New York'ta Zelensky-Trump zirvesi: Enerji ateşkesi teklifi ve Patriot lisansı gündemde

Neden önemli

Zelensky-Trump görüşmesi, Ukrayna savaşının diplomatik çözümü açısından kritik bir andı. Ukrayna, karşılıklı enerji altyapısı ateşkesi için somut bir öneri sundu ve ABD bunu Rusya'ya iletmeyi kabul etti; bu, ilk kez resmileşen bir de-eskalasyon adımı. Patriot lisansı meselesi, Batı'nın Ukrayna'ya savunma-sanayi işbirliğinde uzun vadeli bir kayışı tartışmaya açıyor. Zelensky'nin Putin'le görüşmeye açık olması ve Trump'ın üçlü zirve düzenleyebileceğini ima etmesi, savaşın diplomasiğine yeni bir kanal açıyor. Trump'ın yeni imzaladığı 'Graham Yasası' yaptırımlarına açıkça atıfta bulunması, ABD'nin ekonomik baskıyı sürdürme isteğini gösteriyor.

Ne oldu

22 Eylül 2026'da New York'ta BM 81. Genel Kurulu Yüksek Düzeyli Haftası kapsamında Ukrayna Devlet Başkanı Volodymyr Zelensky ile ABD Başkanı Donald Trump yaklaşık 40 dakikalık bir görüşme gerçekleştirdi. Görüşmenin basına açık bölümü yaklaşık yedi dakika sürdü, ardından kapalı kapılar ardında delegasyonlar arası müzakereler devam etti.

Zelensky, basına açık bölümde savaşı kış öncesi bitirme umudunu dile getirdi ve ABD'nin Rusya'ya ileteceği karşılıklı enerji altyapısı ateşkesi önerisini gündeme getirdi. Buna göre Ukrayna, Rus rafinerileri ve enerji tesislerini vurmayı bırakacak; karşılığında Rusya da Ukrayna'nın enerji, ısıtma ve su altyapısına saldırılarını durduracak. Zelensky, Patriot füzelerinin Ukrayna'da lisanslı üretimi konusunda Trump'ın 'olumlu baktığını' söyledi, ancak kış paketine ilişkin somut bir yanıt almadığını, ret de duymadığını belirtti.

Trump, BM Genel Kurulu kürsüsünden savaşın 'insanların tahmin ettiğinden daha çabuk' sona ereceğini söyledi ve 18-19 Eylül'de imzaladığı 'Graham Yasası' kapsamındaki yeni yaptırım yetkilerini gerekirse kullanacağını açıkladı. Putin'le görüşmeye hazır olduğunu ve her iki taraftan ayda yaklaşık 25 bin kişinin öldüğünü öne sürdü. Zelensky ise Putin'in üçlü zirveye ve savaşı bitirmeye hazır olmadığını savundu.

ABD delegasyonunda Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Hazine Bakanı Scott Bessent, Özel Temsilci Steve Witkoff ve Jared Kushner yer aldı. Ukrayna delegasyonunu ise Ofis Başkanı Kyrylo Budanov, Dış İstihbarat Servisi Başkanı Rustem Umerov, Dışişleri Bakanı Andriy Sybiha, 'Halkın Hizmetkârı' parlamento grubu başkanı Davyd Arakhamia ve Ofis Başkan Yardımcısı Pavlo Palisa temsil etti.

Ukrayna kaynakları olayı nasıl aktarıyor

Ukrayna medyası, Zelensky'nin somut öneriler hazırlayarak görüşmeye gittiğini vurguladı: karşılıklı enerji ateşkesi, Patriot lisansı, Çin lideri Şi Jinping'in devreye girmesi. Ukraynalı kaynaklar, görüşmede Ukrayna'dan tek taraflı saldırıları durdurma talebi gelmediğini, bunun yerine karşılıklı ateşkes modelinin öne çıktığını aktardı. Zelensky'nin 'Putin üçlü zirveye hazır değil' açıklaması, Ukrayna kamuoyunda Rusya'nın niyeti konusunda şüpheciliği pekiştirdi. Ayrıca 21 Eylül'deki senatörler toplantısındaki iki partili destek, Ukrayna'nın ABD Kongresi'ndeki konumunu güçlü gösterdi. Haberlerde kış için Patriot ihtiyacı ve yerli üretim lisansı, Ukrayna'nın uzun vadeli hava savunması için öncelikli başlıklar olarak öne çıktı. Zelensky'nin Rusya'nın Avrupa ülkelerine saldırma riskinin 'çok yüksek' olduğu uyarısı da yerel haberlerde geniş yer buldu.

Uluslararası kaynaklar olayı nasıl aktarıyor

İngilizce ve uluslararası yayınlar, Trump'ın BM Genel Kurulu'ndaki açıklamalarını ('Savaşı bitir!', 'insanların tahmin ettiğinden daha çabuk') ve 'Graham Yasası' yaptırımlarına yaptığı atıfı öne çıkardı. Trump'ın hem Putin hem Zelensky'nin savaşı bitirmek istediği ve Putin'in görüşmeye hazır olduğu yönündeki açıklaması, Zelensky'nin şüpheciliğiyle karşılaştırıldı. The Guardian ve Reuters, küresel dizel fiyatları ve İran savaşı bağlamında enerji ateşkesi gündemini merkeze alarak Trump'ın Ukrayna'ya Rus rafinerilerine yönelik saldırıları durdurma baskısını vurguladı. Uluslararası medya ayrıca üçlü zirve olasılığını (Zelensky'nin Putin'le görüşmeye hazır olması, Trump'ın Miami'deki G20 zirvesini işaret etmesi) ve Trump'ın BM kürsüsünden İran, Küba ve Venezuela'ya ilişkin daha geniş açıklamalarını da işledi.

Arka plan

Görüşme, 22-28 Eylül'de New York'ta düzenlenen ve 130'dan fazla devlet ve hükümet başkanının katıldığı BM 81. Genel Kurulu Yüksek Düzeyli Haftası kapsamında gerçekleşti. Zelensky New York ziyaretine 21 Eylül'de ABD senatörleriyle görüşerek başladı; bu toplantıda Graham yaptırım yasasına verilen destek için teşekkür etti ve de-eskalasyon önerileri, balistik füze savunma ihtiyaçları ile kış zorluklarını ele aldı.

Graham yaptırım yasası (HR 5334), Ağustos'ta Senato'dan geçtikten sonra 16 Eylül'de Temsilciler Meclisi'nde onaylandı ve Trump tarafından 18-19 Eylül'de 'Lindsey O. Graham Rusya ve İran'a Yaptırım Yasası 2026' olarak imzalandı. Yasa, Rus enerji kaynaklarını satın almaya devam eden ülkelere yüzde 100'e kadar tarife uygulama yetkisi veriyor.

Trump-Zelensky'nin bir önceki görüşmesi 28 Temmuz'da Beyaz Saray'da yapılmıştı. Trump ve Putin en son Ağustos ayında Alaska'da bir araya gelmişti. New York görüşmesinden önce, 20 Eylül'de Trump Zelensky ile telefon görüşmesi yaparak küresel dizel fiyatlarını gerekçe göstererek Ukrayna'nın Rus rafinerilerine yönelik saldırılarını durdurmasını istemişti.