AB ve müttefikleri, işgal altındaki Ukrayna topraklarında düzenlenen Rusya Duma seçimlerini kınadı
Rusya, 18-20 Eylül'de Kırım, Sivastopol ve dört işgal altındaki oblastın bir bölümünü de kapsayan Devlet Duması seçimlerini düzenledi. AB ve çok sayıda hükümet, bu seçimlerin ne düzenlenmesini ne de sonuçlarını tanımadıklarını açıkladı; örgütleyenler ve adaylara yaptırım uygulanacağını duyurdu. AB, OSCE gözlemcilerinin davet edilmemesini ve Yabloko partisinin federal listeden çıkarılmasını da kınadı.
Öne çıkanlar
- Seçimler 18-20 Eylül'de yapıldı; Rusya ilk kez Herson, Zaporijya, Donetsk ve Luhansk oblastlarının işgal altındaki kısımlarında oylama düzenledi.
- AB, Kırım, Sivastopol ve dört oblastın işgal altındaki bölümlerindeki seçimleri uluslararası hukukun ve BM Şartı'nın açık ihlali olarak nitelendirdi.
- AB, bu sözde seçimlerin düzenlenmesini ve sonuçlarını hiçbir zaman tanımayacağını; örgütleyenler, adaylar ve Rusya içinde özgür seçimleri baltalayanlara yaptırım uygulanacağını duyurdu.
- Yüksek Temsilci Kaja Kallas, 21 Eylül'de AB adına açıklama yaptı ve X üzerinden seçimleri 'Rus demokrasisine bir başka ağır darbe' olarak nitelendirdi.
- Estonya Dışişleri Bakanı Margus Tsahkna seçimleri 'siyasi gösteri' olarak niteledi; Litvanyalı mevkidaşı Kęstutis Budrys ise seçimlerin 'ne özgür ne adil' olduğunu söyledi.
- Avustralya, Kanada, Yeni Zelanda, Norveç ve Birleşik Krallık ortak bildiri yayımlayarak sözde seçimleri Ukrayna'nın egemenliğinin ihlali olarak kınadı.
- Rusya Yüksek Mahkemesi, savaş karşıtı tek kayıtlı parti olan Yabloko'nun federal listesinin kaydını Ağustos ayında iptal etmişti; OSCE gözlemcileri seçimleri izlemek üzere davet edilmedi.
Neden önemli
AB ve müttefiklerinin eşgüdümlü kınaması, sadece işgal altındaki topraklardaki seçimlere değil, aynı zamanda Rusya'nın içindeki demokratik erozyona da kararlı bir tutum alındığını gösteriyor. Yaptırım taahhüdü, AB'nin tanımama politikasının diplomatik beyanın ötesine geçtiğini ortaya koyuyor. Bu oylama, Rusya'nın dört işgal altındaki oblastta ilk kez parlamento seçimi yapmasıyla, söz konusu toprakları fiilen entegre etme stratejisinde yeni bir aşamaya işaret ediyor.
Ne oldu
Rusya, 18-20 Eylül'de Devlet Duması seçimlerini, Kırım, Sivastopol ve Donetsk, Luhansk, Zaporijya ile Herson oblastlarının işgal altındaki bölümlerini de kapsayacak şekilde düzenledi. AB Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas 21 Eylül'de AB adına yaptığı açıklamada bu seçimlerin uluslararası hukukun ve BM Şartı'nın açık ihlali olduğunu söyledi; AB'nin ne düzenlenmesini ne sonuçlarını tanıyacağını, örgütleyenler ve adaylara yönelik yaptırımlar uygulanacağını duyurdu. Avustralya, Kanada, Yeni Zelanda, Norveç ve Birleşik Krallık ortak bildiri yayımladı; Fransa, Estonya, Litvanya, Polonya, Almanya, İsviçre ve Romanya da benzer açıklamalar yaptı. Estonya Dışişleri Bakanı Margus Tsahkna seçimleri 'siyasi gösteri' olarak niteledi; Litvanyalı mevkidaşı Kęstutis Budrys 'özgür ve adil olmadığını' söyledi. Rusya Merkez Seçim Komisyonu'nun ön verilerine göre, oyların yüzde 95'inden fazlası sayıldığında, iktidardaki Birleşik Rusya yüzde 57,83, KPRF yüzde 13,81, LDPR yüzde 8,98, Yeni İnsanlar yüzde 7,96 aldı. Nihai sonuçların en erken 25 Eylül'de açıklanması planlanıyordu. AB, Yabloko partisinin federal listeden çıkarılmasını ve OSCE gözlemcilerinin davet edilmemesini de kınadı.
Ukrayna kaynakları olayı nasıl aktarıyor
Ukrayna Dışişleri Bakanlığı, sözde oylamanın uluslararası tanınmış statüyü değiştirmeyeceğini, Kırım, Sivastopol ve dört oblastın işgal altındaki kısımlarının Ukrayna'nın ayrılmaz parçası olmaya devam edeceğini bildirdi; sonuçların hukuken geçersiz olduğunu açıkladı ve uluslararası toplumu bu seçimleri demokratik standartlara uygun olarak tanımamaya ve Rusya'ya baskıyı artırmaya çağırdı. Dışişleri Bakanı Sybiha, Rusya yasama organlarına yönelik sözde seçimleri 'tiyatro' olarak nitelendirdi. Ukrayna Dış İstihbarat Servisi, işgal altındaki topraklarda Rusya'nın Ukrayna'ya yıkabileceği provokasyon ve terör eylemleri konusunda uyarıda bulundu. Zelenskyy, sözde seçimlerin ardından Rusya'nın seferberlik hazırlığında olduğunu söyledi.
Haberlerin ayrıştığı noktalar
Kaynaklar, federal liste oy oranlarına ilişkin Merkez Seçim Komisyonu'nun iki farklı ön veri setini aktardı: protokollerin yüzde 95,18'i işlendiğinde Birleşik Rusya yüzde 57,83, Adil Rusya yüzde 4,96 (eşiğin altında) iken; yüzde 97,37'si işlendiğinde Birleşik Rusya yüzde 57,96, Adil Rusya yüzde 5,1 (eşiğin üzerinde) olarak yer aldı. Estonya Dışişleri Bakanı'nın seçimleri tanımlama biçimi farklı kaynaklarda 'siyasi gösteri/siyasi şov' ve 'Putin'in iktidarını pekiştirmeye yönelik' ifadeleriyle aktarıldı.
Arka plan
Rusya, 18-20 Eylül'de üç günlük Devlet Duması seçimleri düzenledi; oylama Kırım, Sivastopol ve dört işgal altındaki oblastın bir bölümünde de organize edildi. OSCE, seçimleri izlemek üzere davet edilmedi. Rusya Yüksek Mahkemesi, Ağustos ayında açıkça savaş karşıtı tek kayıtlı parti olan Yabloko'nun federal listenin kaydını iptal etmişti. İşgal altındaki Donetsk oblastında 20 Eylül'de oy verme, drone tehdidi gerekçesiyle 14:00'te kapatıldı. Aynı günlerde Rusya, Moldova'nın Transdinyester bölgesinde de oy sandıkları açtı; Romanya bunu Moldova'nın egemenliğinin ihlali olarak kınadı.