Rusya, ABD lisansı sonrası Türkiye ve Brezilya'ya dizel ihracatını yeniden başlattı
Rusya, ihracat yasağını kaldırmasının ardından Türkiye ve Brezilya'ya dizel yakıt sevkiyatını yeniden başlattı; bu adım ABD Hazine Bakanlığı'nın 9 Ekim'de Donald Trump ile Vladimir Putin arasındaki telefon görüşmesinin ardından düzenlediği, Nisan 2027'ye kadar geçerli geçici genel lisansla mümkün oldu. En az iki tanker, Primorsk limanından Alanya ve Manaus'a doğru yola çıktı. Zelensky, ABD'nin Rus yakıtının dünya piyasasına girmesine izin vermesini zayıflık olarak nitelendirdi.
Öne çıkanlar
- 9 Ekim'de OFAC, Trump-Putin görüşmesinin ardından Nisan 2027'ye kadar geçerli geçici bir genel lisans yayımladı
- Rusya Başbakan Yardımcısı Alexander Novak, dizel ihracatı kısıtlamalarının hemen kaldırıldığını duyurdu
- Dolunay tankeri 14 Ekim'de Primorsk'tan Alanya'ya, Leruo tankeri 16 Ekim'de Manaus'a doğru hareket etti
- 17 Ekim'de Trump, Lindsey Graham yasası kapsamındaki yaptırımları askıya aldı
- Türkiye Rus dizelinin yüzde 34'ünü (yaklaşık 95 bin varil/gün), Brezilya ise yüzde 24'ünü (yaklaşık 66 bin varil/gün) alıyor
- Volodymyr Zelensky, ABD'nin kararını 'zayıflık' olarak nitelendirdi ve Rusya'ya yaptırımların gevşetilmesini eleştirdi
Neden önemli
Rusya, dünyanın en büyük ikinci dizel ihracatçısı; dolayısıyla akışların yeniden başlaması küresel yakıt arzı ve fiyatları doğrudan etkiliyor. ABD'nin Rus dizelini dünya piyasasına açan Nisan 2027'ye kadar geçerli geçici lisansı, Rusya üzerindeki yaptırım baskısının önemli ölçüde gevşetildiğine işaret ediyor. Türkiye ve Brezilya, bu yıl Rus dizel ihracatının çoğunluğunu alıyor; iki tankerin Primorsk'tan Alanya ve Manaus'a doğru yola çıkması, yeniden başlayan ticaretin somut kanıtı. Zelensky'nin bu kararı açıkça 'zayıflık' olarak eleştirmesi, Ukrayna ile ana Batılı destekçisi arasında Rus enerjisi üzerindeki kısıtlamaların gevşetilmesinde bir sürtüşmeye yol açıyor.
Ne oldu
Rusya, dizel ihracatı üzerindeki yasağı kaldırarak Türkiye ve Brezilya'ya yeniden sevkiyat başlattı. Bu karar, 9 Ekim'de Donald Trump ile Vladimir Putin arasındaki telefon görüşmesinin ardından ABD Hazine Bakanlığı'nın Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisi'nin (OFAC) Nisan 2027'ye kadar geçerli geçici bir genel lisans yayımlamasıyla mümkün oldu. Aynı gün Rusya Başbakan Yardımcısı Alexander Novak, daha önce Ukrayna'nın Rus rafinerilerine saldırılarının yol açtığı iç piyasa sıkıntısı nedeniyle konulan ihracat kısıtlamalarının derhal kaldırıldığını duyurdu. Kpler ve LSEG verilerine göre son günlerde en az iki tanker Türkiye ve Brezilya'ya doğru rota belirledi: Dolunay 14 Ekim'de Primorsk'tan Alanya'ya, Leruo 16 Ekim'de Primorsk'tan Manaus'a hareket etti. Trump ayrıca Eylül'de kabul edilen Lindsey Graham yasası kapsamında Rus enerji alıcılarına uygulanacak tarifeleri ve yaptırımları 17 Ekim'de askıya aldığını açıkladı. Zelensky aynı akşam ABD kararını 'zayıflık' olarak nitelendirdi ve Miami'deki Ukrayna-ABD görüşmeleri sırasında Trump'ın Putin'le müzakere yürüttüğüne dikkat çekti; daha sonra da yaptırımların gevşetilmesinin 'apaçık bir zayıflık' olduğunu yineledi.
Ukrayna kaynakları olayı nasıl aktarıyor
Sağlanan tüm kaynaklar Ukrayna dilindeki yayınlar; yeniden başlayan sevkiyatı ABD'nin OFAC lisansı çıkarması ve Rus enerji alıcılarına yönelik yaptırımları askıya alması üzerinden rutin bir Rus ticari hamlesi olmaktan çok siyasi bir karar olarak çerçeveliyor. Zelensky'nin ABD adımını 'zayıflık' olarak nitelendirmesi ve yaptırımların gevşetilmesinin Putin'i savaşa devam etmeye teşvik edeceği uyarısı öne çıkarılarak enerji dosyası Rusya-Ukrayna savaşının geneliyle iç içe işleniyor. Yayınlar, Rusya'nın ihracat yasağının nedeninin Ukrayna'nın Rus rafinerilerine saldırıları olduğunu vurgulayarak yasağı ve kaldırılmasını doğrudan savaşın bir sonucu olarak sunuyor. Trump'ın Lindsey Graham yasası kapsamındaki yaptırımları askıya alması, teknik bir ayarlama değil siyasi açıdan önemli bir tırmanış olarak değerlendiriliyor.
Arka plan
Rusya yaz aylarında dizel ihracatını kısmış, ardından Ukrayna'nın Rus rafinerilerine yönelik saldırılarının iç piyasada yarattığı sıkıntı üzerine tam bir ihracat yasağı getirmişti. Rus hükümeti 30 Eylül'de üreticilere yönelik dizel ve deniz yakıtı ihracatı yasağını ekim sonuna kadar uzatmıştı; yasağın kaldırılmasına yönelik hazırlıklar sürerken. Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik tam ölçekli işgalinin ardından uygulanan Batı yaptırımları Rus petrol ihracat güzergâhlarını yeniden şekillendirmiş; Türkiye ve Brezilya 2023'ten itibaren Rus dizelinin en büyük iki alıcısı olarak öne çıkmıştı. ABD, normalde dünyanın en büyük dizel ihracatçısı; yeni OFAC lisansı, Rus arzının Amerikan piyasasında rekabet etmesinin yolunu açıyor.