Ukrayna, liman ablukası nedeniyle 1,1 milyar avro acil AB yardımı istedi
Ukrayna Tarım Politikası ve Gıda Bakanı Taras Vysotsky, 28 Eylül'de Brüksel'de yaptığı açıklamada, Karadeniz'deki derin su limanlarının ablukası nedeniyle tarım sektörünün tam kapsamlı işgalin başlangıcından bu yana en zor dönemini yaşadığını söyledi. Yaklaşık 30 milyon ton ve 10 milyar dolar değerinde tarım ürününün ihraç edilememe riski bulunduğunu belirten Bakan, ekim alanlarının ilkbaharda yüzde 35-40 oranında azalabileceğini ve ekonominin GSYİH'sının yüzde 5'ini kaybedebileceğini bildirdi. Ukrayna, AB'nin derin su limanlarına yapılacak sevkiyatın lojistik maliyetlerini karşılamak için 1,1 milyar avroluk yeni bir fon talep etti.
Öne çıkanlar
- Taras Vysotsky, 28 Eylül'de Brüksel'de yaptığı açıklamada durumu 'tam kapsamlı işgalin başından beri en zor dönem' olarak nitelendirdi
- Yaklaşık 30 milyon ton ve 10 milyar dolar değerinde tarım ürünü ihracat dışı kalabilir
- İlkbaharda ekim alanları yüzde 35-40, GSYİH ise yüzde 5'e kadar azalabilir
- Ukrayna, AB'nin derin su limanlarına yönelik lojistik için 1,1 milyar avro yeni fon talep etti; bu fon çiftçilere değil AB içindeki taşıyıcılara ödenecek
- Büyük Odessa'daki derin su limanları iki aydır abluka altında
- Demiryolu ve karayolu alternatif rotaları, ihracat ihtiyacının en fazla yarısını karşılayabiliyor
- Ukrayna hedef pazarları Kuzey Afrika, Güneydoğu Asya ve Orta Doğu olarak sıralanıyor
Neden önemli
Vysotsky'nin 'tam kapsamlı savaşın başlangıcından bu yana en zor dönem' olarak nitelendirdiği bu kriz, Karadeniz limanlarının iki aydır abluka altında olmasının Ukrayna ekonomisine ölçeklenebilir bir darbe verdiğini gösteriyor. Yaklaşık 10 milyar dolarlık tarım ürünü, yüzde 5'e varan GSYİH kaybı ve ilkbaharda yüzde 35-40 küçülebilecek ekim alanları, krizin ihracat lojistiğinin çok ötesinde bütçe ve üretim kapasitesine uzandığını ortaya koyuyor. AB'den talep edilen 1,1 milyar avronun doğrudan çiftçilere değil AB içindeki taşıyıcılara ödenmesi öngörülüyor; bu, talebin mevcut destek programlarından değil yeni fonlardan karşılanması beklentisiyle birlikte Brüksel için siyasi bir test olacak.
Ne oldu
Ukrayna Tarım Politikası ve Gıda Bakanı Taras Vysotsky, 28 Eylül'de Brüksel'de AB Tarım Konseyi toplantısı için bulunduğu sırada Ukrayna medyasına açıklamalarda bulundu. Bakan, Büyük Odessa bölgesindeki derin su limanlarının iki aydır abluka altında olması nedeniyle tarım sektörünün 'tam kapsamlı işgalin başlangıcından bu yana en zor dönemini' yaşadığını söyledi. Yaklaşık 30 milyon ton ve 10 milyar dolar değerinde tarım ürününün ihraç edilememe riski bulunduğunu, ekim alanlarının ilkbaharda yüzde 35-40 azalabileceğini ve ekonominin GSYİH'sının yüzde 5'ini kaybedebileceğini bildirdi. Demiryolu ve karayolu alternatiflerinin ihracat ihtiyacının en fazla yarısını karşılayabildiğini vurgulayan Vysotsky, Ukrayna'nın AB'nin derin su limanlarına yönelik lojistik için 1,1 milyar avro yeni fon talep ettiğini açıkladı. Bu fon, ton başına 50 avroya kadar ek lojistik maliyeti karşılamak üzere AB içindeki Avrupalı taşıyıcılara ve lojistik operatörlere ödenecek; doğrudan Ukraynalı çiftçilere ödeme yapılmayacak. Vysotsky, bunun yaklaşık 22 milyon ton ek ihracat ve çiftçilere 7-8 milyar doların üzerinde gelir sağlayabileceğini, ayrıca bütçe gelirlerinde yıllık yaklaşık 90 milyar grivnalık kaybı önleyebileceğini söyledi. AB'nin Ukrayna buğday kotası 1,3 milyon ton olarak yeniden açılmış ve tamamen kullanılmış olduğundan, AB üzerinden yapılacak sevkiyat yalnızca transit mümkün. Ukrayna, Polonya da dahil komşu ülkelerle demiryolu transit kapasitesinin artırılması, Polonya'daki gümrük antrepolarında ihracat partilerinin oluşturulması ve Almanya veya Hollanda'nın derin su limanları üzerinden sevkiyat üzerinde görüşmeler yürütüyor.
Arka plan
Ukrayna ve AB arasında serbest ticaret bölgesi mevcut; AB'nin 1,3 milyon tonluk Ukrayna buğdayı kotası yeniden açılmış ve tamamen kullanılmış durumda, dolayısıyla AB toprakları üzerinden yapılacak sevkiyat artık yalnızca transit olarak gerçekleştirilebilir. AB üzerinden demiryolu ve karayolu alternatif rotaları, Ukrayna'nın tarım ihracat ihtiyacının en fazla yarısını karşılayabiliyor. Ukrayna, Almanya veya Hollanda'nın derin su limanları dahil alternatif sevkiyat seçenekleri arıyor. Polonyalı çiftçiler geçmiş yıllarda Ukrayna tarım ürünlerinin ithalatına karşı protesto edip kamyonları engellemişti. Türkiye, Ukrayna ve Rusya'nın Karadeniz limanlarından deniz ihracatını açmak için yedi maddelik bir plan önerdi; olası bir tahıl ateşkesi de Kiev ve Moskova arasında görüşülen konular arasında yer aldı. Rusya'nın Ukrayna tahıl depolarını ve lojistik tesislerini vurarak bazı bölgelerde modern depolama kapasitesinin yüzde 90'ını yok ettiği bildirildi. Eylül ayının başında Ukrayna'nın tarım ihracatı potansiyel kapasitesinin yüzde 40-44'ü düzeyinde seyrediyordu.