyi beklediğini açıkladı; ana konu ABD'den balistik füze savunma füzeleri tedariki.
- ABD özel elçileri Steve Witkoff ve Jared Kushner, 5 Eylül'de Moskova'da Putin ile, 6 Eylül'de ise ilk kez Kiev'de Zelenskiy ile görüştü.
- 7-8 Eylül gecesi Rusya'nın Kiev'e düzenlediği saldırıda yaklaşık 180 hava hedefi kullanıldı; Ukrayna Hava Kuvvetleri 30'dan fazla seyir füzesini düşürdü, ancak balistik füzelerin çoğu önlenemedi.
- Ukrayna, 'Freya' (FREYJA) adlı kendi anti-balistik programını geliştiriyor; Zelenskiy ABD ve Avrupa desteği umuyor.
- Ukrayna Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Heorhii Tykhyi, olası gündemde hava savunma kapasitesi, 'refah planı', güvenlik garantileri ve drone anlaşması olduğunu söyledi.
- Saldırıda 2 kişi öldü, yaralı sayısı kaynağa göre 10 ya da 12 olarak bildirildi; Zelenskiy ayrıca bu yıl anti-balistik füze teslimatlarının geçen yıla göre üçte bir oranında azaldığını söyledi.
Neden önemli
Açıklanan görüşme, Zelenskiy ile Trump arasındaki en son şahsi temas olan 28 Temmuz'daki Beyaz Sarı ziyaretinden bu yana yapılacak ilk görüşme olacak ve ABD özel elçilerinin yoğunlaştırdığı diplomatik trafiğin ardından geliyor. Ukrayna'nın merkezi talebi olan Amerikan balistik füze savunma füzeleri, Zelenskiy'in 'akut açık' diye nitelendirdiği bir eksikliğe yanıt veriyor; 7-8 Eylül gecesi Kiev'e düzenlenen büyük saldırıda balistik füzelerin çoğunun önlenememesi bu eksikliği somut olarak ortaya koydu. Görüşmenin BM Genel Kurulu'nun 22 Eylül'de New York'ta başlayacak üst düzey haftasıyla örtüşmesi, ikili görüşmeyi daha geniş çok taraflı diplomasiyle bağlantılandırıyor. Görüşmelerin Ukrayna-ABD-Rusya üçlü formatına doğru ilerlediği ve olası yerler arasında BAE, İsviçre ya da Türkiye'nin sayıldığı bildiriliyor.
Ne oldu
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, 8 Eylül'de gazetecilere yaptığı açıklamada, ABD Başkanı Donald Trump ile Eylül'ün 20'li günlerinde bir araya gelmeyi beklediğini söyledi. Görüşmenin ana gündem maddesi, ABD'den Ukrayna'ya balistik füze önleme füzeleri tedariki olacak. Zelenskiy ayrıca Ukrayna'nın 'Freya' (FREYJA) adlı kendi anti-balistik programını geliştirdiğini ve bu programa ABD desteği umduğunu belirtti. Ukrayna Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Heorhii Tykhyi, kişisel görüşmenin bu ayın ikinci yarısında önceden kararlaştırıldığını doğruladı; olası yerler arasında New York'taki 81. BM Genel Kurulu gösterildi. Açıklama, ABD özel elçileri Steve Witkoff ve Jared Kushner'in 5 Eylül'de Moskova'da Vladimir Putin ile ve 6 Eylül'de Kiev'de Zelenskiy ile yaptığı görüşmelerin ardından geldi; Kiev'de ayrıca İngiltere, Almanya ve Fransa'dan ulusal güvenlik danışmanlarının katıldığı bir multilateral tur gerçekleştirildi. Aynı dönemde Ukrayna ve Rusya, birbirlerinin başkentlerine karşılıklı üç günlük bir saldırmazlık üzerinde anlaştı. 7-8 Eylül gecesi Rusya Kiev'e büyük bir saldırı düzenledi: yaklaşık 180 hava hedefi (Oniks, İskender-M/S-400/KN-23 balistik füzeleri, 32 Kh-101 seyir füzesi ve 166 drone) kullanıldı; Ukrayna 2 balistik füze, 31 seyir füzesi ve 142 drone düşürdüğünü, balistik füzelerin çoğunun önlenemediğini açıkladı. Saldırıda 2 kişi hayatını kaybetti; yaralı sayısı kaynağa göre 10 ya da 12 olarak bildirildi. Financial Times'a göre Trump, İran ile olası bir çatışma nedeniyle ABD stoklarını korumak amacıyla Ukrayna'nın 300 Patriot füzesi talebini reddetti; Zelenskiy ise bu yıl anti-balistik füze teslimatlarının geçen yıla göre üçte bir oranında azaldığını, ortakların Orta Doğu'daki çatışmayı gerekçe gösterdiğini söyledi.
Ukrayna kaynakları olayı nasıl aktarıyor
Ukrayna kaynakları, açıklanan Trump görüşmesini 7-8 Eylül'deki Kiev saldırısı ve teslimatların belgelenen düşüşü bağlamında, Amerikan balistik füze önleme füzelerinin acil ihtiyacı etrafında çerçeveliyor. Ukrayna medyası, ABD özel elçileri Witkoff ve Kushner'in diplomatik faaliyetini öne çıkarıyor ve başkentlere yönelik saldırmazlığı bu ziyaretin somut bir çıktısı olarak sunuyor. Ukrayna kaynakları ayrıca Ukrayna'nın kendi 'Frea/Freya/Freyja' anti-balistik programını ayrıntılandırıyor ve Zelenskiy'in ABD ile Avrupa desteği umudunu aktarıyor. Olası ikili gündem maddeleri (refah planı, güvenlik garantileri, drone anlaşması, ek hava savunması) Dışişleri Bakanlığı brifinginden aktarılarak kapsamlı bir paket olarak sunuluyor. FT'nin 300 Patriot talebinin reddedilmesine ilişkin haberi, Ukrayna yayınlarında ABD stok kaygıları ve Orta Doğu'nun yarattığı kısıt çerçevesinde işlenirken, kısmi teslimatlar (Crotale sistemleri, NASAMS için AIM füzeleri) aranıyor.
Uluslararası kaynaklar olayı nasıl aktarıyor
Ukrain dışı tek kaynak olan Azerbaycan merkezli ajans, Eylül ayındaki Zelenskiy-Trump görüşmesini tarafsız bir dille, kişisel bir görüşme hazırlığı olarak aktarıyor; Ukrayna yayınlarındaki ayrıntılı gündem ve füze açığı çerçevelemesine yer vermiyor.
Haberlerin ayrıştığı noktalar
7-8 Eylül Kiev saldırısındaki yaralı sayısı kaynaklar arasında farklılık gösteriyor: bazı raporlar 10 yaralı, diğerleri en az 12 yaralı bildiriyor (2 ölü her iki versiyonda da aynı).
Arka plan
ABD özel elçileri Steve Witkoff ve Jared Kushner, 5 Eylül'de Moskova'da Vladimir Putin ile, 6 Eylül'de ise Trump'ın ikinci döneminin başlangıcından bu yana ilk kez Kiev'de Zelenskiy ile görüştü. Elçilerin ziyareti sırasında Ukrayna ve Rusya, ABD temsilcilerinin varlığına bağlı olarak karşılıklı üç günlük başkent saldırmazlığı üzerinde anlaştı. Witkoff, Moskova ve Kiev görüşmelerinin ardından barış sürecinde 'önemli ilerleme' kaydedildiğini ve ek üçlü görüşmeler için bir takvim üzerinde anlaşmaya varıldığını söyledi. Kushner ise Trump'ın savaşı bitirmenin ötesinde uzun vadeli barışı hedeflediğini ve kışa kadar savaşı bitirmenin garanti olmadığını belirtti. Zelenskiy, Ukrayna'nın 'Frea/Freya/Freyja' adlı kendi anti-balistik programını hazırladığını ve ABD ile Avrupa ortaklarından destek beklediğini söyledi. Financial Times'a göre Trump, olası bir İran çatışması nedeniyle ABD stoklarını korumak amacıyla Ukrayna'nın 300 Patriot füzesi talebini reddetti; daha önce Patriot üretim teknolojisi istenmiş, Trump başlangıçta neredeyse kabul etmiş ancak teknolojinin Rusya'ya geçebileceği endişesiyle sonradan geri adım atmıştı. Zelenskiy, bu yıl anti-balistik füze teslimatlarının geçen yıla göre üçte bir oranında azaldığını ve ortakların Orta Doğu çatışmasını resmi gerekçe olarak gösterdiğini söyledi; birkaç Crotale hava savunma sistemi ve NASAMS için AIM füzeleri teslimatı ise partnerler tarafından teyit edildi. Ukrayna Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Heorhii Tykhyi, olası ikili gündem maddeleri arasında ek hava savunma kapasitesi, 'refah planı', güvenlik garantileri ve bir drone anlaşması saydı. Olası üçlü gündem maddeleri Zelenskiy tarafından enerji ve tahıl ihracatı olarak belirtildi; insani başlık, özellikle tutuklu değişimi, ana öncelik olarak gösterildi. BM Genel Kurulu üst düzey oturumları 22 Eylül'de New York'ta başlıyor ve Zelenskiy'in geleneksel olarak katıldığı bu hafta olası bir mekan olarak işaretleniyor.