AB, Rus oligarkları için yaptırım paketini yine yenileyemedi; büyükelçiler 22 Eylül'de tekrar toplanacak
AB'nin Rusya'ya yönelik bireysel yaptırım rejiminin 22 Eylül gece yarısı dolacak şekilde yenilenmesi için 21 Eylül'de üst üste toplanan Coreper (AB Daimi Temsilciler Komitesi) anlaşma sağlayamadı. Slovakya, Fransa ve Lüksemburg, Rus oligarklar Aliser Usmanov ile Mihail Fridman'ın listeden çıkarılmasında ısrar etti; İrlanda Dönem Başkanlığı'nın karşılığında rejimi 36 ay uzatma önerisi üzerinde yazılı prosedürle yapılan oylamada Letonya itiraz ederek uzlaşıyı engelledi. Ukrayna Dışişleri Bakanı Andrii Sybiha, iki oligarkın listeden çıkarılmasının kabul edilemez olacağını ve Moskova'ya yanlış bir sinyal göndereceğini belirterek yaptırım süresinin altı aydan 12 aya uzatılmasını ve listelerin genişletilmesini önerdi.
Öne çıkanlar
- 21 Eylül 2026'da AB Coreper, Ukrayna'nın toprak bütünlüğüne yönelik Rusya yaptırımlarının uzatılması konusunda anlaşma sağlayamadı; yazılı oylamada bazı üye devletler sonuçlarını sunmadı.
- Slovakya, Fransa ve Lüksemburg Usmanov ve Fridman'ın yaptırım listesinden çıkarılmasında ısrar etti; Fransa bunu 'ulusal çıkar' ve 'ulusal güvenlik' gerekçesiyle savundu.
- İrlanda Dönem Başkanlığı, altı veya 12 aylık uzatma yerine 36 aylık (üç yıllık) bir uzlaşı paketi önerdi; Coreper 21 Eylül'de bu paket üzerinde mutabakata varamadı.
- Letonya uzlaşıyı engelledi; Başbakan Andris Kulbergs, Usmanov ve Fridman'ın çıkarılmasının 36 aylık uzatmanın bedeli olamayacağını açıkladı ve 22 Eylül için acil kabine toplantısı çağırdı.
- Mevcut yaptırım rejimi yaklaşık 3.000 kişi ve kuruluşu kapsıyor; 22 Eylül gece yarısına kadar oy birliği sağlanamazsa tüm bireysel yaptırımlar sona erecek ve dondurulmuş AB varlıklarına erişim yeniden açılacak.
- Ukrayna Dışişleri Bakanı Andrii Sybiha, yaptırımların kaldırılmasının 'kabul edilemez' olduğunu ve sürenin 6 aydan 12 aya uzatılıp listelerin genişletilmesi gerektiğini söyledi; Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenski ve Başkanlık Ofisi Başkanı Kirilo Budanov da aynı yönde açıklama yaptı.
- Bir sonraki Coreper toplantısı 22 Eylül saat 09:00 Kiev saatiyle (08:00 Brüksel) yapılacak; yenileme Mart 2026'da gerçekleştirilmişti.
Neden önemli
Bu yaptırım rejimi, Vladimir Putin ve Sergei Lavrov dahil yaklaşık 3.000 Rus kişi ve kuruluşunu kapsıyor ve AB'ye giriş yasağı ile varlıkların dondurulmasını içeriyor. Yenilenmediği takdirde tüm rejim 22 Eylül gece yarısında otomatik olarak sona erecek ve listedekiler dondurulmuş AB varlıklarına yeniden erişim kazanacak. Yenileme, 27 üye ülkenin oybirliğini gerektirdiğinden tek bir ülke süreci bloke edebiliyor; Slovakya ve Fransa'nın ısrarı ile Letonya'nın itirazı, yaptırım rejiminin iç politika hesaplarıyla nasıl şekillendirilebildiğini veya engellenebildiğini gösteriyor. Ukrayna hükümeti her düzeyde çıkarmaya karşı çıkarak baskının sürmesi gerektiğini savundu.
Ne oldu
21 Eylül 2026 Pazartesi günü AB Daimi Temsilciler Komitesi (Coreper), Ukrayna'nın toprak bütünlüğü ve egemenliğini ihlal edenlere yönelik bireysel yaptırım rejiminin yenilenmesi için üst üste toplantılar yaptı ancak mutabakata varamadı. İrlanda Dönem Başkanlığı, daha önce 14 Eylül'de Slovakya ve Fransa'nın ısrarı nedeniyle yalnızca yedi gün uzatılan rejimin bu kez 36 ay (üç yıl) uzatılmasını, karşılığında Aliser Usmanov ve Mihail Fridman'ın listeden çıkarılmasını öngören bir uzlaşı paketi sundu. Akşam saatlerinde yazılı prosedürle yapılan oylamada bazı üye devletler oylarını sunmadı; Letonya'nın itirazı uzlaşıyı fiilen engelledi. Letonya Başbakanı Andris Kulbergs, ülkesinin listeden çıkarmayı kabul edemeyeceğini açıkça belirtti ve 22 Eylül için acil kabine toplantısı çağırdı. Coreper, 22 Eylül sabahı 09:00 Kiev (08:00 Brüksel) saatinde üçüncü kez bir araya gelecek. Yaptırım rejimi 22 Eylül gece yarısında otomatik olarak sona erecek şekilde ayarlanmış durumda; oybirliği sağlanamazsa listedeki tüm kişi ve kuruluşlara uygulanan AB giriş yasakları ve varlık dondurmaları kalkacak. Ukrayna Dışişleri Bakanı Andrii Sybiha X üzerinden yaptığı açıklamada, iki oligarkın çıkarılmasının kabul edilemez olduğunu ve baskının artırılması gerektiğini vurgulayarak sürenin 6 aydan 12 aya çıkarılmasını ve listelerin genişletilmesini önerdi. Ukrayna Başbakan Yardımcısı Vsevolod Chentsov, her türlü istisnanın 'tehlikeli bir sinyal' olduğunu ve AB'nin otoritesini zayıflattığını söyledi; Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenski de oligarklara yönelik yaptırımların kaldırılmasına karşı çıkarak Rusya'nın savaşı uzatmak için kullandığı her avronun hatırlatılması gerektiğini belirtti; Başkanlık Ofisi Başkanı Kirilo Budanov da aynı yönde açıklama yaptı.
Ukrayna kaynakları olayı nasıl aktarıyor
Tüm kaynaklar Ukrayna medyasına ait olup, Ukrayna hükümetinin her düzeyde yaptırım çıkarmalarına karşı çıktığını ortak biçimde vurguluyor. Ukrayna Dışişleri Bakanı Andrii Sybiha, çıkarmanın 'kabul edilemez' olduğunu ve Moskova'ya yanlış sinyal vereceğini belirterek sürenin 6 aydan 12 aya uzatılmasını ve listelerin genişletilmesini önerdi. Başbakan Yardımcısı Vsevolod Chentsov, istisnaların AB'nin otoritesini zayıflatacağını ve Rusya'nın işine yarayacağını söyledi. Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenski, Rus oligarklara yönelik yaptırımların kaldırılmasını eleştirerek Rusya bütçesine vergi ödeyen iş çevrelerinin 'dünyada huzurlu bir köşesi olmadığını hissetmesi gerektiğini' ifade etti. Başkanlık Ofisi Başkanı Kirilo Budanov da yaptırımların kaldırılmaması çağrısında bulundu. Ukrayna medyası, Slovakya, Fransa ve Lüksemburg gibi tek tek üye devletlerin Rus çıkarlarına taviz olarak sunduğunu çerçevelediği talepleri ve Letonya'nın uzlaşıyı engellemesini detaylı biçimde aktarıyor.
Arka plan
AB'nin Ukrayna'nın toprak bütünlüğü ve egidenliğini ihlal edenlere yönelik bireysel yaptırım rejimi ilk kez 2014'te oluşturuldu ve her altı ayda bir oybirliğiyle yenileniyor. 2022'den itibaren listeye Vladimir Putin, Rus yönetim kadrosu, önde gelen oligarklar, eski Ukrayna Cumhurbaşkanı Viktor Yanukovych, Sergei Lavrov ve Viktor Medvedçuk dahil edildi. Yaptırımlar AB'ye giriş yasağını ve AB üye devletlerindeki varlıkların dondurulmasını içeriyor. Bir önceki düzenli yenileme 14 Mart 2026'da gerçekleşti; o dönemde de Slovakya son ana kadar Usmanov ve Fridman'ın listeden çıkarılmasında ısrar etmişti. 3 Eylül'de Politico, Slovak hükümetinin 12 aylık uzatma önerisini reddettiğini yazdı. 14 Eylül'de Coreper, rejimi Slovakya ve Fransa'nın iki oligarkı çıkarma ısrarı nedeniyle yalnızca yedi gün (22 Eylül'e kadar) uzattı. Usmanov ve Fridman'a 2022'de yaptırım uygulandı; AB, Usmanov için Putin ile 'özellikle yakın bağlar' gerekçesini kullandı. Fridman Rus Alfa Grubu'nun kurucu ortağı; Ukrayna'da eski Alfa-Bank Ukrayna olan ve 2023'te Rus hissedarlara yaptırım uygulanmasının ardından devlet tarafından kamulaştırılan Sense Bank'ın eski ortaklarından biriydi. Fridman ayrıca Lüksemburg'a karşı Hong Kong'daki uluslararası tahkimde dondurulan varlıkları için 16 milyar dolarlık tazminat davası yürütüyor. Lüksemburg, yalnızca Usmanov'un çıkarılması durumunda bu davadaki konumunun zayıflayacağı endişesiyle Fridman'ın çıkarılmasını da talep etti. İrlanda Dönem Başkanlığı yenileme süresini 36 aya (üç yıla) çıkaran bir uzlaşı önerdi. 11 AB üye devleti, tek bir ülkenin yaptırım kararlarını bloke etmesine izin veren oybirliği ilkesinin kaldırılması çağrısında bulundu.