Putin Trump ve Şi'ye Ukrayna savaşını görüşmek üzere üçlü zirve önerdi
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, ABD Başkanı Donald Trump ve Çin lideri Şi Cinping ile Ukrayna savaşını Rusya'nın lehine sona erdirecek bir üçlü zirve yapılmasını önerdi. Kremlin, görüşmenin Kasım ayında Çin'in Şincang kentinde düzenlenecek APEC zirvesinin kenarlarında yapılmasını teklif etti. Kremlin sözcüsü Dmitriy Peskov, 18 Ekim'de Wall Street Journal'a yaptığı açıklamada üç tarafın da olası bir zirveyi ‘hipotetik’ olarak kabul ettiğini, ancak ne zaman yapılacağına ne de gündemine ilişkin somut bir anlayış olmadığını söyledi. ABD'li bir yetkili, Trump'ın henüz katılmaya karar vermediğini ancak savaşı bitirme vaadine ulaşma arzusu nedeniyle olumlu bakabileceğini belirtti. Rusya'nın bu fikri diplomatik kanallar aracılığıyla Pekin'e ilettiği ve Çin tarafının Trump'ın katılmasına itiraz etmeyeceğini bildirdiği kaydedildi.
Öne çıkanlar
- Putin, 9 Ekim'de Trump ile yaptığı telefon görüşmesinde üçlü zirve fikrini gündeme getirdi.
- Aynı görüşmede ABD, Rus dizel yakıtını satın alarak dünya piyasasında satışını kolaylaştırma konusunda anlaşmaya vardı.
- Kremlin, üçlü diyaloğun 18-19 Kasım'da Çin'in Şıncın kentinde düzenlenecek APEC zirvesinin kenarlarında yapılmasını önerdi.
- Peskov, 18 Ekim'de WSJ'ye verdiği röportajda üç tarafın da olasılığı kabul ettiğini ancak somut bir anlayış olmadığını söyledi.
- ABD'li bir yetkili, Trump'ın henüz katılmaya karar vermediğini ancak açık olabileceğini belirtti.
- Beyaz Saray yorum yapmayı reddetti, Çin Büyükelçiliği ise yorum talebine yanıt vermedi.
- WSJ, önerilen zirvenin Zelenskyy'nin katılımı olmadan gerçekleşeceğini ve Avrupa başkentlerinde alarma yol açacağını yazdı.
Neden önemli
ABD, Rusya ve Çin arasında Ukrayna'nın masada olmayacağı bir üçlü zirve, küresel diplomaside benzeri görülmemiş bir adım olur ve savaşın büyük güçler arasında çözülmesi mesajını verir. Önerinin, ABD'nin Rus dizel yakıtını satın alması anlaşmasıyla aynı telefon görüşmesinde gündeme gelmesi, yaptırımlar ve enerji politikasını da kapsayan daha geniş bir ABD-Rusya yakınlaşmasına işaret ediyor. Çin'in katılıma itiraz etmemesi, Pekin'in küresel sahnedeki arabulucu rolünü güçlendirme arzusunu yansıtıyor. Trump'ın henüz kararını vermemiş olması sürecin açık olduğunu, ancak Zelenskyy'nin dışlanmasının Avrupa başkentlerinde ciddi bir alarm yaratacağı anlamına geldiğini gösteriyor.
Ne oldu
Wall Street Journal'ın haberine göre Vladimir Putin, Donald Trump ile 9 Ekim'de yaptığı telefon görüşmesinde, ABD Başkanı ile Çin Devlet Başkanı Şi Cinping'i bir araya getirecek bir üçlü zirve önerdi. Aynı görüşmede iki taraf, ABD'nin Rus dizel yakıtını satın alması ve dünya piyasasında satışını kolaylaştırması konusunda anlaşmaya vardı. Kremlin, üçlü diyaloğun 18-19 Kasım tarihlerinde Çin'in Şıncın kentinde yapılacak APEC zirvesinin kenarlarında gerçekleştirilmesini teklif etti. Kremlin sözcüsü Dmitriy Peskov, 18 Ekim'de WSJ'ye verdiği röportajda, üç tarafın da bu olasılığı kabul ettiğini ancak buluşmanın ne zaman yapılacağına ya da gündemine ilişkin somut bir anlayış olmadığını söyledi. ABD'li bir üst düzey yetkili, Trump'ın henüz katılmaya karar vermediğini ancak savaşı bitirme kampanya vaadini yerine getirme arzusu nedeniyle olumlu yaklaşabileceğini belirtti. Rus yetkililer fikri diplomatik kanallarla Pekin'e iletti ve Çin tarafı, Trump'ın katılmasına itiraz etmeyeceğini bildirdi. Beyaz Saray yorum yapmayı reddederken Çin'in Washington Büyükelçiliği yorum talebine yanıt vermedi. WSJ, Putin'in daha önce de Trump ve Şi'ye benzer bir üçlü zirve önerdiğini ve bunu ‘ikinci bir Yalta benzeri’ format olarak gördüğünü aktardı. Aynı haberde önerilen zirvenin Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskyy olmadan yapılacağı ve bunun Avrupa başkentlerinde alarma yol açacağı vurgulandı.
Ukrayna kaynakları olayı nasıl aktarıyor
Ukrayna kaynaklarının büyük çoğunluğu öneriyi, savaşı Rusya'nın lehine sona erdirmeyi amaçlayan bir Putin girişimi olarak sunuyor ve Peskov'un açıklamalarını aktarırken ‘hipotetik’ sıfatını öne çıkarıyor. Bazı Ukrayna yayınları bu öneriyi, aynı 9 Ekim görüşmesinde varılan dizel yakıtı anlaşması da dahil son dönemdeki ABD-Rusya yakınlaşması bağlamında ele alıyor ve Zelenskyy'nin daha önce üçlü görüşmelere hazır olduğunu hatırlatıyor. Bir Ukrayna yayını başlığında ‘gerçekçi olmayan hırs’ ifadesini kullanarak öneriye karşı şüpheciliği vurguladı. Ukrayna odaklı haberler, Zelenskyy'nin önerilen formatta yer almamasını ve bunun Avrupa başkentlerinde yarattığı alarmı öne çıkarma eğiliminde.
Uluslararası kaynaklar olayı nasıl aktarıyor
Tek uluslararası kaynak olan Katar merkezli Al Jazeera Arabic, öneriyi Putin'in Ukrayna savaşını sona erdirmek için üçlü zirve önermesi şeklinde, olduğu gibi aktardı. Uluslararası yayın, Ukrayna kaynaklarının öne çıkardığı Zelenskyy'nin üçlü görüşmelere hazır olduğunu ya da Trump ile Zelenskyy arasındaki Patriot füzesi gecikmeleri gibi daha geniş Ukrayna-ABD gerilimini ön plana taşımadı.
Haberlerin ayrıştığı noktalar
Kremlin sözcüsü Peskov, olası Putin-Trump-Şi zirvesini ‘hipotetik’ olarak nitelendirip gündeme dair net bir anlayış bulunmadığını söylerken, Wall Street Journal'ın haberi bunu 9 Ekim'deki telefon görüşmesinde somut bir Putin önerisi olarak sundu. WSJ, Kremlin'in Şıncın'daki APEC zirvesini aktif olarak önerdiğini ve Pekin'e diplomatik kanallarla nabız attırdığını aktarırken, Peskov'un açıklaması henüz belirsizliğin sürdüğü bir aşamaya işaret ediyor.
Arka plan
Putin'in üçlü zirve önerisi, 9 Ekim'de Trump ile yaptığı ve aynı zamanda ABD'nin Rus dizel yakıtı satın alma anlaşmasıyla sonuçlanan telefon görüşmesinde gündeme geldi. Kremlin sözcüsü Dmitriy Peskov, 18 Ekim'de WSJ'ye yaptığı röportajda görüşmelerin sürdüğünü doğruladı. ABD'li bir yetkili, Trump'ın henüz katılıma karar vermediğini ancak olumlu yaklaşabileceğini söyledi. Rusya, bu fikri diplomatik kanallarla Pekin'e iletti ve Çin tarafı katılıma itiraz etmeyeceğini bildirdi. WSJ, Putin'in bu formatı ‘ikinci bir Yalta benzeri’ zirve olarak gördüğünü aktardı. Eylül ayının başında Putin'in yardımcısı Yuriy Uşakov, üç liderin 18-19 Kasım'da Şıncın'daki APEC zirvesinde bir araya gelebileceğini söyledi. Eylül 2026'da Trump yönetimi Putin'i 14-15 Aralık 2026'da Miami'de yapılacak G20 liderler zirvesine davet etti; Kremlin Rusya'nın katılacağını ancak Putin'in kişisel katılımına henüz karar verilmediğini açıkladı. Putin 2019'dan bu yana G20 zirvelerine bizzat katılmıyor; 2022'den bu yana Rus heyetini Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov temsil ediyor. Devlet Başkanı Zelenskyy, Miami'deki G20 formatında Putin'le görüşmeye hazır olduğunu açıklamıştı ve 22 Eylül'de BM Genel Kurulu kenarında Trump ile bir araya geldikten sonra bu hazırlığı yinelemişti. 23 Eylül'de Peskov, Putin'in hem Trump hem Zelenskyy ile görüşmeye ‘hazır olduğunu’, ancak bunun Rusya'nın adını açıklamadığı ‘bazı ön koşullara’ bağlı olduğunu söyledi. Trump, Zelenskyy'i savaşı bitirmek istememekle suçlarken Zelenskyy, Trump'ı Ukrayna'yı Rusya önünde teslim olmaya zorlamak ve Patriot füze teslimatlarını geciktirmekle suçladı.