Trump, Rusya rafinerilerine yönelik Ukrayna saldırılarının yavaşlatılmasını istedi; Zelensky "muhtemelen" yapacağını söyledi
ABD Başkanı Donald Trump, gazetecilere yaptığı açıklamada Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodymyr Zelensky'den Rusya petrol rafinerilerini vuran saldırıları yavaşlatmasını istediğini ve Zelensky'nin bunu "muhtemelen" yapacağını söylediğini iddia etti. Trump, yükselen dizel fiyatlarını Moskova'nın değil Ukrayna'nın Rusya'daki rafinerileri vurmasının körüklediğini savundu. Zelensky ise daha önce, Rusya da Ukrayna enerji altyapısını vurmayı bırakırsa saldırıları durdurmaya hazır olduğunu belirtmişti.
Öne çıkanlar
- Trump, Zelensky'den Rusya petrol rafinerilerine yönelik saldırıları "yavaşlatmasını" istediğini ve Zelensky'nin bunu "muhtemelen" yapacağını söylediğini ileri sürdü.
- Trump, yükselen dizel fiyatlarını "Ortadoğu sorunundan çok Rusya sorunu" olarak nitelendirdi ve ana neden olarak Ukrayna'nın Rusya'daki dizel tesislerini vurmasını gösterdi.
- Trump, rafinerilere yönelik saldırıların bir "dünya sorununa" dönüşebileceği uyarısında bulundu.
- 21 Eylül'de Zelensky, Rusya Ukrayna enerji altyapısını vurmayı bırakırsa Ukrayna'nın Rusya rafinerilerini vurmayı da durdurmaya hazır olduğunu söyledi.
- Zelensky ve Trump, 22 Eylül'de New York'ta görüştü; toplantı konularından birinin Rusya-Ukrayna enerji ateşkesi olduğu Zelensky tarafından doğrulandı.
- 22 Eylül'deki görüşmenin ardından saldırılar durmadı: 25 Eylül gecesi Perm ve Novoshakhtinsk'te, 26 Eylül'de Krasnodar Bölgesi'ndeki Ilysky rafinerisi vuruldu.
- Axios'a göre Trump, 20 Eylül telefon görüşmesinde Zelensky'ye birden çok kez rafineri saldırılarını durdurması çağrısı yaptı.
Neden önemli
Trump, Ukrayna'nın Rusya enerji altyapısını uzun menzilli vuruş kampanyasının önemli bir ayağını kamusal olarak kısıtlamaya çalışıyor. Aynı zamanda yükselen dizel fiyatlarının siyasi olarak hassas olduğu ABD iç politikasında, bunun başlıca sorumlusu olarak Ukrayna'nın Rusya'daki rafinerileri vurmasını gösteriyor. Zelensky ise olası bir durdurmayı Rusya'nın karşılıklı olarak Ukrayna enerji altyapısını vurmaktan vazgeçmesine ve ortak garantilere bağlıyor; 22 Eylül'deki New York görüşmesinden sonra dahi Perm, Novoshakhtinsk ve Ilysky gibi tesislere yönelik saldırılar sürmüş durumda.
Ne oldu
Donald Trump, Fox News röportajında ve gazetecilere yaptığı açıklamalarda Zelensky'den Rusya petrol rafinerilerine yönelik Ukrayna saldırılarını yavaşlatmasını istediğini, Zelensky'nin bunu "muhtemelen yapacağını" söylediğini öne sürdü. Trump, yükselen dizel fiyatlarının başlıca nedeninin Ukrayna'nın çok miktarda petrol işleyen Rusya dizel tesislerini vurması olduğunu savundu; rafinerilere yönelik saldırıların bir "dünya sorununa" dönüşebileceği uyarısında bulundu ve Zelensky'nin "başka şeyler" de yapabileceğini söyledi. Axios'a göre Trump, 20 Eylül'deki telefon görüşmesinde Zelensky'ye birden çok kez rafineri saldırılarını durdurma çağrısı yaptı. Zelensky 21 Eylül'de, Rusya da Ukrayna enerji altyapısını vurmayı bırakırsa saldırıları durdurmaya hazır olduğunu açıkladı. İki lider 22 Eylül'de New York'ta BM Genel Kurulu kapsamında bir araya geldi; Zelensky, toplantı konularından birinin enerji ateşkesi olduğunu doğruladı. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, 23 Eylül'de böyle bir ateşkesin "zor bir görev" olduğunu ancak Washington'un bunu deneyeceğini söyledi. 22 Eylül'deki görüşmenin ardından Ukrayna tarafı sessiz kalmadı: 25 Eylül gecesi Perm ve Novoshakhtinsk, 26 Eylül'de ise Krasnodar Bölgesi'ndeki Ilysky rafinerisi vuruldu. Zelensky, New York'taki kapalı görüşmelerde Trump tarafının Ukrayna'yı rafineri saldırılarını durdurmaya zorlamadığını, koşullu tutumunuysa sürdürdüğünü kaydetti.
Ukrayna kaynakları olayı nasıl aktarıyor
Ukrayna dilindeki kaynaklar, Trump'ın Zelensky'nin "anlaştığı" yönündeki iddiasını sıklıkla "нібито погодився" ("sözde kabul etti") gibi yumuşatılmış bir dille aktarıyor. Bu haberler, Zelensky'nin olası bir durdurmayı Rusya'nın Ukrayna enerji altyapısına yönelik saldırılarına son vermesine ve ortak garantilere bağladığını öne çıkarıyor; ayrıca Trump'ın kamusal olarak üstlendiği "anlaşma" çerçevesiyle Zelensky'nin New York'taki kapalı görüşmelerde böyle bir baskı olmadığı yönündeki açıklaması arasındaki karşıtlığı vurguluyor. Forbes Ukraine analiz bölümünün değerlendirmesine de atıfta bulunularak, dizel fiyatlarındaki artışın asıl nedeninin Ukrayna'nın Rusya rafinerilerini vurması değil ABD-İran gerilimi olduğu yönündeki tartışma Ukrayna kaynaklarında ön plana taşınıyor. Ukrayna raporları ayrıca New York görüşmesinin ardından Perm, Novoshakhtinsk ve Ilysky'deki saldırıların devam ettiğine dikkat çekiyor.
Uluslararası kaynaklar olayı nasıl aktarıyor
İngilizce yayın yapan tek kaynak (Azerbaycan merkezli APA), Trump'ın talebine Zelensky'nin "olumlu yanıt verdiği" çerçevesini kullanıyor ve Trump'ın küresel dizel fiyat artışlarını Ukrayna'nın Rusya rafinerilerine yönelik saldırılarına bağlayan söylemini olduğu gibi aktarıyor; Ukrayna kaynaklarındaki "sözde anlaştı" gibi yumuşatmalar yer almıyor.
Haberlerin ayrıştığı noktalar
Trump'ın Zelensky'nin rafineri saldırılarını yavaşlatmayı "muhtemelen" kabul ettiğine dair açıklamasıyla Zelensky'nin New York'taki kapalı görüşmelerde böyle bir baskıyla karşılaşılmadığı yönündeki açıklaması çelişiyor. Bir diğer ayrışma, Forbes Ukraine analiz biriminin dizel, petrol ve gaz arzı üzerinde ABD-İran çatışmasının Ukrayna'nın Rusya rafinerilerini vurmasından belirgin biçimde daha etkili olduğu yönündeki değerlendirmesiyle, Trump'ın yükselen dizel fiyatlarının asıl nedeninin Ukrayna saldırıları olduğu yönündeki çerçevesi arasında. Üçüncü tartışma ise tarihlendirmeye ilişkin: bir kaynaktaki fotoğraf alt yazısı Trump-Zelensky New York BM Zirvesi görüşmesini 22 Eylül 2026 olarak verirken diğer tüm kaynaklar yıl belirtmeksizin 22 Eylül'den söz ediyor.
Arka plan
13 Eylül'de Trump ilk kez küresel yakıt sıkıntısını Ukrayna'nın Rusya rafinerilerine yönelik saldırılarına bağlayıp Zelensky'den bunları durdurmasını istedi. 14 Eylül'de Trump, Ukrayna ve Rusya'nın birbirlerinin enerji altyapısını vurmayacağı yönünde anlaştığını öne sürdü; Zelensky ise böyle bir düzenlemeyi ancak Rusya'nın uyacağına dair ortak garantiler olması halinde kabul edeceklerini açıkladı. Axios'a göre, Trump'ın 20 Eylül'deki Zelensky ile telefon görüşmesi, Moskova'daki bir rafineriye düzenlenen büyük çaplı Ukrayna saldırısından saatler sonra gerçekleşti. 21 Eylül'de Zelensky, Rusya da Ukrayna enerji altyapısını vurmayı bırakırsa Ukrayna'nın rafinerilere yönelik saldırıları durdurmaya hazır olduğunu söyledi; aynı gün Trump, Rusya'nın kendi dizel sanayisi üzerindeki kontrolünü kaybettiğini ve savaşın "durdurulması gerektiğini" belirtti. Dışişleri Bakanı Marco Rubio, 23 Eylül'de bir enerji ateşkesinin sağlanmasının zor ancak Washington'ın deneyeceği bir görev olduğunu söyledi.