Türkiye, Karadeniz'de sivil kargo gemilerini korumak için Rusya ve Ukrayna ile geçici kısmi ateşkes için çalışıyor
Türkiye'nin NATO Daimi Temsilcisi Büyükelçi Basat Öztürk, Türkiye'nin hem Ukrayna hem de Rusya ile Karadeniz'de sivil kargo gemilerinin hedef alınmamasını sağlamak amacıyla geçici bir kısmi ateşkes için çalıştığını açıkladı. Brüksel'deki Türkiye-AB iş zirvesinde konuşan Öztürk, Türkiye'nin daha önce arabuluculuk yaptığı Karadeniz Tahıl Girişimi'ni örnek gösterdi ve Montrö Sözleşmesi'ni uygulayarak bölgede istikrarı korumaya çalıştıklarını söyledi.
Öne çıkanlar
- Türkiye, sivil kargo gemilerinin hedef alınmaması için Ukrayna ve Rusya ile geçici kısmi ateşkes üzerinde çalışıyor.
- Açıklamayı, Brüksel'deki Türkiye-AB iş zirvesinde Türkiye'nin NATO Daimi Temsilcisi Büyükelçi Basat Öztürk yaptı.
- Öztürk, sivil yük taşıyan ticari gemilerin her iki tarafça da hedef alındığını ve bunun olmaması gerektiğini söyledi.
- Öztürk, Karadeniz'deki gemilere yönelik saldırıların enerji, gıda ve gübre tedarikinde krizlere yol açabileceği uyarısında bulundu.
- Türkiye, arabuluculuğunu yaptığı Karadeniz Tahıl Anlaşması'nın küresel gıda krizini önlediğini örnek gösterdi ve benzer bir anlaşma sağlanabileceğini belirtti.
- Türkiye, müttefiklere Karadeniz'deki deniz ve hava durumsal farkındalığının yüzde 70'ini sağlıyor ve Romanya ile Bulgaristan'la 7/24 iş birliği yapıyor.
- 7 Ekim'de Ukrayna Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Heorhiy Tykhyi, aralarında Türkiye ve Mısır'ın yürüttüğü iki Karadeniz güvenliği planının da bulunduğu beş ateşkes varyantının hazırlandığını söyledi.
Neden önemli
Açıklama, enerji, gıda ve gübre taşıyan ticari gemilerin güvenliğini doğrudan ilgilendiren aktif bir diplomatik sürece işaret ediyor. Türkiye, daha önce Karadeniz Tahıl Girişimi'ndeki arabuluculuk rolüne atıfta bulunarak bölgede tekrar benzer bir mutabakatın sağlanabileceğini vurguluyor. Bu çaba, aralarında Türkiye ve Mısır'ın yürüttüğü Karadeniz güvenliği planlarının da yer aldığı çok taraflı ateşkes görüşmelerinin parçası olarak öne çıkıyor.
Ne oldu
Türkiye'nin NATO Daimi Temsilcisi Büyükelçi Basat Öztürk, Brüksel'deki Türkiye-AB iş zirvesinde yaptığı konuşmada Türkiye'nin hem Ukrayna hem de Rusya ile Karadeniz'de geçici bir kısmi ateşkes üzerinde çalıştığını söyledi. Öztürk'e göre sivil yük taşıyan ticari gemiler her iki tarafça da hedef alınıyor; bu durum enerji, gıda ve gübre tedarikinde krizlere yol açabilir. Türkiye, daha önce arabuluculuğunu yaptığı Karadeniz Tahıl Anlaşması'nın küresel gıda krizini önlediğini hatırlatarak benzer bir mutabakat için tekrar devreye girebileceğini belirtti. Türkiye, Montrö Sözleşmesi'ni uygulayarak bölgede azami istikrarı korumaya çalıştığını ve 24 Şubat 2022'den üç gün sonra savaşan taraflara ait savaş gemilerine boğazları kapattığını kaydetti. Türkiye, Karadeniz'deki en uzun kıyı şeridine ve en büyük deniz kuvvetlerine sahip olduğunu, müttefiklere deniz ve hava durumsal farkındalığının yüzde 70'ini sağladığını ve Romanya ile Bulgaristan'la 7/24 izleme iş birliği yaptığını ifade etti. Ukrayna Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Heorhiy Tykhyi ise 7 Ekim'de, aralarında Türkiye ve Mısır'ın yürüttüğü iki Karadeniz güvenliği planının da bulunduğu beş ateşkes varyantı üzerinde çalışıldığını söylemişti.
Ukrayna kaynakları olayı nasıl aktarıyor
Ukraynalı kaynaklar, Türkiye'nin Karadeniz'de arabuluculuk çabasını öne çıkarıyor ve yetkili olarak Türkiye'nin NATO düzeyindeki sözcüsüne atıfta bulunuyor. Ukrayna Dışişleri Bakanlığı sözcüsünün açıklamalarına yer verilerek Türkiye ve Mısır öncülüğündeki Karadeniz güvenliği planlarını da içeren beş ateşkes varyantının hazırlandığı vurgulanıyor. Bu çerçeve, Ukrayna'nın çok taraflı diplomatik süreçlerde Karadenz'in ayrı bir müzakere hattı olarak masada olduğunu göstermesi açısından önem taşıyor.
Arka plan
Türkiye, boğazların yönetimi için Montrö Sözleşmesi'ni hukuki temel olarak gösteriyor; 24 Şubat 2022'den üç gün sonra savaşan taraflara ait savaş gemilerine boğazları kapatmış ve durumu "özel askeri operasyon" değil savaş hali olarak nitelendirmişti. Türkiye, Karadeniz'de en uzun kıyı şeridine ve en büyük deniz kuvvetlerine sahip olduğunu, müttefiklere deniz ve hava durumsal farkındalığının yüzde 70'ini sağladığını ve Romanya ile Bulgaristan'la 7/24 iş birliği yaptığını belirtiyor. Ukrayna tarafı, 2025'te Suudi Arabistan'da kabul edilen tam ve koşulsuz ateşkesi, Türkiye ve Mısır öncülüğündeki iki Karadeniz güvenliği planını, Hindistan'ın yürüttüğü gıda güvenliği ve enerji başlığını ve Volodimir Zelenski ile Donald Trump arasındaki temaslarda görüşülen enerji ateşkesini içeren beş varyant üzerinde çalışıldığını kaydetmişti.