Zelenskiy: Karadeniz gıda koridoru fiilen iki taraftan da kapalı
Yalta Avrupa Stratejisi (YES) konferansında konuşan Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy, Karadeniz gıda koridorunun hem Ukrayna hem de Rusya tarafından fiilen bloke edildiğini söyledi. Sorunu Mısır, Hindistan, Türkiye, Suudi Arabistan ve BAE liderleriyle görüştüğünü belirten Zelenskiy, koridorun açılması için tam barışa gerek olmadığını vurguladı.
Öne çıkanlar
- Zelenskiy, Karadeniz gıda koridorunun hem Ukrayna hem de Rusya tarafından fiilen bloke edildiğini söyledi
- Zelenskiy konuyu Mısır, Hindistan, Türkiye, Suudi Arabistan ve BAE liderleriyle görüştüğünü, Rusya'nın da aynı ülkelerle müzakereler yürüttüğünü belirtti
- Ukraynalı çiftçiler ve iş dünyasının düşen iç fiyatlar ve pahalı lojistik nedeniyle ilk zarar görenler olacağını söyledi
- Her iki ülkenin tahılına erişimi olmayan Afrika ve Asya ülkelerinin durumunun önemli ölçüde kötüleşeceği uyarısında bulundu
- Gıda ve enerji güvenliğinin tüm dünya için iki temel sorun olduğunu söyledi
- 22 Temmuz'dan bu yana Ukrayna limanlarına gemi girişleri saldırılar nedeniyle askıya alınmış durumda
- Temmuz ayında Ukrayna limanlarda 35, denizde 22 gemi saldırısı ve 67 liman altyapısı saldırısı kaydedildi
Neden önemli
Zelenskiy, koridorun bloke edilmesini enerji kriziyle boy ölçüşen küresel bir gıda güvenliği tehdidi olarak çerçeveledi. İki ülkenin tahılına birden erişimi olmayan Afrika ve Asya ülkelerinin durumunun ciddi biçimde kötüleşeceği uyarısında bulundu. Ukrayna için sonuçlar ise iç piyasada düşen fiyatlar, pahalılaşan lojistik ve çiftçilerle iş dünyasının uğradığı kayıplar olarak öne çıkıyor. Tam bir barışa gerek kalmadan bir 'enerji ateşkesi' ya da koridorun açılması yönünde karar alınabileceğini söylemesi, diplomatik alanın hâlâ açık olduğuna işaret ediyor.
Ne oldu
Cumhurbaşkanı Zelenskiy, Yalta Avrupa Stratejisi (YES) konferansındaki çevrimiçi konuşmasında Karadeniz gıda koridorunun hem Ukrayna hem de Rusya tarafından fiilen bloke edildiğini açıkladı. Sorunu Mısır, Hindistan, Türkiye, Suudi Arabistan ve BAE liderleriyle görüştüğünü, Rusya'nın da gıda sorunu nedeniyle aynı ülkelerle müzakereler yürüttüğünü söyledi. Ukraynalıların tam bir ihracat ablukasında bile aç kalmayacağını vurgulayan Zelenskiy, iç piyasada fiyatların düşeceğini ve pahalı lojistik nedeniyle ihracatın kârsız hale geleceğini; bu durumdan ilk önce Ukraynalı çiftçilerin ve iş dünyasının etkileneceğini belirtti. Gıda ve enerji güvenliğinin tüm dünya için iki temel sorun olduğunu söyleyen Zelenskiy, tam bir barışa gerek kalmadan 'enerji ateşkesi' ya da gıda koridorunun açılması yönünde kararlar alınabileceğini ifade etti.
Haberlerin ayrıştığı noktalar
Zelenskiy'in aynı konuya ilişkin değerlendirmeleri tutarsızlık gösteriyor: 24 Ağustos'ta koridorun Rusya tarafından tamamen bloke edilemediğini söylerken, YES konferansındaki konuşmasında koridorun iki taraftan da fiilen kapalı olduğunu belirtti. Konuşmanın yapıldığı ortam da kaynaklarda farklı aktarılıyor: bir kaynağa göre YES konferansındaki çevrimiçi tartışma, diğerine göre 11 Eylül Cuma günkü Yalta Avrupa Stratejisi toplantısı.
Arka plan
22 Temmuz'dan bu yana Ukrayna deniz limanlarına gemi girişleri, Rusya'nın liman altyapısı ve sivil filoya yönelik saldırıları nedeniyle askıya alınmış durumda. Golden Leo adlı geminin vurulması sonucu 10 kişi hayatını kaybetti; Gas Lisbon tankeri ve Golden Rose yük gemisine yönelik saldırılar, gemi sahiplerinin Odesa limanlarıyla çalışmayı kendi inisiyatifleriyle durdurmasına yol açtı. 9 Eylül'de Rus güçleri Karadeniz'de TEDY adlı yük gemisini dronlarla vurdu; iki Azerbaycan vatandaşı hayatını kaybetti, ikisi yaralandı. Temmuz ayında Ukrayna, limanlarda 35, denizde 22 gemiye yönelik saldırı ve 67 liman altyapısı saldırısı kaydetti; Bloomberg bu saldırıların Ukrayna'ya GSYİH'sının yaklaşık yüzde 2'sine mal olabileceğini tahmin etti. 13 Ağustos'ta Ukrayna, üçüncü bir taraf aracılığıyla Karadeniz'deki sivil nesnelere yönelik karşılıklı saldırıların durdurulması önerisini Rusya'ya iletti; 14 Ağustos'ta Rusya Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Maria Zakharova, 2022-2023 Karadeniz Girişimi'ne dönmenin ya da Karadeniz'de çatışmaların askıya alınmasının uygun olmadığını söyledi. 31 Ağustos'ta Türk Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Ankara'nın Karadeniz'den güvenli tahıl geçişi için bir plan hazırladığını açıkladı.