Zelensky: ABD'nin ilan ettiği 'enerji ateşkesi'nden bu yana iki gündür Rusya'nın enerji altyapısını vurmadık; Rusya ise 19 bölgeye saldırdı
Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodımır Zelensky, ABD Başkanı Donald Trump'ın 11 Ekim'de duyurduğu 'enerji ateşkesi'nin başlamasından bu yana iki gün boyunca Ukrayna'nın Rusya'nın petrol rafinerilerini veya enerji altyapısını vurmadığını, buna karşılık Rusya'nın aynı süre zarfında 19 bölgedeki Ukrayal enerji tesislerine ve kritik altyapıya saldırmaya devam ettiğini söyledi. Zelensky ayrıca Rusya'nın, Trump'ın duyurusunun ardından Ukrayna'ya yönelik saldırılardan vazgeçmeye niyeti olmadığına dair açık sinyaller verdiğini belirtti.
Öne çıkanlar
- 11 Ekim'de ABD Başkanı Donald Trump, Ukrayna ile Rusya arasında 'bu andan itibaren' başlayan bir enerji ateşkesi ilan ettiğini ve her iki tarafın da buna razı olduğunu açıkladı.
- Zelensky 13 Ekim'de yaptığı açıklamada, Ukrayna'nın duyurunun ardından iki gün boyunca Rus petrol rafinerisi veya enerji altyapısını vurmadığını söyledi.
- Zelensky, aynı iki günlük süre zarfında Rusya'nın 19 Ukrayal bölgesindeki enerji tesislerini ve kritik altyapıyı vurmaya devam ettiğini belirtti.
- Axios'un haberine göre, duyurulan ateşkes yalnızca her iki ülkedeki petrol rafinerilerine yönelik saldırıların durdurulmasını kapsıyor; Ukrayna'nın yalnızca bir rafinerisi var ve Rusya'nın geniş bir rafineri ağı bulunuyor.
- Zelensky, Rusya'nın ateşkese razı olduğuna dair bir teyit duymadığını ve Trump'ın Putin'i ikna edebileceğini umduğunu söyledi.
- Trump 13 Ekim'de, Ukrayna'nın 'bir gün önce birçok tesise saldırdığını' ve ihlallerin 'iki taraflı' olduğunu öne sürdü; Zelensky'nin açıklamasıyla çelişti.
- Zelensky, Trump'ın duyurusunun hemen ardından Rus insansız hava araçlarının Harkiv'deki bir elektrik santralini vurduğunu söyledi.
- Alman Dışişleri Bakanı Johann Wadephul, Varşova Güvenlik Forumu'nda, Rusya'nın altyapıya saldırıları durdurarak ilk adımı atması gerektiğini ve Ukrayna'nın Moskova saldırıları durdurursa ateşkese katılmaya hazır olduğunu söyledi.
- Trump yönetiminin, Ukrayna'nın Rusya'nın enerji tesislerine yönelik saldırıları durdurmaması halinde istihbarat paylaşımını ve Avrupa'nın Ukrayna için Amerikan silahı alımlarını askıya alabileceği bildirildi.
- Trump, AB'nin Rusya'ya enerji taşıyıcıları için 250 milyar dolar ödediğini öne sürdü; bu rakam AB verilerindeki yaklaşık 209 milyar dolarlık tahminle çelişiyor.
Neden önemli
Bu açıklama, Ukrayna ile ABD arasında ilan edilen enerji ateşkesinin gerçekten karşılıklı olup olmadığı konusunda doğrudan bir anlaşmazlığı ortaya koyuyor. Zelensky'nin Ukraya'nın iki gün boyunca Rus enerji altyapısını vurmadığı yönündeki ifadesi, Trump'ın Ukrayna'nın 'bir gün önce birçok tesise saldırdığı' ve ihlallerin 'iki taraflı' olduğu yönündeki açıklamasıyla çelişiyor. Aynı zamanda Trump yönetiminin, Ukrayna'yı Rusya'nın enerji hedeflerine yönelik saldırıları durdurmaya zorlamak için istihbarat paylaşımını ve silah tedariki sistemini askıya alma tehdidinde bulunduğu bildiriliyor. Bu gelişmeler, ABD'nin Rusya'dan dizel yakıt ithalatına izin verme gibi Ukrayalı milletvekillerininin yasayla çeliştiğini söylediği ayrı adımlarla birlikte değerlendiriliyor.
Ne oldu
Trump, 11 Ekim'de Ukrayna ile Rusya arasında 'bu andan itibaren' başlayan bir enerji ateşkesi ilan ettiğini ve her iki tarafın da buna razı olduğunu açıkladı. Axios'un haberine göre bu ateşkes yalnızca her iki ülkedeki petrol rafinerilerine yönelik saldırıları kapsıyordu; Ukrayna'nın tek bir rafinerisi bulunuyor ve bu tesis tam kapasitede çalışmıyor, Rusya ise geniş bir rafineri ağına sahip. Zelensky 13 Ekim'deki açıklamasında, duyurunun ardından iki gün boyunca Ukrayna'nın Rusya'nın petrol rafinerilerini veya enerji altyapısını vurmadığını, ancak Rusya'nın aynı süre zarfında 19 Ukrayal bölgedeki enerji tesislerini ve kritik altyapıyı vurmaya devam ettiğini söyledi. Zelensky, Trump'ın duyurusunun hemen ardından Rus insansız hava araçlarının Harkiv'deki bir elektrik santralini vurduğunu ve Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik saldırılardan vazgeçmeye niyeti olmadığına dair açık sinyaller verdiğini belirtti. Aynı gün Trump, Ukrayna'nın 'bir gün önce birçok tesise saldırdığını' öne sürdü ve ateşkesin ihlallerinin 'iki taraflı' olduğunu söyledi. Zelensky, Moskova'nın ateşkese razı olduğuna dair bir teyit duymadığını, ancak Trump'ın Putin'i ikna edebileceğini umduğunu da sözlerine ekledi. Trump yönetiminin, Ukrayna'nın Rusya'nın enerji tesislerine yönelik saldırıları durdurmaması halinde istihbarat paylaşımını ve Avrupa'nın Ukrayna için Amerikan silahı alımlarını askıya alabileceği bildirildi.
Ukrayna kaynakları olayı nasıl aktarıyor
Ukrayalı yayın kuruluşları Zelensky'nin açıklamasını ön plana çıkararak, Ukrayna'nın iki gün boyunca ateşkese uyduğunu, Rusya'nın ise Ukrayna enerji altyapısını ve kritik tesisleri vurmaya devam ettiğini vurguladı. Haberlerde, ilan edilen ateşkesin yalnızca petrol rafinerileriyle sınırlı olduğu ve Ukrayna'nın tek bir rafinerisinin bulunduğu hatırlatıldı. Trump yönetiminin, Ukrayna'yı Rusya'nın enerji hedeflerine yönelik saldırıları durdurmaya zorlamak için istihbarat paylaşımını ve silah tedariki sistemini askıya alma tehdidi, Ukrayalı kaynaklar tarafından Kiev'e uygulanan bir baskı olarak çerçevelendi. Alman Dışişleri Bakanı Johann Wadephul'ün, Rusya'nın ilk adımı atması gerektiği yönündeki açıklaması, Ukrayalı yayınlarda Kiev'in tutumuna Avrupa desteği olarak sunuldu. Bazı Ukrayalı kuruluşlar ayrıca Rusya'dan dizel yakıt ithalatına ilişkin haberleştirilen ABD anlaşmasına ve ABD Senatosu'ndaki iki partili itiraza yer verdi; Zelensky'nin Ukrayna'nın enerji sisteminin Rus saldırılarına karşı korunması karşılığında dizel yakıt tedariki için paralel bir anlaşma önerisini aktardı.
Uluslararası kaynaklar olayı nasıl aktarıyor
Hedef dildeki tek uluslararası kaynak olan Katar merkezli bir yayın, Trump'ın enerji ateşkesi önerisine ilişkin farklı tutumları çerçeveleyerek haberi aktardı. Ukrayalı kaynaklar üzerinden aktarılan uluslararası haberlerde — Axios, CNN, Financial Times — ABD'nin istihbarat paylaşımını ve silah tedariki sistemini askıya alma tehdidi detaylandırılıyor ve Trump duyurusunu yaptığında Kiev'in anlaşmadan haberdar olmadığı belirtiliyor. Bu haberler ayrıca Trump'ın ihlallerin 'iki taraflı' olduğu yönündeki iddiasını ve AB'nin Rusya'ya enerji için 250 milyar dolar ödediği yönündeki açıklamasını aktarıyor; bu rakam hem AB'nin kendi verileriyle (yaklaşık 209 milyar dolar) hem de Rusya'nın daha yüksek rakamıyla (Rusya Başbakan Yardımcısı Aleksandr Novak'a göre 320,7 milyar dolar) çelişiyor. AB Komisyonu sözcüsü Anna-Kaisa Itkonen, Rusya'nın hesaplamalarını doğrulamadı ve AB'nin Rus enerji kaynaklarına bağımlılığının azaltılmasını vurguladı; AB'nin REPowerEU programının tahminen yaklaşık 278 milyar avroluk ek harcamayı engellediği belirtildi.
Haberlerin ayrıştığı noktalar
İki taraf, Ukrayna'nın enerji ateşkesine uyup uymadığı konusunda çelişkili anlatılar sunuyor. Zelensky, Ukrayna'nın Trump'ın duyurusunun ardından iki gün boyunca Rusya'nın enerji altyapısına hiçbir saldırı düzenlemediğini söylerken, Trump 13 Ekim'de Ukrayna'nın 'bir gün önce birçok tesise saldırdığını' öne sürdü ve ihlallerin 'iki taraflı' olduğunu belirtti. Ayrıca Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik saldırıları konusunda da farklı değerlendirmeler var: Zelensky, Rusya'nın 19 bölgedeki Ukrayna enerji tesislerini ve kritik altyapıyı vurduğunu söylerken Trump, Rusya'nın ihlallerini 'kontrol edeceğini' vaat etti. AB'nin Rusya'ya enerji için yaptığı ödemelere ilişkin de rakamlar üç farklı kaynakta farklı veriliyor: AB verilerine göre yaklaşık 209 milyar dolar (≈197 milyar avro), Trump'a göre 250 milyar dolar ve Rusya Başbakan Yardımcısı Aleksandr Novak'a göre 320,7 milyar dolar.
Arka plan
Trump, 11 Ekim'de 'enerji ateşkesi'ni duyururken her iki tarafın da razı olduğunu öne sürdü, ancak Axios anlaşmanın yalnızca petrol rafinerilerini kapsadığını, tüm enerji altyapısını değil, bildirdi. Ukrayna'nın yalnızca bir rafinerisi var ve bu tesis tam kapasitede çalışmıyor, Rusya ise geniş bir rafineri ağına sahip. Avrupa Komisyonu'na göre, Mart 2022 ile Temmuz 2026 arasında AB, Rusya'ya fosil yakıtlar için yaklaşık 197 milyar avro (≈209 milyar dolar) ödedi; bu rakam Trump'ın 250 milyar dolarlık iddiasıyla ve Rusya'nın 320,7 milyar dolarlık iddiasıyla çelişiyor. AB'nin REPowerEU programının, aynı dönemde Rus fosil yakıt ithalatına yaklaşık 475 milyar avro harcanmasını öngören senaryoya kıyasla tahminen yaklaşık 278 milyar avro ek harcamanın önlenmesini sağladığı tahmin ediliyor. AB'nin Rus enerji kaynaklarına bağımlılığı önemli ölçüde azaldı: AB gaz ithalatında Rusya'nın payı yüzde 45'ten yüzde 12'ye, ham petrol ithalatında 2022'deki yüzde 20'den 2025'te yaklaşık yüzde 2'ye düştü. Şubat 2026'da yürürlüğe giren bir AB düzenlemesi, Rus LNG'sinin 2026 sonuna kadar, boru hattı gazının ise en geç 30 Kasım 2027'ye kadar tamamen durdurulmasını öngörüyor.