Trump, Şi'yi Beyaz Saray'da ağırladı; zirveden somut bir sonuç çıkmadı, Zelenskiy Pekin'in devreye girmesini istedi
ABD Başkanı Donald Trump, Çin lideri Şi Cinping'i 24 Eylül'de Beyaz Saray'da görkemli bir zirve çerçevesinde ağırladı. Yapay zeka, ticaret, Tayvan ve İran savaşı gibi başlıklarda somut bir ilerleme kaydedilmedi. Ukrayna Devlet Başkanı Zelenskiy, Trump'tan Şi'den Putin üzerinde baskı kurmasını istedi.
Öne çıkanlar
- Trump, Şi'yi 24 Eylül'de Beyaz Saray'da ağırladı
- Zirve; yapay zeka, ticaret, Tayvan ve İran başlıklarında somut bir sonuç üretmedi
- Şi, ikili görüşmelerde ABD'nin Tayvan'ın bağımsızlığına destek vermemesini talep etti
- Şi, ABD'nin silahlı kuvvetleri arasında düzenli diyalog sürdürülmesini ve krizlerin önlenmesini istedi
- Şi, 100 bin Amerikalı genci eğitim programları kapsamında Çin'e davet etmeyi önerdi
- Zelenskiy, Trump'tan Şi'den Putin'i savaşı sonlandırmaya ya da tırmandırmamaya ikna etmesini istedi
- ABD Senatosu Dış İlişkiler Komitesi'ndeki Demokrat senatörler, Trump'tan 'Graham Yasası'nı uygulamasını istedi
Neden önemli
Trump-Şi zirvesi, dönemin en üst düzey ABD-Çin görüşmesi olarak ticaret, teknoloji, Tayvan ve askeri rekabet ekseninde iki süper gücün yönünü belirliyor. Zelenskiy'nin Çin'i Rusya'ya baskı için devreye sokma talebi, savaşın gidişatını etkileyebilecek yeni bir diplomatik kanal açıyor. Demokrat senatörlerin 'Graham Yasası'nı gündeme getirmesi zirveyi Ukrayna politikasına bağlıyor.
Ne oldu
ABD Başkanı Donald Trump, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping'i 24 Eylül'de Beyaz Saray'da ağırladı. Görüşme, teknoloji yöneticilerinin de katıldığı resmi bir akşam yemeği de dahil olmak üzere görkemli bir zirve formatında gerçekleşti. Yapay zeka, ticaret, Tayvan ve İran savaşı gibi başlıklarda somut bir ilerleme kaydedilmedi. Şi, Trump ile birçok konuda 'ortak anlayışa' ulaştıklarını ve bunun Çin-ABD ilişkilerine 'yeni stratejik rehberlik' sağladığını söyledi; iki ülkenin 'sorumlu büyük güçler' olarak hareket etmesi gerektiğini vurguladı. Şi ayrıca ABD'nin Tayvan'ın bağımsızlığına destek vermemesini talep etti, silahlı kuvvetler arasında düzenli diyalog çağrısında bulundu ve 100 bin Amerikalı genci Çin'e davet etmeyi önerdi. Trump, ABD ile Çin'in 'hiç bu kadar iyi anlaşmadığını' belirtti, Şi ile 'gerçekten büyük bir dostluğu' olduğunu söyledi ve görüşmelerin ticaret, güvenlik, teknoloji ve yapay zekâyı kapsayacağını belirtti. Ukrayna Devlet Başkanı Zelenskiy, Trump'tan Şi'den Putin'i savaşı bitirmeye ya da tırmandırmamaya ikna etmesini istedi. ABD Senatosu Dış İlişkiler Komitesi'ndeki Demokrat senatörler, Trump'tan Rusya'ya yaptırımlar ve Rus enerjisi alıcılarına 'caydırıcı tarifeler' öngören 'Graham Yasası'nı uygulamasını istedi. Beyaz Saray yakınında protestocular 'Çin Hong Kong'tan dışarı' sloganları attı.
Ukrayna kaynakları olayı nasıl aktarıyor
Sağlanan üç kaynak da Ukrayna dilindeki medya kuruluşları olduğundan Trump-Şi zirvesini Ukrayna açısından okudular. Zelenskiy'nin Trump'tan Şi'ye Putin'i etkileme çağrısını ve Demokrat senatörlerin 'Graham Yasası'na ilişkin taleplerini öne çıkardılar. Ukrayna'nın Çin Büyükelçisi Sergiy Korszun, Trump'ın Şi'yi ağırlama törenini 'emsalsiz' olarak nitelendirdi. Kaynaklar ayrıca ticaret, yapay zeka, Tayvan ve İran başlıklarında ilerleme sağlanamamasının Ukrayna için ne anlama geldiğini dolaylı olarak gündeme getirdi.
Haberlerin ayrıştığı noktalar
Trump, ABD-Çin halklar arası bağlarının güçlü olduğunu ve iki ülkenin 'hiç bu kadar iyi anlaşmadığını' söylerken; eski Beyaz Saray Doğu Asya yetkilisi Edgar Kagan, Trump'ın söyleminin Şi ile kişisel ilişkilere odaklandığını, Şi'nin ise belirgin şekilde daha temkinli olduğunu belirtti.
Arka plan
Görüşme, düzinelerce dünya liderinin New York'taki BM Genel Kurulu oturumu için bulunduğu sırada gerçekleşti. Trump, hafta başında BM kürsüsünden askeri güç kullanımını güçlü biçimde savunan ve İran'ı 'yok edebileceği' mesajı veren bir konuşma yapmıştı. Mayıs'taki Çin ziyaretinin ardından Trump, yaklaşık 14 milyar dolarlık Tayvan silah paketine onayı 'çok iyi bir pazarlık kozu' diyerek ertelemişti. Şi, 'Tusidides Tuzağı'nın barışçıl birliktelikle aşılabileceğini söyledi. Ukrayna'nın Çin Büyükelçisi Sergiy Korszun, Trump'ın Şi'yi ağırlama biçimini emsalsiz olarak tanımladı.