Zelensky, ABD'nin istihbarat paylaşımını kesme tehdidini doğruladı; iki gece üst üste Kiev'e füze saldırıları önceden bildirilmedi

Ne oldu

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelensky, 13 Ekim'de yayımlanan NPR röportajında, Trump yönetiminin Rusya'nın petrol rafinerilerine yönelik Ukrayna saldırıları süreceğini gerekçe göstererek ABD istihbarat paylaşımını durdurma tehdidinde bulunduğunu doğruladı. Zelensky, uyarının generallerine iletildiğini, kendisine doğrudan gelmediğini söyledi. Trump ise aynı gün istihbarat paylaşımının kesilmediğini açıkladı. Zelensky, röportaj sırasında istihbarat paylaşımının fiilenin durdurulmamış olduğunu kaydetti; ABD'nin Rus dizeline yönelik geçici yaptırım muafiyetinin ABD yakıt fiyatlarını düşürmeyeceğini, açığın İran savaşı ve Hürmüz Boğazı ablukasından kaynaklandığını belirtti.

Aynı dönemde Kiev iki gece üst üste balistik füze saldırılarına hedef oldu. 12 Ekim akşamı düzenlenen saldırıda füzeler ancak başkent üzerindeyken tespit edilebildi; ortaklardan önceden uyarı gelmedi. 13 Ekim akşamı tekrarlanan saldırıda TEC-4 ve çok katlı bir konut binası isabet aldı, sabah saatlerinde üç ölü arada kaldı. Zelensky, iki saldırıda da ortaklardan önceden uyarı alınmadığını söyledi. Ukrayna Dışişleri Bakanı Andriy Sibiha, uyarının Rusya'nın kullandığı silah türü nedeniyle zamanında etkinleştirilemediğini, istihbarat paylaşımının devam ettiğini kaydetti. Hava Kuvvetleri sözcüsü Yuriy İhnat, hava tehdidi bilgisinin ulaşmadığı durumların yaşandığını ve bunun ilk kez olmadığını söyledi.

Ukrayna kaynakları olayı nasıl aktarıyor

Kiev merkezli çerçeveleme Zelensky'nin ABD istihbarat paylaşımının kesilmesi tehdidini doğrulamasını öne çıkarıyor; uyarının doğrudan Zelenskyye değil generallerine iletildiği vurgulanıyor. Kiev'in iki gece üst üste önceden uyarı almadan balistik füzeyle vurulması, istihbarat paylaşımının fiilen kısıtlanmış olabileceği sorusunu gündeme getiriyor. Ukraynalı yetkililer, ABD'nin 'kötü hava' açıklamasını yetersiz buluyor. Zelensky, 'enerji ateşkesi' kararını sosyal medyadan öğrendiğini ve Ukrayna'nın danışılmadığını söylüyor. Ukrayna kaynakları, Rus enerji hedeflerine yönelik saldırıları Rusya'nın Ukrayna enerji altyapısına saldırılarına yanıt ve Kremlin'in savaş kapasitesini zayıflatma girişimi olarak savunuyor.

Haberlerin ayrıştığı noktalar

İstihbarat paylaşımının durdurulup durdurulmadığı konusunda Zelensky bir uyarı yapıldığını ve Trump bunu kamuoyu önünde yalanladığını söylüyor; Semafor, Beyaz Saray'ın hâlâ bu seçeneği değerlendirdiğini ve CIA Direktörü John Ratcliffe dahil bazı yetkililerin karşı olduğunu bildiriyor. 12 Ekim saldırısı öncesi uyarının neden gelmediği konusunda ABD'li bir yetkili Politico'ya kötü hava koşullarını gerekçe gösterdi; Zelensky ve Ukrayna yetkilileri bu açıklamayı yetersiz buluyor. 'Enerji ateşkesi' Zelensky tarafından 'uydurma' ve sosyal medyadan öğrenilmiş bir karar olarak nitelendirilirken Trump bunu Putin ile varılan gerçek bir anlaşma ve savaşı bitirmenin ön koşulu olarak sunuyor. ABD yakıt fiyatlarındaki artışın sorumluluğu Zelensky tarafından İran savaşı ve Hürmüz Boğazı ablukasına bağlanırken Trump bunu Ukrayna'ın Rus enerji tesislerine saldırılarına ve Zelensky'ye kişisel olarak yüklüyor.

Arka plan

Trump yönetiminin Ukrayna'dan Rusya'nın petrol rafinerilerine saldırıları durdurmasını, aksi halde silah alımlarını ve istihbarat paylaşımını kesebileceği tehdidi, Financial Times ve CNN'in Avrupalı yetkililere dayandırdığı haberlerle daha önce gündeme gelmişti. 9 Ekim'de Trump, Putin ile varılan anlaşma kapsamında Rus dizeline yönelik yaptırımların geçici olarak kaldırılacağını ve Ukrayna'nın rafinerilere saldırıları durdurması gerektiğini açıkladı; Zelensky bu 'enerji ateşkesinden' Truth Social üzerinden haberdar olduğunu söyledi. Aynı gün Florida'da Trump'ın özel temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner'ın Ukraynalı ve Avrupalı temsilcilere bu tehdidi ilettiği bildirildi. Semafor, Trump'ın kamuya açık yalanlamasına karşın Beyaz Saray'ın istihbarat paylaşımını kesme seçeneğini hâlâ değerlendirdiğini yazdı.