Trump, Ukrayna'ya Rusya'daki dizel altyapısını vurmayı bırakması çağrısı yaptı
ABD Başkanı Donald Trump, 13 Eylül 2026'da İrlanda'nın County Clare kentindeki Doonbeg kulübünde düzenlenen İrlanda Açık golf turnuvası sırasında gazetecilere yaptığı açıklamada Ukrayna Devlet Başkanı Volodımır Zelenskıy'i Rusya'daki dizel yakıtı altyapısına yönelik saldırıları durdurmaya çağırdı. Trump, küresel dizel yakıtı kıtlığının bu saldırılardan kaynaklandığını, ABD'nin Orta Doğu'daki savaşından kaynaklanmadığını savundu ve ABD yönetiminin konuyu Zelenskıy ile görüştüğünü söyledi.
Öne çıkanlar
- Trump, Doonbeg'deki İrlanda Açık turnuvasında 13 Eylül 2026 Pazar günü gazetecilere konuştu.
- Trump, Zelenskıy'e Rusya'daki dizel yakıtı tesislerini vurmaktan vazgeçme, başka hedeflere yönelme çağrısı yaptı.
- Trump, küresel dizel kıtlığını Rusya-Ukrayna savaşına bağladı, ABD-İran savaşını sorumluluk dışı tuttu.
- Trump, iddiasını destekleyecek kanıt sunmadı.
- ABD'de dizel fiyatı 12 Eylül Cuma günü galon başına 6 doları aşarak rekor kırdı (AAA verileri).
- Polonya Dışişleri Bakanı Radosław Sikorski, Kiev'de Ukraynalı mevkidaşı Andrii Sybiha ile ortak basın toplantısında Trump'ın değerlendirmesine katılmadığını açıkladı.
- 14 Eylül'de Kremlin sözcüsü Dmitri Peskov, Rusya'nın Trump'ın çağrısını memnuniyetle karşıladığını ancak Ukrayna altyapısına yönelik saldırıları durdurup durdurmayacağına yanıt vermedi.
Neden önemli
Trump'ın talebi, Ukrayna'nın Rusya'nın enerji sektörüne karşı yürüttüğü savaş stratejisinin kilit bir bileşeni üzerinde doğrudan kamuoyu baskısı oluşturuyor. Ukrayna saldırılarının küresel dizel kıtlığının asıl nedeni olduğu yönündeki iddia, kıdemli bir Avrupalı yetkili tarafından 'saçma' olarak nitelendirildi ve Polonya dışişleri bakanı tarafından açıkça reddedildi. Tartışma, 3 Kasım'daki ABD ara seçimleri öncesinde ve ABD'de rekor dizel fiyatları zemininde yaşanıyor; bu da meseleyi iç politika açısından da hassas hale getiriyor. Rusya ise Trump'ın çağrısını memnuniyetle karşılarken Ukrayna altyapısına yönelik saldırıları durdurma sözü vermekten kaçındı.
Ne oldu
13 Eylül 2026 Pazar günü ABD Başkanı Donald Trump, İrlanda'nın County Clare kentindeki kendi Doonbeg kulübünde düzenlenen İrlanda Açık golf turnuvasının kıyısında gazetecilere açıklamalarda bulundu. Trump, Ukrayna Devlet Başkanı Volodımır Zelenskıy'e Rusya'daki dizel yakıtı altyapısına yönelik saldırıları durdurma çağrısı yaptı; bu saldırıların küresel dizel kıtlığına yol açtığını ve bunun ABD'nin İran'la savaşından değil Rusya-Ukrayna çatışmasından kaynaklandığını savundu. Trump, ABD yönetiminin konuyu Zelenskıy'le görüştüğünü ve Ukrayna'nın vurabileceği başka birçok hedef bulunduğunu söyledi. İddiasını destekleyecek kanıt sunmadı ve Vladimir Putin'e Ukrayna'ya yönelik beşinci yılına giren savaşı sona erdirmesi yönünde bir çağrı da yapmadı. Ertesi gün Kremlin sözcüsü Dmitri Peskov, Rusya'nın Trump'ın çağrısını memnuniyetle karşıladığını ancak Ukrayna ekonomik altyapısına yönelik saldırıları durdurup durdurmayacağı sorusuna yanıt vermedi. Polonya Dışişleri Bakanı Radosław Sikorski, Kiev'de Ukraynalı mevkidaşı Andrii Sybiha ile ortak basın toplantısında Trump'ın değerlendirmesine katılmadığını açıkladı. ABD'de dizel fiyatı 12 Eylül Cuma günü AAA verilerine göre galon başına 6 doları aşarak rekor kırdı.
Ukrayna kaynakları olayı nasıl aktarıyor
Ukrayna medyası haberi genellikle 'Trump Zelenskıy'e Rusya'daki rafinerileri/dizeli vurmayı bırakması çağrısı yaptı' başlıklarıyla veriyor. Ukrayna kaynakları, Kremlin'in Trump'ın çağrısını sıcak karşılamasına karşılık Rusya'nın Ukrayna altyapısına karşı saldırıları durdurma konusunda karşılıklı bir özveride bulunmamasını öne çıkarıyor ve Trump'ın talebini Ukrayna üzerindeki tek taraflı baskı olarak sunuyor. Birçok Ukrayna yayını, Polonya Dışişleri Bakanı Sikorski'nin açık itirazını ve Politico'nun, 3 Kasım'daki ABD ara seçimleri öncesinde Trump yönetiminin 'günah keçisi aradığı' yönündeki analizini dizel kıtlığı anlatısını zayıflatmak için kullanıyor. Temmuz başında Trump'ın rafineri saldırılarını 'savaşı sona erdirebilecek bir tırmanma' olarak nitelendirmiş olması da tonundaki bu değişimi vurgulamak için sıkça hatırlatılıyor. Bir Radio NV anketinde yanıt verenlerin çoğunluğunun Ukrayna'nın Trump'ın çağrısına uymaması ve Rus yakıt tesislerini vurmaya devam etmesi gerektiğini söylediği bildirildi.
Uluslararası kaynaklar olayı nasıl aktarıyor
İngilizce, Almanca ve diğer uluslararası yayınlar (AP, Politico, Fox News kaynaklı haberler) hikâyeyi Trump'ın küresel dizel kıtlığını Ukrayna saldırılarına bağlayan sözleri ve Zelenskıy'e 'dizele dokunma' mesajı çerçevesinde aktarıyor. ABD ve Alman yayınları, zamanlamaya —rekor dizel fiyatları ve 3 Kasım'daki ABD ara seçimlerinin yakınlığına— dikkat çekiyor ve Trump'ın açıklamalarını iç siyasi bağlamda okuyucuya sunuyor. Politico'nun, kıdemli bir Avrupalı yetkilinin Trump'ın gerekçesini 'saçma' olarak nitelendirdiği ve Rus dizel ihracatının ABD tüketiminde hiçbir zaman önemli bir rol oynamadığını söylediği haberi, uluslararası alıntılanan analizlerin merkezinde yer alıyor. Polonya basını, Dışişleri Bakanı Sikorski'nin Ukraynalı mevkidaşıyla Kiev'deki ortak basın toplantısındaki açık itirazını öne çıkarıyor. Katarlı Arapça yayıncılık Trump'ın çağrısını kıtlığın nedenine ilişkin bir sahiplenme olmadan aktarırken, Azerbaycan ve Kazakistan kaynakları ABD-Ukrayna diplomatik değişimine ve ABD'nin İran'la savaşının inkârına odaklanıyor. ABD Enerji Bakanı Chris Wright ve Hazine Bakanı Scott Bessent'in 'enerji şoku' çerçevesi de uluslararası haberlerde yer alıyor.
Haberlerin ayrıştığı noktalar
Trump'ın açıklamasının tarihi konusunda çoğu kaynak 13 Eylül 2026 Pazar'ı verirken, 17235 numaralı bir makale 13 Eylül 2025'i, 17891 numaralı bir makale ise büyük olasılıkla yazım hatası olan 'Pazar, 13 Ağustos'u' yazıyor. Küresel dizel kıtlığının nedeni üzerinde anlaşmazlık var: Trump bunu Ukrayna saldırılarına bağlıyor; ABD arabuluculuğundaki müzakereler hakkında bilgilendirilen kıdemli bir Avrupalı yetkili bu gerekçeyi 'saçma' bulduğunu ve Rus dizelinin ABD tüketiminde hiçbir zaman belirgin bir rol oynamadığını söyledi. ABD Enerji Bakanı Chris Wright ve Hazine Bakanı Scott Bessent Ukrayna saldırılarının ABD dizel fiyatlarını etkilediğini savunurken Polonya Dışişleri Bakanı Sikorski Kiev'de bunu reddetti. Trump, konuyu Zelenskıy ile görüştüğünü söyledi; ancak bir rapor, Trump'ın aynı hafta içinde Putin'le konuştuğunu ama Zelenskıy'i aramadığını yazıyor. Kremlin Trump'ın talebini memnuniyetle karşılarken Rusya'nın Ukrayna ekonomik altyapısına yönelik saldırıları durdurup durdurmayacağını söylemedi.
Arka plan
Ukrayna, savaşı finanse eden ve yakıt sağlayan Rusya'nın petrol ve gaz endüstrisine uzun menzilli saldırılar, dron saldırıları da dahil, düzenliyor; bu kampanya Rusya bir küresel ihracatçı olmasına rağmen ülke içinde yakıt satışı kısıtlamalarına yol açtı. ABD'de dizel fiyatı AAA verilerine göre 12 Eylül Cuma günü galon başına 6 doları aşarak rekor kırdı. Ağustos ayında ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Zelenskıy'den Novorossiysk'teki petrol tankerlerine yönelik saldırıları Chevron ve ExxonMobil'in çıkarları gözetilerek sınırlandırılmasını istedi; Ukrayna istisnalar koyarak bunu kabul etti. Temmuz 2026 başında Trump kamuya açık bir toplantıda Rus rafinerilerine yönelik Ukrayna saldırılarını 'savaşı sona erdirebilecek bir tırmanma' olarak nitelendirmişti. Doonbeg'deki açıklamalardan birkaç gün önce Trump, Vladimir Putin'le 'harika' bir görüşme yaptığını ve Rusya liderinin savaşı bitirmek için anlaşma istediğini söyledi. Şubat 2026'dan bu yana ABD-İsrail'in İran'a karşı savaşı küresel petrol ve gaz arzını azalttı; IEA, Körfez ülkelerindeki ve Rusya'daki rafinerilerin hasar görmesi nedeniyle dizelin özellikle etkilendiğini belirtti. Kremlin 14 Eylül'de sözcü Dmitri Peskov aracılığıyla Trump'ın çağrısını memnuniyetle karşıladığını ancak Ukrayna altyapısına yönelik saldırıları durdurup durdurmayacağına yanıt vermedi. Rusya, son haftalarda balistik füzeler ve jet dronlarıyla Ukrayna enerji altyapısını kış öncesinde vurma hava kampanyasını yoğunlaştırdı.