AB, Ukrayna'ya yönelik bireysel yaptırımları üç yıl uzattı; Usmanov ve Fridman listeden çıkarıldı
AB büyükelçileri, Ukrayna'nın toprak bütünlüğüyle bağlantılı bireysel yaptırımları 22 Eylül 2029'a kadar 36 aylığına uzatma konusunda anlaşmaya vardı. Kararın parçası olarak Rus oligarklar Alişer Usmanov ve Mihail Fridman yaptırım listesinden çıkarıldı. Letonya, tek karşı çıkan ülke olarak vetosunu kaldırdı ve oylamada çekimser kaldı; ardından iki isme karşı ulusal yaptırım uygulayacağını açıkladı.
Öne çıkanlar
- AB Konseyi, Ukrayna'nın toprak bütünlüğüyle bağlantılı bireysel yaptırımları 22 Eylül 2029'a kadar 36 ay uzattı.
- Rus oligarklar Alişer Usmanov ve Mihail Fridman yaptırım listesinden çıkarıldı.
- Yaptırım rejimi yaklaşık 3.000 kişi ve tüzel kişiyi kapsıyor.
- Letonya vetosunu kaldırarak oylamada çekimser kaldı ve Usmanov ile Fridman'a karşı ulusal yaptırım hazırlığını başlattı.
- Slovakya her iki ismin de çıkarılmasını, Fransa Usmanov'un, Lüksemburg ise Fridman'ın çıkarılmasını savundu.
- Ukrayna Dışişleri Bakanı Andrii Sybiha kararı 'utanç verici ve haksız' olarak nitelendirip tüm AB ülkelerine ulusal yaptırım çağrısı yaptı.
- Cumhurbaşkanı Volodymır Zelensky, Letonya'ya teşekkür ederek yaptırımların kaldırılmasının 'AB birliğini korumanın ne kadar zor olduğunu' gösterdiğini söyledi.
Neden önemli
Yaptırım rejimi 22 Eylül gece yarısında otomatik olarak sona erecekti; anlaşma sağlanmasaydı listedeki yaklaşık 3.000 kişi ve kuruluşun varlıkları serbest kalacaktı. Üç yıllık uzatma, rejimin gelecek dönemde daha sağlam duracağı anlamına geliyor; ancak iki yüksek profilli Rus oligarkın AB üye devletlerinin talebi üzerine listeden çıkarılması, gelecekte siyasi saiklerle yapılabilecek muafiyetler için emsal oluşturdu. Letonya ve Litvanya'nın açık muhalefeti, Rusya politikasında AB içindeki bölünmeleri gözler önüne serdi. Ukrayna hükümeti, iki ismin listeden çıkarılmasını yaptırım rejimine zararlı bulduğunu açıkça dile getirerek ulusal yaptırım çağrısı yaptı.
Ne oldu
AB büyükelçileri 22 Eylül'de, Ukrayna'nın toprak bütünlüğüne yönelik bireysel yaptırımları ilk kez 36 ay süreyle uzatma konusunda ön anlaşmaya vardı. Uzlaşı, Rus oligarklar Alişer Usmanov ve Mihail Fridman'ın yaptırım listesinden çıkarılmasını içeriyordu. Slovakya her iki ismin de çıkarılmasını, Fransa yalnızca Usmanov'un çıkarılmasını, Lüksemburg ise Fridman'ın çıkarılmasını savundu. 14 Eylül'de yedi günlük kısa süreli uzatma yapılmıştı; 21 Eylül'de İrlanda AB Konseyi Başkanlığı 36 aylık uzatma karşılığında iki ismin listeden çıkarılmasını önerdi. 21 Eylül oylaması Letonya'nın muhalefeti nedeniyle tamamlanamadı. 22 Eylül sabahı Coreper toplantısında da anlaşma sağlanamadı; İrlanda başkanlığı yazılı prosedür oylamasını saat 15:00'e (Kyiv saati) uzattı. Letonya vetosunu kaldırarak oylamada çekimser kaldı ve uzlaşı geçti. Yaptırımlar 22 Eylül 2029'a kadar yürürlükte kalacak. Letonya, Usmanov ve Fridman'a karşı kendi ulusal yaptırımlarını hazırlamak üzere Dışişleri Bakanlığı'na talimat verdi.
Ukrayna kaynakları olayı nasıl aktarıyor
Ukrayna kaynakları, ABD'nin AB ile ilişkisinin ötesine geçen politik sonuçları öne çıkardı. Cumhurbaşkanı Zelensky, Letonya'ya teşekkür ederek listeden çıkarmaların 'kendi kendini sabote eden' ve 'intihar eden' sinyaller olduğunu söyledi ve bunun Rusya'ya karşı birlik sağlamanın ne kadar zor olduğunu gösterdiğini belirtti. Dışişleri Bakanı Andrii Sybiha kararı 'utanç verici ve haksız' buldu, Moskova'nın kutladığını ve cezasızlık, AB'nin aşağılanması, Avrupalılar arasında çatlak elde ettiğini söyledi; tüm AB üye devletlerine ulusal yaptırım çağrısı yaptı. Ukrayna medyası Letonya ve Litvanya'nın açık muhalefetini ve Baltık/İskandinav ülkelerinin direnişini ilkesel müttefikler olarak sundu. Manşetler, yaptırım rejimi için sonuçlarını ve uzlaşının oluşturduğu emsali öne çıkararak listelemenin kaldırılmasını Moskova için siyasi bir zafer olarak çerçeveledi.
Haberlerin ayrıştığı noktalar
Kaynaklar, uzatılan rejimin kapsadığı kişi ve kuruluş sayısı konusunda farklı rakamlar veriyor: çoğu kaynak 'yaklaşık 3.000' derken Letonya hükümeti açıklaması '2.600'den fazla' diyor. Hangi AB ülkelerinin çıkarmaları yönlendirdiği konusunda da farklılık var: Slovakya her iki isim için tutarlı biçimde anılırken, bazı kaynaklar Fransa'yı Usmanov'un başlıca lobicisi olarak gösteriyor, diğerleri ise Lüksemburg'un da Fridman için bastırdığını ekliyor. Bir kaynak Paris'in yalnızca Usmanov'u istediğini söylerken, başka bir Ukrayna dilindeki rapor Fransa'yı Slovakya-Lüksemburg ortak lobicilik çabasının parçası olarak çerçeveliyor.
Arka plan
AB'nin Ukrayna'nın toprak bütünlüğüyle bağlantılı yaptırım rejimi 2014'ten bu yana yürürlüktedir ve 2022'den itibaren Vladimir Putin, Rus yönetim kadrosu, önde gelen oligarklar ve eski Ukrayna Cumhurbaşkanı Viktor Yanukovych'i kapsamaktadır. AB bireysel yaptırımları varlık dondurma ve AB'ye giriş yasağını içerir; yenilenmesi 27 üye devletin oybirliğini gerektirir ve anlaşma sağlanamazsa yaptırımlar otomatik olarak sona erer. 14 Eylül'de AB, Slovakya ve Fransa'nın iki oligarkın listeden çıkarılması yönündeki ısrarı nedeniyle rejimi yedi gün daha uzatmıştı. Kaynaklara göre Fransa'nın Usmanov'u listeden çıkarma girişimi, Azerbaycan'da tutulan Fransız vatandaşlarının serbest bırakılmasıyla bağlantılıydı; Lüksemburg'un Fridman'ı çıkarma girişimi ise Fridman'ın dondurulan varlıkları üzerinden Lüksemburg'a açtığı yaklaşık 16 milyar dolarlık tahkim davasıyla bağlantılıydı.