Rusya-Ukrayna müzakerelerinde 'yol haritası' ihtimali: Rubio'dan açıklama, Kremlin'den 'plan yok' yanıtı
ABD özel temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner, 5 Eylül'de Moskova'da Vladimir Putin, 6 Eylül'de Kiev'de Volodimir Zelenskiy ile görüştü. Dönüşün ardından 8 Eylül'de ABD Başkanı Donald Trump, Putin'le yaklaşık bir saat süren bir telefon görüşmesi yaptığını ve Putin'in 'anlaşma yapmak istediğini' söyledi. 8 Eylül'de Kolombiya'da gazetecilere konuşan Dışişleri Bakanı Marco Rubio, önümüzdeki haftalarda müzakereleri yeniden başlatmak için bir 'yol haritası' hazırlanabileceğini belirtti. Kremlin sözcüsü Dmitriy Peskov ise şu an için bir plan veya 'yol haritası' olmadığını, ancak üçlü müzakerelerin yeniden başlatılması yönündeki 'genel siyasi iradenin' görüşmede teyit edildiğini söyledi. Zelenskiy, Eylül'ün ikinci yarısı için Trump'la bir ikili ziyaretinin prensipte kararlaştırıldığını duyurdu.
Öne çıkanlar
- ABD özel temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner 5 Eylül'de Moskova'da, 6 Eylül'de Kiev'de görüşme yaptı; Kiev ziyareti ABD'li müzakerecilerin Ukrayna'ya ilk ziyareti oldu.
- Dışişleri Bakanı Marco Rubio, 8 Eylül'de müzakereleri yeniden başlatmak üzere önümüzdeki haftalarda bir yol haritası hazırlanabileceğini söyledi, ancak önemli engellerin sürdüğünü ve 'çok iş' kaldığını vurguladı.
- Trump, Putin'le 8 Eylül'de yaptığı telefon görüşmesinin 'harika geçtiğini' ve Putin'in 'anlaşma yapmak istediğini' belirtti; Zelenskiy de ABD'liler temsilcilerin 'Ruslar müzakereye hazır' mesajını ilettiğini aktardı.
- Kremlin sözcüsü Peskov, şu an için herhangi bir plan veya 'yol haritası' bulunmadığını, ancak üçlü müzakerelerin yeniden başlatılmasına yönelik 'genel siyasi iradenin' görüşmede teyit edildiğini söyledi.
- Zelenskiy, ABD Başkanı Trump'la Eylül'ün ikinci yarısında bir kişisel görüşme için prensipte anlaşmaya varıldığını duyurdu; bir sonraki üçlü toplantının BAE, İsviçre veya Türkiye'de yapılabileceğini öne sürdü.
- Avrupa E3'ü (Fransa, Almanya, Birleşik Krallık) Kiev'deki görüşmelere katıldı; Finlandiya milletvekili Pekka Toveri'ye göre bu katılım Washington'a yönelik Avrupa baskısının sonucuydu.
- Bloomberg kaynaklı değerlendirmelere göre Avrupalı yetkililer, savaşın gelecek yıla da uzayacağına ve Putin'in tüm Donetsk Oblastı üzerinde kontrol talebinden vazgeçmediğine dair görüş belirtti.
Neden önemli
ABD özel temsilcilerinin aynı gezide hem Moskova hem de Kiev'i ziyaret etmesi, müzakerelerin canlandırılması yönündeki ABD girişiminin ilk somut adımı oldu. Rubio'nun önümüzdeki haftalarda bir yol haritası hazırlanabileceğine ilişkin açıklaması, taraflar arasında durmuş olan diyaloğun yeniden kurulması olasılığını gündeme getirdi. Ancak Kremlin sözcüsü Peskov'un somut bir plan olmadığını söylemesi, iki tarafın anlatısı arasındaki uçurumu ortaya koydu. Aynı zamanda Avrupa istihbarat çevrelerine dayandırılan değerlendirmeler, Putin'in Knez mevziinden geri adım atmadığını, kış aylarında Ukrayna'nın enerji altyapısına yönelik baskıyı artırmayı planladığını ve Avrupa'da hibrit operasyonları yoğunlaştırabileceğini öne sürüyor. Bu da diplomatik açılımın askeri durum karşısında ne kadar kırılgan olduğunu gösteriyor.
Ne oldu
ABD Başkanı Donald Trump'ın özel temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner, 5 Eylül'de Moskova'da Vladimir Putin ile bir araya geldi. Ertesi gün Kiev'e geçen ikili, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ile üç tur görüşme yaptı; bu, Witkoff ve Kushner'in savaşın başlangıcından bu yana Ukrayna'ya ilk ziyaretiydi. Kiev'deki görüşmelere Fransa, Almanya ve Birleşik Krallık'tan (E3) ulusal güvenlik danışmanları da katıldı. 8 Eylül'de Trump, Putin'le yaklaşık bir saat süren bir telefon görüşmesi yaptığını açıkladı; Kremlin yardımcısı Yuri Uşakov, Putin'in ABD'nin arabuluculuk çabalarını 'olumlu değerlendirdiğini' söyledi. Aynı gün Kolombiya'da gazetecilere konuşan Dışişleri Bakanı Marco Rubio, önümüzdeki haftalarda müzakereleri yeniden başlatmak için bir yol haritası hazırlanabileceğini belirtti, ancak önemli engellerin sürdüğünü ve tarafların 'kırmızı çizgilerinden' geri adım atmadığını vurguladı. Kremlin sözcüsü Dmitriy Peskov, şu an için bir yol haritası bulunmadığını, ancak üçlü müzakerelerin yeniden başlatılmasına yönelik 'genel siyasi iradenin' görüşmede teyit edildiğini ifade etti. Zelenskiy, Eylül'ün ikinci yarısı için Trump'la kişisel bir görüşme yapılması konusunda prensipte anlaşmaya varıldığını, bir sonraki üçlü toplantının BAE, İsviçre veya Türkiye'de düzenlenebileceğini söyledi.
Ukrayna kaynakları olayı nasıl aktarıyor
Ukraynalı yayınlar, Zelenskiy'nin üçlü format hazırlığına vurgusunu öne çıkardı ve ABD temsilcilerinin Kiev'e ilk kez gelmesini, Witkoff'un Moskova'ya daha önceki çok sayıda ziyaretiyle karşılaştırdı. Kiev'deki görüşmelere Avrupa E3'ı tarafından katılım sağlanması, 'Avrupa baskısının sonucu' olarak çerçevelendi. Ukraynalı kaynaklar, Zelenskiy'nin 'Ruslar müzakereye hazır' mesajını ve ABD'liler temsilcilerin Kiev'e 'birkaç iyi fikir' getirdiğini öne çıkardı. Ukrayna Büyükelçisi Serhiy Korsunskiy, Rusya'nın pozisyonunun Ukrayna'nın varlığının sona ermesini gerektirdiğini söyledi. Bazı Ukrayna yayınları, müttefiklerin savaşın gelecek yıla uzayacağına ve Putin'in kış aylarında Ukrayna'nın enerji altyapısına baskıyı artıracağına dair değerlendirmeleri de geniş biçimde aktardı.
Uluslararası kaynaklar olayı nasıl aktarıyor
Le Monde canlı blogu, Peskov'un 'plan yok' açıklamasını ve ABD iyimserliğiyle Rus mesajı arasındaki açığı öne çıkardı. Uluslararası çerçeveleme, özellikle Bloomberg kaynaklı değerlendirmelere dayanarak, Avrupa yetkililerinin şüpheciliğini vurguladı: kayda değer bir ilerleme olmadığı, Putin'in Donetsk taleplerinden vazgeçmediği, kış aylarında Ukrayna'nın enerji şebekesine yönelik tırmanış beklentisi ve Avrupa'da hibrit operasyonlar. Trump-Putin görüşmesinin Kremlin okuması (Uşakov'un 'olumlu değerlendirme' ifadesi) ve Beyaz Saray'ın kendi özetini yayımlamaması ön plana çıkarıldı. ISW'nin, Putin'in telefon görüşmesinde cephedeki duruma dair çarpıtılmış bir tablo sunmuş olabileceği değerlendirmesi de uluslararası tarzda haberlerde yer aldı.
Haberlerin ayrıştığı noktalar
Kaynaklar, Putin'in müzakereye gerçekten hazır olup olmadığı konusunda anlaşmazlık içinde. Trump, Putin'in 'anlaşma yapmak istediğini' söyledi; Zelenskiy, ABD'liler temsilcilerin 'Ruslar müzakereye hazır' mesajını ilettiğini aktardı; Peskov ise üçlü müzakerelerin yeniden başlatılmasına yönelik 'genel siyasi irade' bulunduğunu doğruladı. Ancak Bloomberg kaynaklı değerlendirmeler, Putin'in tutumunu yumuşatmadığını ve olası bir ateşkes anlaşmasının parçası olarak tüm Donetsk Oblastı üzerinde kontrol talebinden vazgeçmediğini öne sürdü. Witkoff-Kushner gezisinin somut sonuç üretip üretmediği de tartışmalı: Rubio görüşmeleri 'içerikli' olarak nitelendirdi, Witkoff 'önemli ilerleme' kaydedildiğini söyledi ve Zelenskiy ABD'liler temsilcilerin 'birkaç iyi fikir' getirdiğini belirtti; buna karşılık Bloomberg kaynaklı Avrupa değerlendirmeleri ve Ukrayna Cumhurbaşkanlığı Ofisi'nden bir kaynak kayda değer bir ilerleme olmadığını, beklenen bir atılım olmadığını aktardı. Rubio'nun önümüzdeki haftalarda bir yol haritası hazırlanabileceği yönündeki ifadesine karşılık Peskov, şu an için herhangi bir plan veya 'yol haritası' bulunmadığını söyledi. Rubio ve Zelenskiy müzakerelerin haftalar içinde yeniden başlayabileceğine işaret ederken, Avrupalı yetkililer ciddi müzakerelerin gelecek yıldan önce başlamasının zor olduğunu ve Rusya Devlet Duması seçimleri sonrasında dahi bir anlaşmaya önemli ölçüde yaklaşılmayacağını ileri sürdü. Son olarak, Financial Times kaynaklarına göre CIA Direktörü John Ratcliffe'ın ABD-Rusya-Ukrayna müzakerelerinde daha büyük bir rol üstlenmeye hazırlandığı bildirildi; Trump yönetimi bu haberi yalanladı.
Arka plan
Witkoff ve Kushner'in Kiev'e ziyareti, ABD'li müzakerecilerin Ukrayna'ya yaptığı ilk ziyaret oldu; Witkoff daha önce Moskova'da Putin ile birçok kez bir araya gelmişti. Trump, daha önce Putin'le ikili bir ziyaret yapmasını bir barış anlaşmasının hazır olmasına bağlamıştı. CIA Direktörü John Ratcliffe'ın Ağustos ayında Moskova'da Rus istihbarat temsilcileriyle istişarelerde bulunduğu bildirildi. Rusya'nın olası bir ateşkes anlaşmasının parçası olarak tüm Donetsk Oblastı üzerinde kontrol talebinden kamuoyu önünde geri adım atmadığı aktarıldı. Fransa, Almanya ve Birleşik Krallık'tan (E3) ulusal güvenlik danışmanları Kiev'deki görüşmelere katıldı; Finlandiya milletvekili Pekka Toveri'ye göre bu katılım, Washington'a yönelik Avrupa baskısının sonucuydu. Kremlin yardımcısı Yuri Uşakov'a göre Putin'in Trump'la yaptığı 8 Eylül görüşmesi yaklaşık bir saat sürdü; Beyaz Saray kendi okumasını yayımlamadı. Peskov, Trump-Putin görüşmesinde Rusya-Ukrayna ve Rusya-ABD arasındaki esir takası konularının da ele alındığını söyledi.