Zelenski, Kırım Platformu zirvesinde Karadeniz'de güvenli geçiş rejimini kabul ettiklerini duyurdu
Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenski, 23 Eylül'de New York'taki Uluslararası Kırım Platformu'nun altıncı zirvesinde, Ukrayna'nın Karadeniz'de güvenli geçiş rejimini kabul ettiğini ve Rusya'nın arabulucular aracılığıyla yanıtını beklediğini açıkladı. Mısır, Hindistan ve Türkiye'nin Karadeniz'de seyir ve gıda güvenliğine ilişkin yazılı öneriler sunduğunu belirtti. Zelenski, Rusya'nın 2014'te Kırım'ı işgal etmesini ve yarımadayı büyük bir askeri üsse dönüştürmesini, Karadeniz tahıl, gübre, dizel ve yağ ihracatındaki aksaklıkların ve küresel enerji ile gıda fiyatlarındaki artışın temel nedeni olarak gösterdi.
Öne çıkanlar
- Zelenski, 23 Eylül'de New York'taki Uluslararası Kırım Platformu'nun altıncı zirvesinde konuştu.
- Ukrayna, Karadeniz'de gemiler için güvenli geçiş rejimini kabul etti ve Rusya'nın yanıtını bekliyor.
- Mısır, Hindistan ve Türkiye, seyir ve gıda güvenliğine ilişkin yazılı önerilerini Ukrayna'ya sundu; öneriler 'kâğıt üzerinde' olarak nitelendirildi.
- Türkiye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Türkiye'nin Karadeniz'deki duruma ilişkin diplomatik çabalarını yoğunlaştırdığını ve taraflarla görüşmeler yürüttüğünü söyledi.
- Zelenski, New York ziyareti sırasında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile bir araya geldi.
- Zelenski, Rusya'nın 2014 Kırım işgalini Karadeniz ihracatının kesintiye uğramasının ve küresel enerji/gıda fiyatlarının yükselmesinin temel nedeni olarak gösterdi.
- Temmuz ile 2026 Ağustos'unun ilk yarısında 52 sivil gemi saldırıya uğradı; Ağustos 2026'da Ukrayna tahıl ihracatı bir önceki yılın aynı ayına göre 2,5 kat azaldı.
Neden önemli
Ukrayna'nın Karadeniz'de güvenli geçiş rejimini açıkça kabul etmesi, deniz ablukasını sona erdirecek bir diplomatik sürece girildiğini gösteriyor. Mısır, Hindistan ve Türkiye'nin yazılı önerilerle devreye girmesi, sürecin iki taraflı değil çok taraflı bir girişim olduğunu ortaya koyuyor. Ancak Rusya'nın yoğunlaşan sivil gemi saldırıları (Temmuz ve 2026 Ağustos'unun ilk yarısında 52 sivil gemi) ve Ağustos 2026'da Ukrayna tahıl ihracatının bir önceki yıla göre 2,5 kat azalması, müzakerelerin sahada karşılığı olmadığını gösteriyor. Rusya'nın henüz bir yanıt vermemiş olması diplomatik açılımı açık bırakıyor.
Ne oldu
Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenski, 23 Eylül 2026'da New York'ta düzenlenen Uluslararası Kırım Platformu'nun altıncı zirvesinde konuştu. Ukrayna'nın Karadeniz'de gemiler için güvenli geçiş rejimini kabul ettiğini ve Rusya'nın arabulucular aracılığıyla yanıtını beklediğini duyurdu. Mısır, Hindistan ve Türkiye'nin Karadeniz'de seyir ve gıda güvenliğine ilişkin seçenekleri Ukrayna'ya sunduğunu ve bu seçeneklerin 'kâğıt üzerinde' olduğunu belirtti. Zelenski, Ukrayna'nın Rusya da gerçek yumuşama adımları atarsa Karadeniz'de sakin, güvenli seyir ve gıda güvenliğini sağlamaya hazır olduğunu söyledi. Zirvede, Rusya'nın 2014'te Kırım'ı işgal etmesinin Karadeniz ihracatının kesintiye uğramasının ve küresel enerji ile gıda fiyatlarının yükselmesinin temel nedeni olduğunu vurguladı. Türkiye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Türkiye'nin diplomatik çabalarını yoğunlaştırdığını söyledi; Zelenski, New York ziyareti sırasında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile görüştü.
Ukrayna kaynakları olayı nasıl aktarıyor
Tüm kaynaklar Ukrayna medyası ve ajanslarıdır. Bu kaynaklar Zelenski'nin açıklamalarını merkeze alarak Ukrayna'nın müzakereye hazır olduğunu vurgularken, Karadeniz'deki kesintinin sorumluluğunu Rusya'ya yüklüyor. Rusya'nın 2014 Kırım işgali, mevcut Karadeniz sorunlarının kök nedeni olarak sunuluyor; sivil gemilere yönelik Rusya saldırıları ise 'bilinçli ekonomik ve insani terör' olarak nitelendiriliyor. Türkiye (Fidan'ın çabaları ve Zelenski–Erdoğan görüşmesi), Mısır ve Hindistan gibi arabulucuların diplomatik rolleri öne çıkarılıyor.
Arka plan
Rusya, 2014'te Kırım'ı işgal ederek yarımadayı büyük bir askeri üsse dönüştürdü; Zelenski'ye göre bu durum Karadeniz tahıl, gübre, dizel ve yağ ihracatının aksamasının temel nedeni. Rusya'nın 2022'de Ukrayna'ya yönelik tam kapsamlı işgalinden sonra küresel gıda fiyatları hızla yükseldi ve bu durum özellikle gelişmekte olan ülkeleri vurdu; 18 Eylül'de açılan UN Genel Kurulu'nda AB yetkililerinin görevlerinden biri 2022 küresel gıda krizinin tekrarını önlemekti. Ukrayna Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Mikola Kalaşnik'e göre, tam kapsamlı işgalin başından bu yana 1.173 liman altyapı tesisi ve 274 sivil gemi hasar gördü veya kısmen yok edildi. Karadeniz ablukası nedeniyle Rusya ve Ukrayna'dan yaklaşık 100 milyon ton gıda (yaklaşık 60 milyon ton Rus tahılı ve 30-35 milyon ton Ukrayna tahılı ve yağlı tohum) dünya pazarına ulaşamıyor; Forbes Ukraine tahminine göre abluka 2026/27 pazarlama yılı sonuna kadar sürerse Ukrayna 5 milyar doların üzerinde ihracat geliri kaybedebilir ve yaklaşık 24 milyon ton tahılı sevk edemeyebilir. 14 Eylül'de ABD Başkanı Donald Trump, küresel dizel fiyatlarındaki artışın ağırlıklı olarak Rusya'nın Ukrayna savaşından kaynaklandığını söyledi; Zelenski ise ortaklar Rusya'nın uyumunu garanti edebilirse kritik altyapıya yönelik karşılıklı saldırı durdurmasına hazır olduğunu belirtti. Kremlin sözcüsü Dmitri Peskov, 15 Eylül'de olası bir 'enerji ateşkesini' 'çok iyi bir fikir' olarak nitelendirdi; ancak birkaç gün önce enerjiyi Ukrayna'nın 'Aşil topuğu' olarak tanımlayarak böyle bir ateşkesin olasılığını fiilen reddetmişti. Ukrayna ayrıca, 51 UN üye devletinin ortak açıklamasıyla tam, acil ve koşulsuz bir ateşkes çağrısına katıldı.