Finlandiya, 'Rusich' grubu kurucusunun cezasını müebbetten 12,5 yıla düşürdü

Neden önemli

Bu dava, Ukrayna'da işlenen savaş suçları nedeniyle Rusya yanlı bir savaşçının üçüncü bir ülke mahkemesinde yargılanması açısından ender örneklerden biridir. Müebbet cezasının 12,5 yıla indirilmesi, komutanlık sorumluluğunun reddedilmesi ve yanağa 'Rusich' sembolü kazıma eyleminin savaş suçu sayılmaması, Ukrayna'daki hesap verebilirlik çabaları açısından geri adım olarak değerlendirilebilir. Dava aynı zamanda 'Rusich' grubunun faaliyetleri, taktikleri ve Wagner PMC ile bağlantıları hakkında belgelenmiş yargısal tespitler sunmaktadır. Finlandiya Yüksek Mahkemesi, Ukrayna'daki cezaevi koşullarını gerekçe göstererek Torden'in iade talebini daha önce reddetmişti; bu nedenle olası cezasını Finlandiya'da çekecek.

Ne oldu

Finlandiya'nın Helsinki Temyiz Mahkemesi, Voislav Torden (Yan Petrovsky) hakkındaki kararını açıkladı. Torden, 2014'te Ukrayna'da savaşan ve daha sonra Rus ordusuyla birlikte hareket eden Rus neo-Nazi 'Rusich' grubunun kurucularından biridir. Temyiz mahkemesi, Mart 2025'te Helsinki Bölge Mahkemesi'nin verdiği müebbet hapis cezasını 12,5 yıla düşürdü.

Mahkeme, Torden'in yaralı Ukraynalı askerleri bizzat vurduğuna dair kanıtların yetersiz olduğuna ve Torden'in bu öldürmelerde birincil derecede sorumlu tutulamayacağına hükmetti. Torden'in söz konusu öldürmelerde komutanlık sorumluluğu taşımadığına karar verilerek bu suçlama reddedildi, ancak Torden'in olaylara katılımcı olarak kısmen sorumlu olduğu kabul edildi. Mahkeme ayrıca, bir Ukraynalı askerin yanağına 'Rusich' sembolü kazıma eylemini yaralanmanın yüzeysel olduğu, kanama olmadığı ve ciddi fiziksel veya psikolojik acıya yol açmadığı gerekçesiyle savaş suçu saymadı.

Mahkeme, Torden'in Ukraynalı askerlere makineli tüfek ateş ettiğini ve bunun savaş suçu oluşturduğunu teyit etti, ancak yaralı askerlerin vurulmasında Torden'in veya diğer iki 'Rusich' üyesinin rol oynadığına dair yeterli kanıt bulunmadığını belirtti. Bir ölü Ukraynalı askerin ağır yanmış cesedinin önünde 'Rusich' komutanının fotoğrafını çekip sosyal medyada yayması savaş suçu olarak kabul edildi. 'Rusich'ın esir alınmadığı yönündeki çevrimiçi ve sosyal medya açıklamaları da savaş suçu olarak tanındı.

Temyizde savcı beş savaş suçundan cezalandırılmasını, Torden ise suçlamaların düşürülmesini ya da cezanın indirilmesini talep etti. 2014 sonbaharında 'Rusich' savaşçılarının 'Aidar' taburu askerlerine Ukrayna bayrağıyla tuzak kurarak pusu attığı ve çatışmada 22 Ukraynalı askerin öldürüldüğü, dördünün ağır yaralandığı iddia edildi. Torden AB ve ABD yaptırımlarına tabi olup Temmuz 2023'te Nice'e gitmek üzereyken Helsinki-Vantaa Havalimanı'nda yakalanmıştı.

Ukrayna kaynakları olayı nasıl aktarıyor

Ukrayna kaynaklı yayınlar, kararın müebbet cezasının indirilmesi ya da 'iptali' olarak aktarılması gerektiğini vurguladı. Özellikle komutanlık sorumluluğunun reddedilmesi, yanağa 'Rusich' sembolü kazıma eyleminin savaş suçu sayılmaması ve en ağır kişisel öldürme suçlamasının düşürülmesi, Ukrayna okurlarına suçların hafifletilmesi olarak sunuldu. Ukrayna yayınları ayrıca 'Aidar' taburuna yapılan pusu, Ukrayna bayrağıyla askerlerin tuzağa çekilmesi ve yanmış Ukraynalı asker cesedinin fotoğrafının sosyal medyada yayılması gibi mağdura özgü ayrıntıları öne çıkardı.

Haberlerin ayrıştığı noktalar

İki Ukrayna kaynağı, kararın tonlaması konusunda farklılık gösteriyor: biri müebbet cezasının 12,5 yıla indirilmesini ana gelişme olarak öne çıkarırken, diğeri mahkemenin Ukraynalı bir askerin yanağına 'Rusich' sembolü kazıma eylemini yaralanmanın yüzeysel olduğu gerekçesiyle savaş suçu saymaması kararını vurguladı.

Arka plan

'Rusich' grubu 2014'ten itibaren Rusya destekli milislerin safında Ukrayna'da savaştı ve daha sonra Rus ordusuyla birlikte hareket etti. Ukrayna'nın NAZK'si, grubun Wagner PMC ile bağlantıları olduğunu ve muhtemelen onun bir alt birimi olarak faaliyet gösterdiğini belirtti. Torden/Petrovsky, 2004'ten itibaren Norveç'te yaşıyordu ve Norveç ile İsveç'te aşırı sağ örgütlerde aktifti; 2014-2015 arasında Ukrayna'da savaştı. AB ve ABD yaptırımlarına tabi olup Schengen bölgesinin tamamına girişi yasaktır.