Zelensky, New York'ta Trump ile görüştü: enerji ateşkesi, Patriot ve Xi Jinping gündemde
22 Eylül 2025'te New York'ta BM Genel Kurulu kapsamında bir araya gelen Ukrayna Devlet Başkanı Volodymyr Zelensky ve ABD Başkanı Donald Trump, karşılıklı enerji ateşkesi, olası bir üçlü zirve ve Patriot lisansları konularını görüştü. Zelensky, Çin lideri Şi Jinping'in sürece dahil edilmesini önerdi; Trump'ın bu mesajı Şi'ye iletmeyi kabul ettiği bildirildi. Zelensky görüşmeyi "olumlu ve verimli" olarak nitelendirdi.
Öne çıkanlar
- 22 Eylül 2025'te New York'ta BM Genel Kurulu kenarında gerçekleşen görüşme yaklaşık bir saat sürdü; Zelensky bunu "olumlu ve verimli" olarak tanımladı.
- ABD delegasyonunda Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Hazine Bakanı Scott Bessent, özel temsilci Steve Witkoff ve Jared Kushner yer aldı; Ukrayna delegasyonunda ise Budanov, Umerov, Sybiha, Arakhamia ve Palisa bulundu.
- Ukrayna, Rusya'nın da karşılık vermesi koşuluyla Rus enerji altyapısına yönelik saldırıları durdurma önerisi sundu; ABD bu teklifi Rus tarafına iletecek.
- Zelensky, Çin lideri Şi Jinping'in Putin üzerinde nüfuzu olduğunu belirterek onun sürece dahil edilmesini önerdi; Trump'ın bu mesajı Şi'ye ileteceğini söyledi.
- Zelensky, ABD'nin Patriot füze savunma sistemi ve önleyici füzelerinin Ukrayna'da üretimi için lisans verilmesine "olumlu baktığını" aktardı; somut bir taahhüt ise verilmedi.
- Zelensky, Trump'a Rusya içindeki hedeflere yönelik saldırılarda Starlink kullanımı konusunu gündeme getirdi; Trump'ın bunu Elon Musk'la görüşmesini söylediği bildirildi.
- Zelensky, Putin, Trump ve kendisinin katılacağı üçlü bir zirveye her an hazır olduğunu ve böyle bir toplantının düzenlenmesinde Trump'ın yardımcı olabileceğini ifade etti.
Neden önemli
Bu görüşme, ABD'nin Rusya'nın Ukrayna'ya karşı savaşını sona erdirme çabalarının merkezinde yer alıyor. Zelensky'nin Trump'tan açıkça üçlü bir Ukrayna-ABD-Rusya zirvesi düzenlemesini istemesi, müzakere formatı tartışmasını ileriye taşıyor. Karşılıklı bir enerji ateşkesi teklifi ABD üzerinden Moskova'ya iletilecek; Trump ayrıca Çin Devlet Başkanı Şi Jinping'in 23-25 Eylül ziyareti sırasında bu mesajı Şi'ye taşımayı kabul etti. Patriot lisanslarına 'olumlu' bakılması, Ukrayna'nın uzun vadeli hava savunma kapasitesi açısından önemli bir sinyal olarak öne çıkıyor; ancak somut bir taahhüt henüz verilmedi.
Ne oldu
22 Eylül 2025'te New York'ta BM 81. Genel Kurul oturumu kenarında Zelensky ile Trump yaklaşık bir saat süren bir görüşme yaptı. Zelensky, ABD'nin Ukrayna'nın karşılıklı enerji ateşkesi teklifini Rusya'ya ileteceğini ve Trump'ın bu öneriye açık olduğunu söyledi. Trump, ABD'nin Patriot füze savunma sistemi ve önleyici füzelerin Ukrayna'da üretimi için lisans verilmesine "olumlu" baktığını belirtti; ancak somut bir sevkiyat taahhüdü açıklanmadı. Zelensky, Çin Devlet Başkanı Şi Jinping'in Putin üzerinde nüfuzu olduğunu vurgulayarak Şi'nin sürece dahil edilmesini önerdi; Trump'ın bu mesajı Şi'ye ileteceği bildirildi. Zelensky, Putin'le üçlü bir zirveye her an hazır olduğunu, ancak şu ana kadar Putin'in böyle bir toplantıya ilgi gösterdiğine dair bir işaret görmediğini söyledi. Görüşmede ayrıca Rusya içindeki hedeflere yönelik saldırılarda Starlink kullanımı konusu gündeme geldi; Trump Zelensky'ye bunu Elon Musk'la görüşmesini söyledi. Zelensky, Rusya'nın komşu Avrupa ülkelerine, hatta bir kara operasyonu dahil, saldırma olasılığının "son derece yüksek" olduğu uyarısında bulundu.
Ukrayna kaynakları olayı nasıl aktarıyor
Ukrayna kaynakları Zelensky'nin görüşmeyi 'olumlu ve verimli' olarak tanımlamasını öne çıkarıyor ve üç müzakere hattına (enerji ateşkesi, deniz/tahıl ateşkesi, üçlü format) vurgu yapıyor. Ukrayna basını, Trump'ın Patriot teslimatları konusundaki ihtiyatlı tavrını ('hayır diyen olmadı' ama somut yanıt yok) ve ABD'deki yükselen dizel fiyatlarını Ukrayna'nın Rus rafinerilerine yönelik saldırılarına bağlamasını aktarıyor; Razumkov Merkezi'nden Volodymyr Omelchenko bu bağlantıya itiraz ederek asıl etkenin İran'a karşı savaş olduğunu savundu. Ukrayna yayınları ayrıca Starlink/Musk alt başlığını ve Zelensky'nin Trump'ın kendisini daha önce bu konuda 'kandırmakla' suçladığı yönündeki açıklamasını öne çıkarıyor. BM Genel Kurulu'nda Zelensky'nin Putin için 'sıfırıncı hasta' ifadesini kullanması ve 50 ülkeyle ABD'nin katılmadığı ortak ateşkes çağrısı da Ukrayna tarafının merkezinde yer alıyor.
Uluslararası kaynaklar olayı nasıl aktarıyor
Alman (Der Spiegel) ve Katarlı (Al Jazeera Arabic) yayınlar diplomatik sahneyi öne çıkarıyor: BM Genel Kurulu ortamı, Şi'nin Washington ziyareti ve olası üçlü zirve ihtimali. Bu çerçeve, Ukrayna iç analistlerinin enerji ateşkesi veya Patriot lisansları konusundaki itirazlarına yer vermekten çok, Trump'ın açıklamalarına yaslanıyor: iki seçenekli barış anlaşması, Putin'in görüşmeye 'hazır olduğu' iddiası ve Trump'ın Aralık ayındaki Miami G20 zirvesinde Putin'le buluşmaya istekli olduğu. Uluslararası yayınlar, Rusya'nın rafineri kapasitesine verilen zararı ve Trump'ın kış öncesinde savaşı bitirme arzusunu ön plana çıkarırken, Zelensky'nin öne sürdüğü karşılıklı ateşkes koşulunu ve Starlink/Patriot ayrıntılarını görece geri planda tutuyor.
Haberlerin ayrıştığı noktalar
Üç ana konuda kaynaklar arasında görüş ayrılıkları var. Birincisi, ABD'deki dizel fiyatlarının yükselmesi: Trump bunu kısmen Ukrayna'nın Rus rafinerilerine yönelik insansız hava aracı saldırılarına bağlarken, Zelensky yanlısı haberler ve Razumkov Merkezi analisti Volodymyr Omelchenko asıl etkenin İran'a karşı savaş olduğunu ve Ukrayna saldırılarının yalnızca kısmi bir faktör olduğunu savundu. İkincisi, enerji anlaşmazlığı: Trump Ukrayna ve Rusya'nın enerji tesislerini hedef almama konusunda anlaştığını öne sürdü; Zelensky ise ateşkesin Moskova'nın Kyiv'deki yakıt istasyonlarını vurması ve Ukrayna'nın bir Rus rafinerisini hedef almasıyla birlikte çöktüğünü söyledi. Üçüncüsü, Patriot konusu: Zelensky ABD tarafının 'hayır demediğini' ancak somut bir taahhüt verilmediğini söyledi; ABD Dışişleri Bakanlığı hava savunma araçları ve füzelerinin satışına ilişkin bir bildirim yayınlarken, analist Vladyslav Faraponov lisansın kendisinde kamuya açık bir ilerleme işareti olmadığını belirtti.
Arka plan
Görüşme, Trump'ın ikinci döneminde Zelensky ile yapılan dokuzuncu tam görüşmeydi ve yaklaşık bir saat sürdü. ABD heyetinde Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Hazine Bakanı Scott Bessent, özel temsilci Steve Witkoff ve Jared Kushner; Ukrayna heyetinde ise Devlet Başkanlığı Ofisi Başkanı Kyrylo Budanov, İstihbarat Servisi Başkanı Rustem Umerov, Dışişleri Bakanı Andriy Sybiha, Halkın Hizmetkârı grubu başkanı Davyd Arakhamia ve Devlet Başkanlığı Ofisi Başkan Yardımcısı Pavlo Palisa yer aldı. Trump görüşmeden bir gün önce 'Graham Yasası' olarak adlandırılan yaptırım aracını imzaladı ve gerektiğinde kullanmaya hazır olduğunu söyledi. Kremlin sözcüsü Dmitry Peskov, enerji ateşkesi önerisini kapsamlı bir barış çözümü hedefine atıfla reddetti. Çin Devlet Başkanı Şi Jinping'in 23-25 Eylül ABD ziyareti on yılı aşkın süredeki ilk devlet ziyareti olacaktı.