Ukrayna, AB'den tahıl ihracatı için 1,1 milyar euro lojistik destek istedi
Ukrayna Tarım Politikası ve Gıda Bakanı Taras Vysotsky, Brüksel'deki AB Tarım ve Balıkçılık Konseyi (AGRIFISH) toplantısında Avrupa Komisyonu'ndan Ukrayna tahılının AB toprakları üzerinden uzak limanlara taşınmasındaki yüksek lojistik maliyetleri karşılamak için 1,1 milyar euro finansal yardım talep etti. Komisyon henüz bu talebe ilişkin kesin bir karar vermedi. Önerilen mekanizma doğrudan çiftçilere ödeme yapılmasını değil, AB içindeki taşıyıcı ve lojistik operatörlere ton başına 50 euroya kadar telafi ödenmesini öngörüyor; amaç Afrika, Orta Doğu ve Asya'daki geleneksel pazarlara düzenli arzın korunması.
Öne çıkanlar
- Ukrayna, AB toprakları üzerinden tahıl geçişindeki yüksek taşıma maliyetlerini karşılamak için 1,1 milyar euro yardım istedi; önerilen telafi ton başına 50 euro.
- Telafi ödemesi Ukraynalı çiftçilere değil, AB içindeki Avrupalı taşıyıcı ve lojistik operatörlere yapılacak.
- Vysotsky'ye göre 1,1 milyar euro ek olarak yaklaşık 22 milyon ton ürün ihracatına ve 7-8 milyar doların üzerinde gelire imkân verecek.
- 30 milyon tonun üzerinde tarım ürünü (yaklaşık 10 milyar dolar değerinde) geri kalan kısmı ihraç edilemeyebilir; ekonomi %5'e kadar GDP kaybı riski altında.
- Ukrayna, 'Dayanışma Koridorları'nı Almanya ve diğer AB ülkeleri üzerinden daha uzun rotalarla genişletmek istiyor; Almanya bu yaklaşımı destekledi.
- Avrupa Komisyonu henüz ek finansmana ilişkin kesin bir karar vermedi; sözcü Louise Bogue, konunun şu ana kadar esas olarak AGRIFISH toplantısında görüşüldüğünü söyledi.
- 1,3 milyon tonluk Ukrayna buğdayı ihracat kotası yeniden uygulanmaya konuldu ve zaten tükendi; ürün artık sadece transit geçebilir.
Neden önemli
Ukrayna'nın tarım sektörü, Büyük Odessa limanlarının sürekli olarak bloke edilmesi nedeniyle tam ölçekli işgalin başlangıcından bu yana en ağır krizini yaşıyor; 30 milyon tonun üzerinde ürünün (yaklaşık 10 milyar dolar değerinde) ihraç edilememe riski bulunuyor ve bu durum Ukrayna ekonomisinin %5'e kadar GDP kaybetmesine ve çiftçilerin ilkbaharda ekim alanlarını %35-40 oranında azaltmasına yol açabilir. AB'den talep edilen 1,1 milyar euroluk telafi, çiftçilere doğrudan değil AB içindeki taşıyıcılara ödenerek alternatif güzergâhları ekonomik açıdan uygulanabilir kılmayı ve Afrika, Orta Doğu ile Asya'daki geleneksel pazarlara arzın sürmesini hedefliyor. Almanya'nın Dayanışma Koridorları'nın Almanya ve diğer AB ülkeleri üzerinden uzatılmasına verdiği destek olası ikili katkıya işaret ederken, Avrupa Komisyonu'nun henüz karar vermemiş olması, depolar ve lojistik üzerindeki baskı artarken durumu açık bırakıyor.
Ne oldu
Ukrayna Tarım Politikası ve Gıda Bakanı Taras Vysotsky, Brüksel'e bir ziyaret gerçekleştirerek AB Tarım ve Balıkçılık Konseyi (AGRIFISH) toplantısına katıldı ve burada Ukrayna tahılının AB toprakları üzerinden uzak Avrupa limanlarına taşınmasındaki ek lojistik maliyetleri karşılamak için Avrupa Komisyonu'ndan 1,1 milyar euro finansal yardım talep etti. Önerilen telafi ton başına 50 euroyu bulacak ve Ukraynalı çiftçilere değil, AB içindeki Avrupalı taşıyıcı ve lojistik operatörlere ödenecek. Vysotsky, bu tutarın yaklaşık 22 milyon ton ek ürün ihracatına ve Ukraynalı çiftçilere 7-8 milyar doların üzerinde gelir sağlayacağını söyledi. Bunun yapılmaması halinde 30 milyon tonun üzerinde tarım ürününün (yaklaşık 10 milyar dolar değerinde) ihraç edilemeyebileceğini, Ukrayna ekonomisinin %5'e kadar GDP kaybedebileceğini, çiftçilerin ilkbaharda ekim alanlarını %35-40 azaltmak zorunda kalabileceğini ve bütçe gelirlerinin yıllık 90 milyar UAH düşebileceğini belirtti. Ukrayna ayrıca 'Dayanışma Koridorları'nın Almanya ve diğer AB ülkeleri üzerinden daha uzun rotalarla genişletilmesini, un ve süt ürünleri için tarife kotalarının sadeleştirilmesini ve biyoetanol ile nişasta için daha esnek mekanizmaların değerlendirilmesini önerdi; Almanya ek lojistik güzergâh arayışını desteklediğini açıkladı. AB Komisyonu sözcüsü Louise Bogue, konunun şu ana kadar esas olarak AGRIFISH toplantısında ele alındığını ve Hansen'ın Vysotsky ile ikili görüşme yaptığını, ancak fonlamaya ilişkin kesin bir karar verilmediğini söyledi.
Ukrayna kaynakları olayı nasıl aktarıyor
Ukrayna medyası ve haber ajansları, hikâyeyi Brüksel'deki aktif diplomatik girişim, ihracat krizinin boyutları ve somut 1,1 milyar euroluk finansal talep etrafında çerçeveliyor. Vysotsky'nin tam ölçekli işgalin başlangıcından bu yana en zor durum olarak nitelendirdiği tablo, GDP ve ekim alanlarına ilişkin uyarıları ile Almanya'nın desteğiyle Dayanışma Koridorları'nın genişletilmesinin aciliyeti öne çıkarılıyor. Ayrıca Vysotsky'nin Almanya tarafı ve AB Komiseri Christophe Hansen ile ikili temasları, Vinnitsa'daki DUALOG projesi, önerilen 2027 Küresel Gıda ve Tarım Forumu paneli ve un, süt ürünleri, biyoetanol ile nişastaya yönelik tarife kotası sadeleştirmesi önerileri de vurgulanıyor.
Arka plan
Ukrayna'nın AB'ye buğday ihracatına yönelik 1,3 milyon tonluk kota yeniden uygulanmaya konuldu ve zaten tükendi; bu nedenle ürün artık yalnızca transit geçebiliyor ve gümrük depoların (örneğin Polonya'dan) AB pazarına giremez durumda. Yıl başından bu yana Rus güçleri Ukrayna'nın depo altyapısına 25'ten fazla saldırı düzenledi, yaklaşık 500.000 metrekare depo alanı hasar gördü; Ukrayna Ekonomi ve Çevre Bakanlığı, ekim-kasım aylarında 11 milyon tonluk hasadı depolayacak yeterli alanın kalmayabileceği uyarısında bulundu. Büyük Odessa limanlarının bombalanması nedeniyle çiftçılar yüklerini demiryoluna, karayoluna ve Tuna limanlarına yönlendiriyor. Ukrayna'nın tarımsal işleme önerileri arasında un ve süt ürünleri için tarife kotası yönetiminin sadeleştirilmesi, biyoetanol ve nişasta için daha esnek mekanizmaların değerlendirilmesi yer alıyor. Ukrayna, AB üyelik müzakerelerinin 11. (Tarım ve Kırsal Kalkınma), 12. (Gıda Güvenliği, Veteriner ve Bitki Sağlığı Politikası) ve 13. (Balıkçılık ve Su Ürünleri Yetiştiriciliği) fasılları kapsamında bir Ödeme Ajansı kurulması ve balıkçılık sektörünün dijitalleştirilmesi dahil hazırlıklar yürütüyor. Almanya'nın desteğiyle DUALOG projesi kapsamında Vinnitsa bölgesinde meyve ve sebze depolamaya yönelik 1.275 ton kapasiteli modern bir soğuk depo kompleksi kuruldu; Ukrayna 2-5 benzer tesisin ölçeklendirilmesini önerdi.