Rusya, ilk kez işgal altındaki Ukrayna topraklarında Duma seçimleri düzenledi; Kremni ve AB kınadı
Rusya, 18-20 Eylül 2026 tarihlerinde Devlet Duması seçimlerini Donetsk, Luhansk, Herson ve Zaporijya oblastlarının yanı sıra işgal altındaki Kırım ve Sivastopol'de de düzenledi. Bu, Moskova'nın 2022'de ilhak ettiğini açıkladığı Ukrayna topraklarında yapılan ilk parlamento seçimi oldu. Ukrayna oylamayı yasa dışı ilan ederken AB sonuçları tanımadığını açıkladı; saha raporları zorla oy kullandırmaya dair bulgular içeriyor.
Öne çıkanlar
- Rusya, 18-20 Eylül 2026'da Devlet Duması seçimlerini işgal altındaki Ukrayna topraklarında da (Donetsk, Luhansk, Herson, Zaporijya oblastları, Kırım ve Sivastopol) düzenledi.
- Tüm Rusya'da oylama Cuma'dan Pazar'a sürerken, işgal altındaki topraklarda oylama prosedürleri Ağustos 2026 sonunda başladı; Rusya bunu güvenlik gerekçesiyle açıkladı.
- Rusya'nın verilerine göre işgal altındaki dört oblastta 3,5 milyondan fazla seçmen bulunuyor.
- 'DNR'deki' sözde 'cumhuriyet seçim komisyonu' ikinci oylama günü akşamı katılımın %80,88 olduğunu açıkladı; erken oylama sonrası ise %75'lik bir katılım duyurulmuştu.
- Rusya Merkez Seçim Komisyonu, protokollerin %95,18'ini saydıktan sonra Birleşik Rusya'nın oyların %57,83'ünü aldığını bildirdi; propaganda medyasına dayalı başka kaynaklar bu oranı yaklaşık %50 olarak aktardı.
- Ukrayna Merkez Seçim Komisyonu seçimleri 'meşruiyet dışı' ilan etti; SBU (Güvenlik Servisi), Ukrayna Ceza Kanunu'nun 111-1. maddesinin 5. fıkrası kapsamında örgütleyenlere 10 yıla kadar hapis ve mal varlığına el koyma tehdidi bulunduğunu duyurdu.
- Avrupa Komisyonu sözcüsü Christian Wigand, oylamanın uluslararası hukukun 'bir başka ağır ihlali' olduğunu söyledi; Birliğin sözde seçimleri ya da sonuçlarını 'asla tanımayacağını' belirtti.
Neden önemli
Bu seçimler, Rusya'nın 2022'deki sözde ilhakı uluslararası hukuk karşısında fiilen meşrulaştırma çabasının yeni bir aşaması olarak değerlendiriliyor. Ukrayna ve AB, oylamayı uluslararası hukukun ihlali olarak nitelendirirken, saha raporları zorla oy kullandırma uygulamalarını belgeliyor; böylece Moskova'nın parlamenter temsiliyeti, işgal altındaki toprakların hukuki statüsüne dair ileride yapılabilecek müzakerelerde bir koz haline getirilmek isteniyor.
Ne oldu
Rusya, 18-20 Eylül 2026 tarihlerinde Devlet Duması seçimlerini tüm ülkede Cuma-Pazar oylamasıyla yürüttü; ancak oylama prosedürleri işgal altındaki Ukrayna topraklarında ve Rusya'nın bazı sınır bölgelerinde Ağustos 2026 sonunda başlamıştı. Rusya bunu güvenlik gerekçesiyle açıkladı. Kremni, Moskova'nın 2022 Eylül'ünde ilhak ettiğini açıkladığı ancak tam olarak kontrol etmediği Donetsk, Luhansk, Herson ve Zaporijya oblastlarının yanı sıra 2014'ten beri işgal altındaki Kırım ve Sivastopol'de de sözde 11 tek-milletvekili seçim bölgesi oluşturdu. Ukrayna kontrolündeki Slovyansk, Kramatorsk ve Svyatogirsk kentleri kayıtlara 'eklendi'. Rusya'nın verilerine göre bu dört oblastın işgal altındaki kısımlarında 3,5 milyondan fazla seçmen bulunuyor; 'DNR'de' ikinci oylama günü akşamı katılım %80,88 olarak açıklandı. Kremlin kontrolündeki seçim komisyonu, Birleşik Rusya'nın oyların %57,83'ünü aldığını bildirdi. Vladimir Putin, işgal altındaki bölgelerdeki oylamanın sakinlerin 'Rusya ile yeniden birleşme'nin ardından ilk kez alt meclis milletvekillerini seçmesi anlamına geldiğini söyledi. Ukrayna seçimleri yasa dışı ilan etti, Merkez Seçim Komisyonu bir kararla 'meşruiyet dışı' olduğunu belirtti ve Dışişleri Bakanlığı süreci 'işgalcinin farsı' olarak nitelendirdi; AB ise oylamayı tanımadığını açıkladı.
Ukrayna kaynakları olayı nasıl aktarıyor
Ukrayna kaynakları, süreci tutarlı bir şekilde 'sahte seçimler', 'sözde seçimler' ve 'yasa dışı seçimler' olarak nitelendirip meşruiyetini başından reddediyor. Çerçeveleme, sandık başında silahlı Rus askerlerinin bulunması, seçim komisyonlarının askeri ve güvenlik güçleri eşliğinde kapı kapı dolaşması, bütçe sektörü çalışanlarına işten çıkarma tehdidi ve sosyal yardıma bağımlı emeklilerin ya da engellilerin 'sadakatsiz' listelerine eklenerek ödemelerini kaybetme riski gibi zorlayıcı uygulamaları öne çıkarıyor. Ukrayna'nın kurumsal tepkisi öne plana çıkarılıyor: Merkez Seçim Komisyonu'nun meşruiyet dışı kararı, SBU'nun Ceza Kanunu'nun 5. fıkrasına atıfla 10 yıla kadar hapis ve mal varlığına el koyma uyarısı, Dışişleri Bakanlığı'nın 'fars' ifadesi ve dokuz Ukrayna insan hakları kuruluşunun sandıklara gidilmemesi çağrısı öne çıkarılıyor. Anna Murlykina'nın gözlemleri (sokaklarda ajitasyonun yok denecek kadar az oluşu) ve 'Realna Hazeta'nın karşılaştırması (sekiz ay boyunca toplam 87 ile 251 anma arasındaki fark) üzerinden kampanyanın kendisinin zayıf olduğu vurgulanıyor. 'Ostrov' yayınının baş editörü Sergey Harmash, seçimi bir 'kabul ayini' olarak çerçeveliyor ve işgal altındaki topraklardan gelen temsilcilerin Devlet Duması'nda yer almasının Rusya'nın bu toprakların statüsüne dair müzakerelerdeki kozu olacağını söylüyor.
Haberlerin ayrıştığı noktalar
Kaynaklar üç ana noktada farklılaşıyor. Birincisi, 'DNR'deki' katılım oranı: sözde 'cumhuriyet seçim komisyonu' başkanı Vladimir Vıssotski, ana oylamanın ikinci günü akşamı katılımı %80,88 olarak açıklarken, sözde erken oylama döneminin ardından aynı 'republic' kaynakları %75'lik ayrı bir katılım duyurmuştu. İkincisi, saha koşulları: 'DNR'deki' resmi kaynaklar yüksek katılım bildirirken, gazeteci Oleg Baturin işgal altındaki Herson oblastında sandıklara 'yalnızca tek tek insanların geldiğini' aktarıyor; Mariupol'de de Anna Murlykina, benzer şekilde sönük bir kampanya ortamı bildiriyor. Üçüncüsü, Birleşik Rusya'nın oy oranı: Rusya Merkez Seçim Komisyonu, protokollerin %95,18'inin sayımından sonra %57,83 açıklarken, propaganda medyasına dayanan 'exit poll' verileri oranı yaklaşık %50 olarak aktardı.
Arka plan
Rusya, Eylül 2022'de Donetsk, Luhansk, Zaporijya ve Herson oblastlarını 'ilhak ettiğini' açıkladı; ancak bu oblastların tamamını fiilen kontrol etmiyor ve sözde ilhak uluslararası tanınırlık kazanmadı. Rusya daha önce 2022'de bu topraklarda sözde 'referandumlar', 2023'te ise yerel yönetim organlarına yönelik sözde seçimler düzenlemişti. Haziran 2026'da Rusya Merkez Seçim Komisyonu, işgal altındaki dört oblastın yanı sıra Kırım ve Sivastopol'de (geçici olarak işgal altındaki topraklar) 11 tek-milletvekili seçim bölgesi oluşturulması da dahil olmak üzere oylama sürecine ilişkin kararlar aldı. Kırım, Rusya'nın 2014'te ilhak ettiği bir başka Ukrayna bölgesi.