Trump, ABD dizel krizinin sorumlusu olarak Ukrayna'nın Rusya'nın rafinerilerini vurmasını gösterdi
ABD Başkanı Donald Trump, 30 Eylül'de Beyaz Saray'da gazetecilere yaptığı açıklamada ABD'deki dizel yakıt krizinin nedenini Orta Doğu'daki durum değil, Ukrayna'nın Rusya'nın dizel üreten rafinerilerini "alarm verici bir hızla" devre dışı bırakması olarak gösterdi. Trump, Ukrayna Devlet Başkanı Volodımır Zelenskiy'i Rusya'nın enerji altyapısına yönelik saldırıları durdurmaya bir kez daha çağırdı ve ABD'nin dizel ihracatını yasaklama seçeneğini dışlamadığını söyledi. Yönetimi fiyatları düşürmek için dizel ihracatının kısıtlanması veya yasaklanması, ABD'li rafinericilerin yurt dışı satışlarını gönüllü olarak azaltması ve AB ülkelerinden stratejik dizel rezervlerinin bir kısmını kullanmalarının istenmesi gibi seçenekleri değerlendiriyor.
Öne çıkanlar
- Trump 30 Eylül'de gazetecilere ABD dizel krizinin nedeninin Orta Doğu değil, Ukrayna'nın Rusya'nın dizel üreten rafinerilerini "alarm verici bir hızla" vurması olduğunu söyledi.
- Trump, Rusya-Ukrayna savaşını ve Rus rafinerilerine yönelik saldırıları dizel piyasası için "en büyük problem" olarak nitelendirdi.
- 13 Eylül'de Trump, Zelenskiy'i Rusya'nın enerji altyapısına yönelik saldırıları durdurmaya çağırmış, 28 Eylül'de de Zelenskiy'in saldırıların yoğunluğunu azaltmayı kabul ettiğini öne sürmüştü.
- Zelenskiy 22 Eylül'de kapalı görüşmelerde Kyiv'e rafinerilere ve benzer hedeflere yönelik saldırıları tek taraflı olarak durdurma yönünde bir baskı yapılmadığını açıklamıştı.
- Trump, ABD dizel ihracatının yasaklanmasını dışlamadığını ve bunu Enerji Bakanı Chris Wright ile birlikte değerlendirdiğini belirtti.
- Reuters'a göre ABD'de dizel fiyatları yıllık bazda yüzde 40 artarak galon başına 6,53 dolara yükseldi.
- Trump yönetimi ayrıca dizel ihracatının kısıtlanması, ABD'li rafinericilerin gönüllü kesintisi ve AB ülkelerinden stratejik dizel rezervlerinin bir kısmını kullanmalarının istenmesi gibi seçenekleri değerlendiriyor.
Neden önemli
Trump, ABD içindeki bir enerji fiyatı sorununun sorumluluğunu Ukrayna'ya yüklemekte ve Zelenskiy'i savaş stratejisinin önemli bir parçası olan Rus enerji altyapısına yönelik saldırıları durdurmaya açıkça baskı altına almaktadır. ABD dizel ihracatının olası yasaklanması küresel piyasaları doğrudan etkileyecektir. Bu açıklamalar, enerji ve ateşkes görüşmelerinin sürdüğü bir dönemde ABD-Ukrayna arasındaki politika sürtünmesini belirgin biçimde derinleştirmektedir.
Ne oldu
30 Eylül'de ABD Başkanı Donald Trump, Beyaz Saray'da gazetecilere ABD'deki dizel yakıt krizinin nedeninin Orta Doğu'daki durum değil, Ukrayna'nın Rusya'nın dizel üreten rafinerilerini "alarm verici bir hızla" devre dışı bırakması olduğunu söyledi. Trump, Ukrayna saldırıları olmasa ABD'nin dizel sorunu yaşamayacağını savundu ve Rusya-Ukrayna savaşı ile Rus rafinerilerine yönelik saldırıları dizel piyasası için "en büyük problem" olarak nitelendirdi. Aynı açıklamada ABD dizel ihracatının yasaklanması seçeneğini dışlamadı; bu yöndeki değerlendirmeyi Enerji Bakanı Chris Wright ile birlikte yaptığını ve yasağın dizel fiyatlarını düşürürken benzin dahil diğer ürünlerin fiyatını artırabileceğini belirtti. Reuters'a göre ABD'de dizel fiyatları yıllık bazda yüzde 40 artarak galon başına 6,53 dolara ulaştı. Yönetim, dizel ihracatının kısıtlanması veya yasaklanması, ABD'li rafinericilerin yurt dışı satışlarını gönüllü olarak azaltması ve AB ülkelerinden stratejik dizel rezervlerinin bir kısmını kullanmasının istenmesi gibi seçenekleri değerlendiriyor.
Ukrayna kaynakları olayı nasıl aktarıyor
Ukrayna medyası, Trump'ın ABD dizel krizinin sorumluluğunu Ukrayna'ya yüklemesini ve Zelenskiy'i Rusya'nın enerji altyapısına yönelik saldırıları durdurmaya bir kez daha baskı altına almasını haberin merkezine oturtuyor. Haberlerde Trump'ın "Ukrayna saldırıları olmasa ABD'nin dizel sorunu olmazdı" iddiası öne çıkarılırken, kendisinin ABD dizel ihracatını yasaklama ihtimalini de gündeme getirmesi hatırlatılıyor. Razumkov Merkezi'nden Ukraynalı analist Volodımır Omelçenko'ya sıkça yer verilerek İran'a karşı yürütülen savaşın dizeli rekor düzey olan 6 dolara taşıdığı, Ukrayna saldırılarının ise açığı yalnızca ağırlaştırdığı vurgulanıyor. Ayrıca Zelenskiy'in 22 Eylül'deki açıklaması ve 25-26 Eylül'de Perm, Novoshakhtinsk ile Krasnodar Bölgesi'ndeki İlski rafinerisine yönelik saldırılar, Trump'ın iddialarına karşı somut kanıt olarak öne çıkarılıyor.
Haberlerin ayrıştığı noktalar
Trump, ABD'deki dizel krizinin başlıca nedenini Ukrayna'nın Rusya'nın rafinerilerine yönelik saldırıları olarak gösterirken; Hazine Bakanı Scott Bessent, Enerji Bakanı Chris Wright ve Razumkov Merkezi'nden Volodımır Omelçenko dahil analistler ile yönetimden diğer isimler, başlıca veya eşit ağırlıktaki neden olarak ABD'nin İran'a karşı yürüttüğü savaşı ve küresel yakıt stoklarının azalmasını öne çıkarıyor ve Ukrayna saldırılarının açığı yalnızca ağırlaştırdığını belirtiyor. Trump, 28 Eylül'de Zelenskiy'in Rus rafinerilerine yönelik saldırıların yoğunluğunu azaltmayı kabul ettiğini öne sürerken, Zelenskiy 22 Eylül'de kapalı görüşmelerde Kyiv'e bu yönde tek taraflı bir dayatma yapılmadığını açıklamış; haberlerde 25-26 Eylül'de Perm, Novoshakhtinsk ve Krasnodar Bölgesi'ndeki rafinerilere yönelik saldırıların sürdüğü hatırlatılmıştır.
Arka plan
Reuters'ın aktardığına göre ABD'de dizel fiyatları yıllık bazda yüzde 40 artarak galon başına 6,53 dolara yükseldi. Rusya, iç piyasasındaki baskı nedeniyle üreticilere yönelik dizel ihracatı yasağını ekim sonuna kadar uzattı ve daha önce benzin ile uçak yakıtı ihracatını da kısıtladı. Trump, 13 Eylül'de Zelenskiy'i Rusya'nın enerji altyapısına yönelik saldırıları durdurmaya açıkça çağırmış, Zelenskiy ise 22 Eylül'de kapalı görüşmelerde rafinerilere yönelik saldırıların tek taraflı olarak durdurulması yönünde bir talep gelmediğini söylemişti. Trump, 28 Eylül'de Zelenskiy'in bu saldırıların yoğunluğunu azaltmayı kabul ettiğini ileri sürmüştü; ancak Perm ve Novoshakhtinsk'teki tesisler 25 Eylül gecesi, Krasnodar Bölgesi'ndeki İlski rafinerisi ise 26 Eylül'de vuruldu. Haberlerde adı geçen diğer Trump yönetimi yetkilileri (Hazine Bakanı Scott Bessent, Enerji Bakanı Chris Wright) ile analistler, dizel açığının nedenleri arasında ABD'nin İran'a karşı savaşını ve küresel yakıt stoklarının erimesini de sayıyor. Temmuz başında Trump, Rusya'nın rafinerilerine yönelik Ukrayna saldırılarını savaşı sona erdirebilecek bir tırmanma olarak nitelendirmiş; aynı hafta içinde Rusya lideri Vladimir Putin'le "harika" bir görüşme yaptığını ve Putin'in savaşı bitirmek için anlaşma istediğini öne sürmüştü.