Karadeniz'de Royad Mammadov: Ukrayna'ya göre iki Rus drone'ı Türk sivil gemisini vurdu
5 Ekim Pazartesi günü, Karadeniz'de Romen kıyıları açıklarında, Ukrayna'nın Izmail limanından İtalya'ya tahıl taşıyan Royad Mammadov adlı kargo gemisine drone saldırısı düzenlendiği bildirildi. Ukrayna Devlet Başkanı Zelenskiy, iki Rus drone'ının tarafsız sulardaki Türkiye'ye ait sivil gemiyi vurduğunu açıkladı. Gemi yanarak battı; Romen makamları 11 mürettebatın kurtarıldığını, 2 kişinin hayatını kaybettiğini duyurdu. Zelenskiy, kaptanın öldürüldüğünü ve bir kişin akıbetinin belirlenmeye çalışıldığını söyledi.
Öne çıkanlar
- 5 Ekim'de Royad Mammadov adlı kargo gemisi Karadeniz'de Romen kıyıları açıklarında vuruldu ve alev aldı
- Zelenskiy, iki Rus drone'ının tarafsız sularda Türkiye'ye ait sivil gemiyi vurduğunu söyledi
- Gemi, Ukrayna'nın Izmail limanından İtalya'ya (Ravenna) tahıl (mısır) taşıyordu; Saint Kitts ve Nevis bayrağı taşıyordu
- Gemide 13 kişi vardı; mürettebat Azerbaycan ve Hindistan vatandaşlarıydı
- Rumen makamları 11 kişinin kurtarıldığını ve 2 kişinin öldüğünü açıkladı; Zelenskiy kaptanın öldürüldüğünü söyledi
- Romanya, SAR Apollo, SAR Ares ve SAR Artemis kurtarma gemileri ile bir sahil güvenlik birimi ve helikopter görevlendirdi
- Rusya, Royad Mammadov'a düzenlenen saldırı hakkında resmi açıklama yapmadı; Rusya Savunma Bakanlığı ayrıca iki kargo gemisini vurduğunu bildirdi
Neden önemli
Karadeniz tahıl koridorunda sivil bir kargo gemisinin vurulması, Ukrayna limanlarına ve ticari nakliyeye yönelik raporlanan saldırıların bir parçası. Olay, Rumen karasularının dışında ve OMV Petrom'un işlettiği Pescăruş (Platform 7) doğalgaz platformunun yakınında meydana geldi; bu durum NATO sınırındaki Romanya ve enerji altyapısını doğrudan ilgilendiriyor. Türk mürettebatın ölümü ve Türkiye'nin müdahalesi, olayın Türkiye-AB-BM öncülüğündeki tahıl ateşkesi müzakerelerini karmaşıklaştırıyor.
Ne oldu
5 Ekim Pazartesi sabahı saat 10:37'de Romanya Deniz Kurtarma Koordinasyon Merkezi (MRCC), Karadeniz'de Romen kıyıları açıklarında, Pescăruş platformuna yaklaşık 9 deniz mili mesafede bulunan Royad Mammadov adlı gemiden bir acil durum sinyali aldı. Romanya, SAR Apollo, SAR Ares ve SAR Artemis kurtarma gemileri, bir sahil güvenlik birimi ve Genel Havacılık Müfettişliği'nin bir helikopterini olay yerine gönderdi. Gemide toplam 13 kişi bulunuyordu; mürettebat Azerbaycan ve Hindistan vatandaşlarından oluşuyordu. Ukrayna Devlet Başkanı Zelenskiy, geminin iki Rus drone'ı tarafından tarafsız sularda vurulduğunu açıkladı; Türkiye merkezli Spring Marine tarafından işletilen, Saint Kitts ve Nevis bayrağı taşıyan gemi yanarak battı. Romanya İçişleri Bakanlığı, 11 mürettebatın kurtarıldığını ve 2 kişinin hayatını kaybettiğini bildirdi; Zelenskiy ise kaptanın öldürüldüğünü ve bir kişinin akıbetinin belirlenmeye çalışıldığını söyledi. Romanya makamları, geminin Romen karasularının dışındaki tarafsız sularda olduğunu, Rusya ise Royad Mammadov'a yönelik saldırı hakkında resmi açıklama yapmadı; ancak Rusya Savunma Bakanlığı ayrıca iki kargo gemisini vurduğunu duyurdu. Türkiye Dışişleri Bakanlığı, Ukrayna, Azerbaycan ve Hindistan muhataplarıyla acil temas kurdu.
Ukrayna kaynakları olayı nasıl aktarıyor
Ukrayna kaynakları olayı Zelenskiy'in açıklamaları merkezinde aktararak, saldırıyı doğrudan Rusya'nın Türkiye'ye ait sivil bir gemiyi vurduğu 'terör eylemi' olarak tanımlıyor. Çerçeve, Haziran 2025'ten bu yana Ukrayna limanlarına ve sivil gemilere yönelik sürdürülen Rus saldırılarının bir parçası olarak sunuluyor; Temmuz ayında limanlarda 35 gemiye, denizde 22 gemiye ve liman altyapısına 67 saldırı kaydedildiği hatırlatılıyor. Ukrayna, yükün İzmail'den yola çıkması ve mürettebatın Azerbaycan ile Hindistan vatandaşlarından oluşmasını özellikle vurgulayarak olayın uluslararası boyutunun altını çiziyor. Kiev ayrıca Moskova'nın Ağustos ayında Karadeniz'de sivil hedeflere yönelik saldırıların durdurulması yönündeki üçüncü taraf arabuluculuk önerilerini reddettiğini de hatırlatıyor.
Uluslararası kaynaklar olayı nasıl aktarıyor
Rumen ve Romen dilindeki yayınlar (Ziua de Constanța, Romanya İçişleri Bakanlığı) Pescăruş platformuna yakınlık, kurtarma operasyonu ve kazara/can kaybı-kurtarılan rakamlarına odaklanırken, Rusya'yı saldırgan olarak açıkça adlandırmaktan genel olarak kaçınıyor. Uluslararası İngilizce haberler Zelenskiy'in Rusya'ya yönelik suçlaması ile Rusya Savunma Bakanlığı'nın iki kargo gemisini vurduğuna ilişkin ayrı açıklamasını yan yana getirerek, saldırının kime ait olduğunu tartışmalı biçimde sunuyor. Türkiye'nin Ukrayna, Azerbaycan ve Hindistan muhataplarıyla acil teması ve Türkiye-BM öncülüğündeki Karadeniz tahıl ateşkesi müzakerelerinin altı çiziliyor. Bazı uluslararası kaynaklar ise saldırının Romanya'nın gaz altyapısına ve NATO sınırına yakınlığını, tahıl koridoru açısından ayrı bir güvenlik kaygısı olarak öne çıkarıyor.
Haberlerin ayrıştığı noktalar
Kaynaklar ölü sayısı konusunda ayrışıyor: Romanya İçişleri Bakanlığı 2 kişinin öldüğünü açıklarken, Zelenskiy'in ilk açıklamasında kaptanın öldürüldüğü ve bir kişinin akıbetinin hâlâ araştırıldığı belirtildi. Drone sayısı Zelenskiy tarafından iki olarak verildi; bu rakam Rus veya Rumen makamları tarafından bağımsız olarak doğrulanmadı. Geminin Romen kıyılarına uzaklığı tartışmalı: Rumen kurtarma kurumu ve Ziua de Constanța yaklaşık 20 deniz mili, Romanya İçişleri Bakanlığı Sfântu Gheorghe'nin yaklaşık 30 deniz mili güneyi, Romen Sahil Güvenliği ise Pescăruş platformunun yaklaşık 9 deniz mili güneydoğusu bilgisini veriyor. Yükün tanımı da farklı: Rumen ve AB medyası 'tahıl' derken Zelenskiy mısır / koçanı özellikle belirtti. Geminin akıbeti hakkında da farklı anlatımlar var: Romen Deniz Otoritesi yangın çıktığını söyledi, Ziua de Constanța kaynakları battığını bildirdi, Zelenskiy ise bir drone saldırısı olarak çerçeveledi. Kurtarılan ilk sayı da farklıydı: Ziua de Constanța'ya göre ilk etapta 10 denizci sudan çıkarıldı, Romanya'nın sonraki resmi rakamı 11 olarak açıklandı.
Arka plan
Rusya, Temmuz ayından bu yana Karadeniz'de nakliyeyi engellediği bildiriliyor; Temmuz ayında Ukrayna limanlarda 35 gemiye, denizde 22 gemiye ve liman altyapısına 67 saldırı kaydetti. 3 Ekim'de Rusya, Odesa bölgesindeki bir limanda Liberya bayraklı bir sivil gemiye saldırarak bir gemici-makinisti öldürdü. Ağustos ayında Romanya, Neptun Deep doğalgaz projesi platformu yakınında tespit edilen bir deniz drone'ını imha etmek için F-16 savaş uçaklarını kaldırdı. Ağustos ayında Ukrayna, üçüncü bir taraf aracılığıyla Rusya'ya Karadeniz'deki sivil hedeflere saldırıları durdurma önerisi sundu; Moskova bunu reddetti ve Türkiye deniz yoluyla güvenli tahıl geçişi için bir plan hazırladı. Ukrayna Tarım Bakanı Taras Vysotsky, liman kapanmalarından kaynaklanan kayıpları Haziran 2026-Haziran 2027 dönemi için en az 8 milyar dolar olarak tahmin etti. Ukrayna, mısır, buğday, kolza, ayçiçeği tohumu ve bitkisel yağın ana ihracatçısı konumunda; hammadde ihracatının yüzde 90'ı Odesa ve çevresindeki Karadeniz limanlarından geçiyor.