Zelensky: Savaş sürerken seçim yapmak imkânsız, ateşkes sonrası mümkün
Ukrayna Devlet Başkanı Volodymyr Zelensky, CBS'e verdiği röportajda savaş devam ederken seçim yapmanın anayasa, seçim yasası ve güvenlik gerekçeleriyle imkânsız olduğunu, ancak ateşkes sağlanması hâlinde seçime hazır olduğunu söyledi. Zelensky ayrıca yaklaşan "zor ve popüler olmayan" kararlarla büyük bir savaş dönemi bütçe açığını kapatacağını, ABD'nin enerji altyapısına yönelik karşılıklı saldırıların durdurulması önerisine ve cephe hattının dondurulmasına ilişkin şartlarını da dile getirdi.
Öne çıkanlar
- Zelensky, CBS röportajında aktif çatışmalar sırasında seçim yapmanın anayasa, seçim mevzuatı ve güvenlik nedenleriyle imkânsız olduğunu, kendisinin seçimi "yarın" yapmaya hazır olduğunu söyledi.
- Tahminen 9 milyon Ukraynalının yurt dışında bulunduğunu, tam kapsamlı işgal öncesinde yurt dışından oy kullananların yaklaşık 500.000 kişi olduğunu belirtti.
- Geçici olarak işgal edilen topraklarda oy kullanmanın Rus askerlerinin varlığı nedeniyle nasıl mümkün olacağını sordu; oy hazırlığı için en az birkaç aylık bir ateşkes gerektiğini söyledi.
- Eski Savunma Bakanı Mykhailo Fedorov dahil bazı üst düzey isimlerin savaş sırasında seçim yapılması çağrılarını "hata" olarak nitelendirip bu kişilerin "siyasette olmak istediğini" söyledi.
- Ukrayna'nın seçim hazırlığına ve gerilimi azaltmaya zemin oluşturacak bir ateşkes rejimini defalarca önerdiğini, ancak Rusya'nın bu önerileri reddettiğini ifade etti.
- Zelensky, savaşın beşinci yılında askerî harcamalardaki 23 milyar euroluk (26,5 milyar dolar) açığı kapatmak için 7 tasarıyı sunduğunu, bazı tedbirlerin "zor, rahatsız edici ve popüler olmayan" olacağını duyurdu.
- ABD Başkanı Donald Trump'ın, Rus dizel altyapısını hedef alan saldırıların durdurulması talebi üzerine Zelensky, Rusya'nın da karşılık vermesi hâlinde "gerilimi azaltma adımları" atmaya hazır olduklarını söyledi; Ukrayna, Rus rafinerilerini meşru askerî hedef olarak görüyor.
Neden önemli
Zelensky, savaş koşullarında seçim konusunu net bir çerçeveye oturttu: anayasa, seçim yasası ve güvenlik durumu bunu yasal ve fiilen imkânsız kılıyor; ancak ateşkes sağlanması hâlinde seçim yapılabilir. Ateşkesin Ukrayna tarafından defalarca önerildiğini ve Rusya'nın bunu reddettiğini vurguladı. Aynı zamanda 23 milyar euroluk askerî harcama açığını kapatmak için Avrupa'nın 2026–2027 dönemini kapsayan 90 milyar euroluk kredisinin yetersiz kalabileceğine işaret eden "zor ve popüler olmayan" kararlar sinyali verdi. ABD'nin enerji altyapısına yönelik karşılıklı saldırıların durdurulması önerisine ve cephe hattının ancak koşulsuz ateşkes karşılığında dondurulabileceği şartına dair tutumunu yineledi.
Ne oldu
Ukrayna Devlet Başkanı Volodymyr Zelensky, CBS'e verdiği röportajda savaş sürerken seçim yapmanın anayasa, seçim mevzuatı ve güvenlik nedenleriyle imkânsız olduğunu, ancak ateşkes sağlanması durumunda seçime hazır olduğunu söyledi. Zelensky, yaklaşık 9 milyon Ukraynalının yurt dışında bulunmasını, çocukların güvenli şekilde okula gidememesini ve geçici olarak işgal edilen topraklarda Rus askerlerinin varlığını gerekçe gösterdi; oy hazırlığı için en az birkaç aylık bir ateşkes gerektiğini belirtti. Eski Savunma Bakanı Mykhailo Fedorov dahil bazı üst düzey isimlerin savaş sırasında seçim çağrılarını "hata" olarak nitelendirip bu kişilerin "siyasette olmak istediğini" söyledi. Ayrı bir açıklamasında, askerî harcamalardaki 23 milyar euroluk (26,5 milyar dolar) açığı kapatmak için 7 tasarıyı sunduğunu, bazı tedbirlerin "zor, rahatsız edici ve popüler olmayan" olacağını duyurdu. Avrupa ülkeleri geçen yılın sonunda 2026–2027 dönemini kapsayan 90 milyar euroluk (104 milyar dolar) bir kredi sağlamayı kabul etmişti. Zelensky, ABD Başkanı Donald Trump'ın Rus dizel altyapısına yönelik saldırıların durdurulması talebine karşılık, Rusya da karşılık verirse "gerilimi azaltma adımları" atmaya hazır olduklarını söyledi; Ukrayna, Rus rafinerilerini meşru askerî hedef olarak görüyor. Cephe hattının ancak koşulsuz ateşkes ve müzakere karşılığında dondurulabileceğini yineledi.
Ukrayna kaynakları olayı nasıl aktarıyor
Ukrayna dilli yayın, Zelensky'nin iç siyasi mesajını öne çıkarıyor: seçim için şartlarını net biçimde ortaya koyması, Fedorov ve savaş sırasında seçim yanlısı diğer üst düzey isimlere yönelik eleştirisi ve ateşkesin seçime zemin hazırlayabileceği ancak bunun Rusya'nın reddi nedeniyle mümkün olmadığı vurgusu. Ukrayna medyası ayrıca Zelensky'nin bütçe krizinin savaş dönemi çerçevesini ve Avrupa'dan ek mali destek çağrısını da öne çıkarıyor.
Uluslararası kaynaklar olayı nasıl aktarıyor
Katar merkezli Al Jazeera Arabic, ekonomik boyutu öne çıkarıyor: Zelensky'nin "zor" tedbirlerle kapatılacak büyük bütçe açığı uyarısı, askerî harcamalardaki 23 milyar euroluk açık. Aynı yayın, ABD'nin enerji altyapısına yönelik karşılıklı saldırıların durdurulması önerisini ve Trump'ın Rus dizel altyapısını hedef alan saldırıların durdurulması talebini Ukrayna dilindeki haberlerin aksine belirgin biçimde işliyor.
Haberlerin ayrıştığı noktalar
Ukrayna dilli kaynaklar arasında, eski Savunma Bakanı Mykhailo Fedorov'un siyasetten gerçek anlamda çekilip çekilmediği konusunda görüş ayrılığı var: ismi açıklanmayan bir "Halkın Hizmetkârı" milletvekili Fedorov'un siyasetten tamamen ayrılmadığını öne sürdü; Fedorov'un ekibi bu iddiayı yalanladı.
Arka plan
Ukrayna mevzuatı savaş zamanı seçim yapılmasına izin vermiyor. Zelensky, CBS röportajından birkaç gün önce savaş sırasında seçim fikrini eleştirerek bunun ülkeyi böleceğini söylemişti. Eski Savunma Bakanı Mykhailo Fedorov, ağustos ortasında savaş sırasında dahi seçim yapılmasını destekleyen bir video mesajı yayınladı; eylül başında Palantir CEO'su Alex Karp'ın ilk yatırımcı olduğu bir savunma teknolojisi şirketi kurduğunu açıkladı. Ukrayna, yaklaşık 9 milyon vatandaşının yurt dışında bulunduğunu, tam kapsamlı işgal öncesinde yurt dışından oy kullananların yaklaşık 500.000 kişi olduğunu tahmin ediyor. Avrupa ülkeleri geçen yılın sonunda Ukrayna'nın 2026–2027 dönemi askerî ve sivil açıklarını karşılamak için 90 milyar euroluk bir kredi sağlamayı kabul etmişti. ABD Özel Temsilcisi Jared Kushner, 12 Eylül'de Kiev'deki YES forumunda savaşı bitirmek için "herkes için işe yarayan doğru formülün" bulunması gerektiğini söyledi.