Trump, Ukrayna'nın yeni bir lidere ihtiyacı olduğunu söyledi; Rusya'yla dizel anlaşması Kiev'in tepkisini çekti

Neden önemli

Trump'ın Ukrayna'nın yeni bir lidere ihtiyacı olduğuna dair açıklaması, ABD'nin savaşan bir ortak ülkeye yönelik diplomatik duruşunda benzeri görülmemiş bir kırılma anlamına geliyor. Bu çağrı, Trump'ın Putin ile dizel yaptırımlarının kaldırılması konusundaki anlaşmasının hemen ardından geldi; Zelenski bunu 'Putin'e doğum günü hediyesi' olarak eleştirdi. Aynı zamanda Trump'ın, yeni ABD-Rusya anlaşmasıyla bağlantılı olarak Rus enerji altyapısına yönelik Ukrayna saldırılarını eleştirmesi, Kiev'e Moskova'nın tesislerini vurmayı durdurması yönünde baskı yapıldığını gösteriyor. Putin'in aynı telefon görüşmesinde barış görüşmelerini reddetmesi ve 'tüm hedeflerine' ulaşana kadar savaşı sürdüreceğini söylemesiyle birlikte, ABD-Ukrayna-Avrupa-NATO müzakerelerinin Miami'de erken sona ermesi, diplomatik sürecin çöktüğüne işaret ediyor.

Ne oldu

10 Ekim'de ABD Başkanı Donald Trump, gazetecilere Ukrayna'nın Rusya ile savaşı sona erdirecek bir anlaşma yapabilecek yeni bir lidere ihtiyacı olduğunu söyledi. Trump, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski'nin savaşı 'birçok, çok kez' bitirebileceğini ama bunu 'seçmediğini' ileri sürdü. Trump ayrıca ABD'nin Zelenski'ye 'Rusya ile istediğini yapabilirsin ama dizel yakıt üretim tesislerine dokunma' uyarısında bulunduğunu iddia etti ve Ukrayna'nın Rus petrol rafinerilerine yönelik saldırılarının 'dünya ve Amerikalı çiftçiler için sorun' yarattığını söyledi. Trump bu açıklamaları, Tennessee'ye seyahat öncesi Beyaz Saray'dan ayrılırken veya Maryland'daki Andrews Ortak Üssü'nden hareket etmeden önce yaptı.

Açıklamalar, Trump'ın 9 Ekim'de Vladimir Putin ile Rus dizeline yönelik yaptırımların kaldırılması konusunda 'son derece başarılı' bir anlaşma duyurmasının ardından geldi. Bu anlaşma kapsamında 300 bin ton dizelin ABD ve dünya pazarına sunulması öngörülüyor. Zelenski bu adımı 'kesinlikle korkunç' ve 'Putin'e doğum günü hediyesi' olarak nitelendirdi; ABD'deki Ukrayna müzakere heyetinin yakıt anlaşmaları karşısında 'paravan' olarak kullanıldığını söyledi. Putin'in yardımcısı Yuri Uşakov, Putin'in Trump ile telefon görüşmesinde barış görüşmelerini reddettiğini ve Rusya'nın 'tüm hedeflerine' ulaşana kadar askeri operasyonları sürdüreceğini belirtti. ABD-Ukrayna-Avrupa-NATO müzakereleri, ABD-Rusya anlaşmasının ardından Miami'de erken sona erdi ve Ukrayna heyetinin 10 Ekim'de ülkeye döndüğü bildirildi.

Cumartesi gecesi Ukrayna'nın güneydoğusunda yenilenen Rus saldırılarında Ukrayna Sivil Koruma Servisi'ne göre en az 20 kişi (üçü çocuk) hayatını kaybetti, 18 kişi yaralandı. Zelenski bu saldırıların ardından, yaptırımların kaldırılmasının Moskova'yı cesaretlendirdiğini ima etti.

Ukrayna kaynakları olayı nasıl aktarıyor

Ukrayna medyası Trump'ın açıklamasını, Ukrayna'nın yeni bir lider seçmesi yönünde doğrudan bir ABD çağrısı olarak manşetlere taşıdı ve bunu açıkça ABD-Rusya dizel anlaşması ile Ukrayna'nın Rus petrol rafinerilerine yönelik saldırılarının eleştirisine bağladı. Ukrayna kaynakları, Zelenski'nin sert kamusal yanıtını, yaptırımların kaldırılmasını 'Putin'e doğum günü hediyesi' olarak nitelendirmesini ve ABD'deki müzakere ekibinin 'paravan' olarak kullanıldığı yönündeki iddiasını öne çıkardı. Ukrayna medyası ayrıca Trump'ın sözlerini, güneydoğu Ukrayna'da en az 20 kişinin hayatını kaybettiği yenilenen Rus saldırılarıyla aynı haber döngüsüne yerleştirdi; Zelenski bu saldırıları yaptırımların kaldırılmasına bağladı. Ukrayna kaynakları, Miami müzakerelerinin erken sona ermesini ve Ukrayna delegasyonunun ertesi gün dönüşünü diplomatik sürecin çöküşü olarak çerçeveledi.

Uluslararası kaynaklar olayı nasıl aktarıyor

Ukrayna dışı uluslararası kaynaklar haberi ağırlıklı olarak Trump'ın Ukrayna'da liderlik değişikliği çağrısı olarak aktardı; bir Alman yayın bunu Trump'ın Rusya ile dizel anlaşmasına yönelik önceki eleştirileri bağlamında çerçeveledi. Uluslararası kaynaklar, Zelenski'nin karşı açıklamalarına, Miami müzakerelerinin çöküşüne ve Ukrayna'daki sivil kayıplara, Ukrayna kaynaklarına kıyasla daha az yer verdi. Trump'ın açıklamalarının yeri konusunda uluslararası kaynaklar, bir yayının yayıncı olarak DWS news'u belirtmesiyle birlikte, Ukrayna ajansı haberlerini takip etti.

Haberlerin ayrıştığı noktalar

Kaynaklar Trump'ın açıklamaları tam olarak nerede yaptığı konusunda farklılık gösteriyor: bir kaynak Maryland'deki gazetecilere yapılan ve DWS news tarafından yayınlanan açıklamaları bildirirken, diğerleri Trump'ın Beyaz Saray'dan ayrılırken veya Tennessee'ye seyahat için Maryland'deki Andrews Ortak Üssü'nden hareket etmeden önce konuştuğunu yazdı.

Kaynaklar ayrıca ABD'nin Zelenski'ye Rus petrol rafinerileri konusunda ne söylediğine ilişkin Trump'ın tam ifadesinde farklılık gösteriyor: bazıları 'istediğini yap ama dizel yakıta saldırma' sözünü aktarırken, diğerleri küresel sorun yaratacağı için petrol rafinerilerine vurulmaması yönündeki daha uzun formülasyonu kullandı.

Kaynaklar, Trump'ın çağrısının Ukrayna'nın yeni bir 'lideri' mi yoksa spesifik olarak yeni bir 'başkanı' mı olması gerektiğine dair çerçevesinde de farklılaşıyor; ayrıca bunun bir öneri mi, bir teklif mi yoksa 'zamanı geldi' yönünde bir ifade mi olduğu konusunda da kaynaklar arasında fark var.

Arka plan

9 Ekim'de Trump, Vladimir Putin ile Rus dizeline yönelik yaptırımların kaldırılması konusunda 'son derece başarılı' bir görüşme ve anlaşma duyurdu; anlaşma kapsamında 300 bin ton dizelin ABD ve dünya pazarına sunulması öngörülüyor. Zelenski bu adımı kamuoyu önünde 'Putin'e doğum günü hediyesi' olarak eleştirdi ve ABD'deki Ukrayna müzakere heyetinin yakıt konusundaki düzenlemeler karşısında 'paravan' olarak kullanıldığını söyledi. Putin'in yardımcısı Yuri Uşakov, Putin'in Trump ile telefon görüşmesinde barış görüşmelerini reddettiğini ve Rusya'nın 'tüm hedeflerine' ulaşana kadar düşmanlıkları sürdüreceğini söyledi. ABD, Ukrayna, Avrupa ve NATO temsilcileri arasındaki Miami'deki müzakereler, ABD-Rusya anlaşmasının ardından erken sona erdi ve 10 Ekim'de Ukrayna delegasyonunun ülkeye döndüğü bildirildi. Cumartesi gecesine geçen saatlerde Ukrayna'nın güneydoğusunda yenilenen Rus saldırılarında Ukrayna Sivil Koruma Servisi'ne göre en az 20 kişi (üçü çocuk) hayatını kaybetti, 18 kişi yaralandı. Ukrayna, dört buçuk yıldır Rusya'nın işgal savaşına karşı kendini savunuyor. Trump, İran'la başlattığı savaşın ardından dizel fiyatlarının yükselmesi nedeniyle 3 Kasım ABD seçimleri öncesinde iç politik baskı altında.