MI5 başkanı McCallum: Rusya, Britanya için 'bir numaralı saldırgan'; İran daha zor hedeflere yöneliyor

Neden önemli

McCallum'un konuşması, Britanya'ya yönelik en üst düzey yıllık istihbarat değerlendirmesi olması bakımından önem taşıyor: Rusya'yı bir numaralı devlet saldırganı olarak tanımlıyor, Ukrayna'yı destekleyen ülkelere yönelik Rus hibrit operasyonlarına açıkça dikkat çekiyor ve bu baskının Ukrayna cephesindeki sınırlı ve maliyetli Rus ilerleyişiyle aynı zamana denk geldiğini vurguluyor. Aynı zamanda İran'ın İngiltere'de askeri tesisler gibi daha zor hedeflere yöneldiğini ortaya koyarak RAF Fairford planını genel tablonun parçası olarak konumlandırıyor. Devlet kaynaklı tehditlerin on yılda dört katına çıktığı ve MI5'in bu tehditlere Soğuk Savaş döneminden daha fazla kaynak ayırdığı bilgisi, ölçeğin büyüklüğünü gösteriyor. Yapay zekânın teröristler tarafından keşif, drone saldırıları ve olası biyolojik silah araştırmalarında kullanılabileceğine dair uyarı, tehdit gündeminin yeni cephesini öne çıkarıyor.

Ne oldu

İngiliz iç istihbarat servisi MI5'in genel müdürü Ken McCallum, 13 Ekim Salı günü yıllık tehdit değerlendirmesi konuşmasını gerçekleştirdi. McCallum, son on yılda devlet kaynaklı tehditlerin dört katına çıktığını ve MI5'in bu tehditlere Soğuk Savaş döneminden daha fazla kaynak ayırdığını söyledi. Rusya'yı Britanya için 'bir numaralı saldırgan' olarak nitelendirerek, Rusya'nın Ukrayna'yı destekleyen ülkelere yönelik sabotaj, siber saldırı, bomba tehditleri ve diğer hibrit yöntemleri yoğunlaştırdığını belirtti. Rusya'nın Ukrayna savaşındaki ilerleyişinin 'asgari düzeyde ve korkunç derecede maliyetli' kaldığını ve diğer Avrupa ülkelerini istikrarsızlaştırma çabalarının bununla aynı döneme rastlamasının bir tesadüf olmadığını ifade etti. Alman havaalanındaki kargo uçağına yönelik drone saldırısı girişimi ile Polonya enerji altyapısına yönelik siber saldırıyı Rus hibrit taktiklerine örnek olarak gösterdi.

McCallum, İran'ın İngiltere'deki hedeflerini askeri tesisler gibi daha zor ve karmaşık noktalara doğru kaydırdığını söyledi. Bu değerlendirmeyi, 12 Ekim'de Başbakan Andy Burnham'ın RAF Fairford'a yönelik şüpheli planın İran tarafından koordine edildiğini ve neredeyse kesin olarak İran Devrim Muhafızları tarafından yönlendirildiğini açıklamasıyla ilişkilendirdi. Beş kişi tutuksuz yargılanmak üzere kefaletle serbest bırakılırken, aralarında İngiliz-İran çifte vatandaşlığına sahip bir kişinin bulunduğu iki zanlı daha serbest bırakıldı; soruşturma kapsamında ele geçirilen vanlarda benzin bulunduğu ancak kullanılabilir patlayıcı düzeneğine rastlanmadığı bildirildi. Son bir yılda İran bağlantılı operasyonlar kapsamında 50'den fazla kişi gözaltına alındı.

McCallum ayrıca teröristlerin yapay zekâyı keşif ve drone saldırıları planlamak için kullanmaya başladığını, en büyük endişesinin ise aşırılık yanlılarının biyolojik silah ya da yeni patojenler geliştirmek için yapay zekâdan yararlanabilecek olması olduğunu söyledi. MI5'in bu riskleri değerlendirmek için özel bir merkez kurduğunu belirtti.

Ukrayna kaynakları olayı nasıl aktarıyor

Üç Ukrayna kaynağı da McCallum'un konuşmasını, Rusya'nın Batı için oluşturduğu tehdidin teyidi olarak çerçeveliyor ve 'bir numaralı saldırgan' nitelendirmesi ile Rus hibret savaşının yoğunlaşmasını öne çıkarıyor. Ukrayna kaynakları, McCallum'un Rusya'nın Ukrayna cephesindeki sınırlı ve maliyetli ilerleyişiyle diğer Avrupa ülkelerini istikrarsızlaştırma girişimleri arasında kurduğu bağlantıyı vurgulayarak İngiliz istihbarat değerlendirmesini doğrudan Ukrayna savaşına bağlıyor. RAF Fairford'a yönelik şüpheli plan, bağımsız bir ceza davası olarak değil, daha geniş bir İran ve Rusya örüntüsünün parçası olarak sunuluyor.

Arka plan

Başbakan Andy Burnham, 12 Ekim'de RAF Fairford'a yönelik şüpheli planın büyük olasılıkla İran'dan koordine edildiğini ve neredeyse kesin olarak İran Devrim Muhafızları (IRGC) tarafından yönlendirildiğini açıklamış; hem polis hem de başbakan olayda olası bir yabancı devlet rolüne işaret etmişti. Şüpheli plan kapsamında gözaltına alınan beş kişi, sıkı koşullarla kefaletle serbest bırakılırken aralarında İngiliz-İran çifte vatandaşının da bulunduğu iki zanlı daha serbest bırakıldı; soruşturma kapsamında ele geçirilen vanlarda benzin bulundu, ancak kullanılabilir patlayıcı düzeneği tespit edilmedi. McCallum, Alman havaalanındaki kargo uçağına yönelik drone saldırısı girişimi ile Polonya enerji altyapısına yönelik siber saldırıyı Rus hibrit taktiklerine örnek gösterdi ve RAF Fairford olayının kendine özgü olmadığını söyledi. İngiltere'de son bir yılda İran bağlantılı operasyonlar kapsamında 50'den fazla kişi gözaltına alındı; MI5, İran'ın İngiltere'de daha önce Yahudi topluluklarını da hedef aldığını belirtiyor.