Ukrayna savaş zamanı gaz ihracatı yasağını kısmen kaldırdı; Moldova Ukrayna'dan gaz almayı görüşecek
Ukrayna Bakanlar Kurulu, 7 Ekim'de yerli üretim doğal gazın ihracatını kısmen açma kararı aldı. Bu karar, Moldova Başbakanı Vasile Tofan'ın Kiev ziyareti sırasında Ukrayna'dan yaklaşık 500 milyon metreküp gaz alımını görüşeceğini açıklamasının ardından geldi. Tofan, Rus gazının artık bir seçenek olmadığını, çünkü Ukrayna'nın toprakları üzerinden transit geçişi artık kabul etmediğini söyledi.
Öne çıkanlar
- Ukrayna Bakanlar Kurulu 7 Ekim'de yerli üretim doğalgazın ihracatını kısmen açma kararı aldı
- Özel gaz üreticileri, bir önceki ay ürettikleri gazın en fazla %15'ini ihraç edebilecek
- İhracat mekanizması her takvim yılı için 1 Mart-30 Kasım arasında uygulanacak
- Moldova Başbakanı Vasile Tofan, Kiev ziyaretinde yaklaşık 500 milyon m³ Ukrayna gazı alımını görüşmeyi planlıyor
- Ukrayna'daki yer altı depolama tesislerinde gaz stoku neredeyse 15,8 milyar m³ seviyesinde
- Bakanlar Kurulu hane ve ısı üreticileri için sübvansiyonlu gaz fiyatlarını 31 Mart'a kadar uzattı
Neden önemli
Ukrayna, 2022'deki tam kapsamlı işgalden bu yana ilk kez gaz ihracatı yasağını kaldırarak kendini yalnızca transit ülke değil, potansiyel bir gaz tedarikçisi olarak konumlandırma yönünde bir adım atıyor. Moldova'nın gaz piyasası tarihsel olarak Rus tedarikine bağlıydı ve Ukrayna'dan alımı kamuoyu önünde değerlendirmesi, bölgedeki enerji kaynaklarının çeşitlendirilmesinde somut bir kaymaya işaret ediyor. Karar, aynı zamanda Bakanlar Kurulu'nun ihracat kotası ve Enerji Bakanlığı denetimi mekanizması kurarak iç pazardaki arz güvenliğini koruma niyetini yansıtıyor.
Ne oldu
Ukrayna Bakanlar Kurulu 7 Ekim'de, 2022 başından beri yürürlükte olan yerli üretim doğalgaz ihracatı yasağını kısmen kaldırma kararı aldı. Karar, ticari gaz segmentinde yaşanan fazla nedeniyle alındı. Yeni kurallar uyarınca özel gaz üreticileri, bir önceki ay ürettikleri gazın en fazla yüzde 15'ini ihraç edebilecek. İhracat yalnızca 1 Mart-30 Kasım döneminde yapılabilecek; bu, kış aylarında iç talebin korunmasını sağlıyor.
Enerji Bakanlığı, Gaz İletim Sistemi Operatörü'nün bir önceki aya ait verilerine dayanarak her ayın 12'sine kadar ihracat yapabilecek işletmelerin listesini ve her birinin satabileceği miktarı onaylayacak. Karar, hane halkı ve ısı üreticileri için sübvansiyonlu gaz fiyatlarını ısınma sezonunun sonuna kadar, yani 31 Mart'a kadar uzattı.
Bu gelişmenin ardından Moldova Başbakanı Vasile Tofan, Kiev'e planlanan ziyareti sırasında Ukrayna'dan yaklaşık 500 milyon metreküp gaz alımını görüşeceğini açıkladı. Tofan, gazın piyasa fiyatı üzerinden alınacağını, ancak daha kısa taşıma mesafesi nedeniyle Ukrayna gazının Moldova için Rus gazına kıyasla daha ucuza geleceğini söyledi. Tofan ayrıca Rus gazının artık bir seçenek olmadığını, çünkü Ukrayna'nın bu gazın toprakları üzerinden transit geçişine artık izin vermediğini yineledi.
Ukrayna kaynakları olayı nasıl aktarıyor
Ukrayna kaynakları kararı, ticari gaz segmentinde belgelenen bir fazlaya verilmiş bir yanıt olarak çerçeveliyor; ay bazında ihracat kotası mekanizması (%15'lik üst sınır), Enerji Bakanlığı'nın denetim rolü ve ısınma sezonu sonuna kadar hane ve ısı üreticilerine yönelik sübvansiyonlu fiyatların uzatılması öne çıkarılıyor. Ukrayna ayrıca ihracatın yeniden açılmasının iç gaz stoku yeterliliğiyle uyumlu olduğunu, Enerji Bakan Vekili'nin kış için yeterli gaz biriktirildiği yönündeki güvencesine yer vererek vurguluyor.
Arka plan
Ukrayna, 2022'deki tam kapsamlı Rus işgalinin başından bu yana yerli üretim doğalgaz ihracatını yasaklamıştı. Moldova, tarihsel olarak Ukrayna üzerinden transit edilen Rus gazına bağımlıydı; Ukrayna'nın bu transit iznini sonlandırması Moldova için eskiden mevcut olan bir tedarik yolunu ortadan kaldırdı. Moldova halen gazını borsa piyasalarından alıyor; başbakan orta ve uzun vadeli sözleşmelerin spot alımlarla birleştirilmesini en dayanıklı tedarik modeli olarak nitelendirmişti.