Trump'ın özel temsilcisi Coale, siyasi tutukluların serbest bırakılması karşılığında Rusya'ya yaptırımların gevşetilmesini önerdi; Kremlin öneriyi reddetti
ABD Başkanı Donald Trump'ın özel temsilcisi John Coale, Rusya'dan siyasi tutukluları serbest bırakması karşılığında ABD yaptırımlarının gevşetilmesini ve Moskova ile ekonomik bağların yeniden kurulmasını öngören yeni bir strateji önerdi. The Atlantic, Trump'ın bu girişimi desteklediğini yazdı. Kremlin sözcüsü Dmitriy Peskov, Rusya'nın 'siyasi tutuklu' bulunduğunu kategorik olarak reddettiğini ve bu formülasyonun uygun olmadığını belirterek öneriyi geri çevirdi.
Öne çıkanlar
- Trump'ın özel temsilcisi John Coale, Rusya'nın siyasi tutukluları serbest bırakması karşılığında ABD yaptırımlarının gevşetilmesini ve ekonomik bağların yeniden kurulmasını önerdi.
- The Atlantic, Trump'ın bu girişimi desteklediğini bildirdi; Coale, öneriyi Belarus'ta kullandığı modele dayandırdı.
- Kremlin sözcüsü Dmitriy Peskov, Rusya'nın siyasi tutuklu bulunduğunu kategorik olarak reddetti ve tutuklu karşılığı yaptırım indirimi konusunun görüşülmediğini söyledi.
- Beyaz Saray, Coale'yi 29 Eylül'de büyükelçi rütbesiyle Özel Cumhurbaşkanlığı Tutuklu Temsilcisi adayı olarak Senato'ya sundu; pozisyon Senato onayı gerektiriyor.
- Strateji, petrol, dizel yakıt ve nadir toprak mineralleri gibi Rus mallarıyla büyük ölçekli iş anlaşmalarının yolunu açmayı hedefliyor.
- Ukraynalı müzakereciler yaklaşımı riskli buluyor; Zelensky, savaş bitene kadar Rusya'ya yaptırımların kaldırılmasını engellemeye çalışacağını söyledi.
- ABD eş zamanlı olarak enerji altyapısına ve Karadeniz'deki sevkiyata yönelik sınırlı bir ateşkes için müzakere yürütüyor; Rusya saldırılarını sürdürüyor.
Neden önemli
Bu öneri, ABD'nin Rusya'ya yönelik yaptırım politikasında yeni bir formül ortaya koyuyor: siyasi tutukluların serbest bırakılması, yaptırımların gevşetilmesi ve ekonomik bağların yeniden kurulması. Trump'ın bunu desteklediği bildirilmesi, Beyaz Saray'ın Moskova ile büyük ölçekli iş anlaşmalarına, özellikle petrol, dizel yakıtı ve nadir toprak mineralleri alanlarında, açık olabileceğine işaret ediyor. Kremlin'in öneriyi reddetmesi, stratejinin merkezi bir unsurunu baştan çökertiyor ve Trump yönetiminin Moskova ile angajman stratejisinin Moskova'nın pozisyonuyla uyumsuz olduğunu gösteriyor. Ukrayna için doğrudan sonuçları var: Zelensky yaptırımların kaldırılmasını engelleme sözü verdi ve Ukraynalı müzakereciler, Rusya ile Batı ticaretinin Kremlin'in askeri kapasitesini güçlendireceği uyarısında bulundu. Aynı zamanda Senato'nun geçirdiği Graham yaptırım yasası ile diplomatik kanallarda yaptırımları gevşetme arayışı arasında belirgin bir iç çelişki bulunuyor.
Ne oldu
The Atlantic'te Simon Shuster imzasıyla 29 Eylül'de yayımlanan bir haberde, ABD Başkanı Donald Trump'ın özel temsilcisi John Coale'nin Rusya'ya yönelik yeni bir strateji önerdiği bildirildi. Strateji, Kremlin'in siyasi tutukluları serbest bırakması karşılığında ABD'nin yaptırımları gevşetmesini ve ekonomik bağları canlandırmasını öngörüyor; haberde Trump'ın bu girişimi desteklediği aktarıldı. Coale, modeli Belarus'ta daha önce uygulamıştı: orada da siyasi tutukluların serbest bırakılmasının ardından ABD yaptırımları gevşetmiş ve Belarus potası üzerine bir anlaşma süreci başlamıştı. Coale, stratejinin kökeninin, Rus muhalif ve Nobel Barış Ödülü sahibi Dmitriy Muratov ile ilkbaharda yaptığı bir görüşmeye dayandığını söyledi; Muratov, Reagan'ın Gorbaçov'a verdiği anma madalyasını ve savaşa karşı çıktıkları için hapsedilen Rus aktivistlerin fotoğraflarını Coale'ye iletmişti. Strateji, Rus petrolü, dizel yakıtı, nadir toprak mineralleri ve diğer mallar üzerine ABD anlaşmalarının önünü açmayı ve Trump'ın Nobel Barış Ödülü adaylığına da destek oluşturmayı hedefliyor. Beyaz Saray, 29 Eylül'de Coale'yi büyükelçi rütbesiyle Özel Cumhurbaşkanlığı Tutuklu Temsilcisi adayı olarak Senato'ya sundu; pozisyon Senato onayı gerektiriyor. Kremlin sözcüsü Dmitriy Peskov, Rusya'nın siyasi tutuklu bulunduğunu kesinlikle reddettiğini ve yaptırımların gevşetilmesi karşılığında tutuklu serbest bırakılmasının görüşülmediğini söyleyerek öneriyi reddetti; ancak Rus ve ABD özel servislerinin tutuklu takası konusunda 'düzenli temaslarını' sürdürdüğünü de ekledi.
Ukrayna kaynakları olayı nasıl aktarıyor
Ukrayna medyası haberi genellikle 'ABD, Rus siyasi tutukluları karşılığında yaptırımları gevşetmeyi önerdi' başlığıyla veriyor; birçok yayın Trump'ın öneriyi kişisel olarak desteklediğini vurguladı. Ukraynalı yayınlar öneriyi güvenlik açısından Ukrayna'ya doğrudan etkisi olan bir konu olarak ele alıyor; Zelensky'nin yaptırımların kaldırılmasını engelleme niyetini ve Batı'nın Rusya ile ticaretinin Kremlin'in ordusunu güçlendireceği uyarısını ön plana çıkarıyor. Birçok Ukrayna kaynağı Kremlin'in öneriyi reddetmesini, ABD yaklaşımının Moskova'nın pozisyonuyla uyumsuz ve sonuç getirmesi düşük olduğuna dair kanıt olarak sunuyor. Ukraynalı yetkililerin yakın zamanda ciddi barış görüşmeleri beklemediği ve Rusya'nın müzakereciler ateşkes arayışındayken saldırılarını sürdürdüğü de haberlerde öne çıkıyor. Bazı manşetler stratejinin Ukraynalıları, Avrupalıları ve Kongre'deki bazı Trump müttefiklerini kızdıracağına dikkat çekiyor.
Haberlerin ayrıştığı noktalar
Üç ana görüş ayrılığı kaydedildi. Birincisi, Kremlin önerinin çerçevesini reddediyor: sözcü Dmitriy Peskov, Rusya'nın siyasi tutuklu bulunduğunu kesinlikle reddetti ve tutuklu serbest bırakılması karşılığında yaptırım indirimi konusunun görüşülmediğini söyleyerek Coale'ın stratejisinin temel varsayımıyla çelişti. İkincisi, Belarus'ta Coale'ın yaklaşımıyla serbest bırakılan siyasi tutuklu sayısı konusunda kaynaklar farklı rakamlar veriyor: bazıları 'yüzlerce', bazıları yaklaşık 500, biri ise 'onlarca' diyor. Üçüncüsü, Ukrayna'nın ciddi barış görüşmelerini ne zaman beklediği konusunda kaynaklar farklılaşıyor: çoğu yakın zamanda beklemediğini söylerken, bazıları Ukraynalı yetkililerin bunları ilkbahardan önce beklemediğini ve Putin'in taviz vermeye hazır olmaması nedeniyle Trump'ın diplomatik çabalarını etkisiz değerlendirdiğini ekliyor.
Arka plan
ABD ve Avrupa, 2014'ten bu yana Rus elitleri, bankaları, sanayisi ve enerji sektörü başta olmak üzere savaşın finansman kaynaklarına yaptırım uyguluyor. 2025 başında Trump bazı kısıtlamaları geçici olarak gevşeterek Rusya'nın küresel yakıt satışlarını artırmasına izin verdi; Ukrayna bunu kınadı. Trump yakın zamanda Lindsey Graham'ın yaptırım tasarısını da imzalayarak Rusya ve ticaret ortaklarına daha sert yaptırımlar uygulama yetkisi aldı. Coale ve diğer ABD diplomatları Belarus'ta yaklaşık 500 siyasi tutuklunun serbest bırakılmasını sağladı; bunu ABD yaptırımlarının gevşetilmesi ve Belarus potası anlaşması izledi. 16 Eylül'de Belarus, ABD'nin Lakokraska ve Bellesbumprom adlı iki Belarus şirketine yönelik yaptırımları kaldırması karşılığında 25 siyasi tutukluyu serbest bırakmayı kabul etti. Trump bir önceki hafta ABD'nin Belarus'la 'büyük' bir potas anlaşması müzakere ettiğini söyledi; Coale, Rusya'nın da bu görüşmelere dahil olduğunu belirtti. Coale'ın önerisi, Rus muhalif ve Nobel ödüllü Dmitriy Muratov ile ilkbaharda yaptığı görüşmeden doğdu. Steve Witkoff, Trump'ın Rusya ile ana temas noktası olarak, tam kapsamlı savaşın başından bu yana Putin'le en az yedi kez görüştü ancak Kiev'e yalnızca bir kez gitti. Memorial hareketinin veritabanına göre 30 Eylül itibarıyla Rusya'da ve Rusya'nın Ukrayna'da işgal ettiği topraklarda siyasi nedenlerle en az 5.729 kişi hapiste; Memorial bu rakamın asgari bir tahmin olduğunu ve gerçek sayının daha yüksek olabileceğini vurguluyor.