Ukrayna, Yandex'in üç büyük veri merkezini vurdu; ağ trafiği çöktü
Ukrayna insansız hava araçları 8-11 Ekim tarihleri arasında Yandex'in Rusya'daki en büyük beş veri merkezinden üçünü — Rıazan Oblastı'ndaki Sasovo, Kaluga ve Vladimir'deki tesisleri — vurdu. Cloudflare Radar verilerine göre Yandex ağından gelen bot trafiği önce yüzde 57'ye, ardından yüzde 0,3-0,4'e düştü. Cumhurbaşkanı Zelensky, Varşova Güvenlik Forumu'ndaki video bağlantısında, sosyal medyada "nefes almanın kolaylaştığını" söyledi; Snyder ve Zdechovský ise Trump'ı ve AfD'yi destekleyen botların Rusya'daki sunuculara bağlı olabileceğini ileri sürdü. Doğruluk kontrolü analizleri bu çıkarımı sorguluyor.
Öne çıkanlar
- 8 Ekim'de Rıazan Oblastı'ndaki Sasovo'da, 9 Ekim'de Kaluga'da, 11 Ekim gecesinde Vladimir'de Yandex veri merkezleri vuruldu
- Cloudflare Radar verilerine göre Yandex ağından gelen bot trafiği ilk saldırıdan sonra yaklaşık yüzde 57'ye, üçüncü saldırıdan sonra yüzde 0,3-0,4'e düştü
- NetBlocks: Yandex Cloud trafiği yüzde 30'a, Yandex LLC trafiği yüzde 63'e geriledi; en az 84 Yandex Cloud hizmeti devre dışı
- Cumhurbaşkanı Zelensky Varşova Güvenlik Forumu'nda sosyal medyada "nefes almanın kolaylaştığını" ve botların kaynağının açık olduğunu söyledi
- Tarihçi Timothy Snyder ve milletvekili Tomasz Zdechovský, Trump'ı ve AfD'yi destekleyen botların Rus veri merkezlerine bağlı olabileceğini öne sürdü; doğruluk kontrolü analizleri bu iddiayı sorguladı
- Yandex Vladimir Oblastı'ndaki veri merkezinin tamamen kapatıldığını doğruladı; Rusya Federal VetIS ve Saturn sistemleri acil moda geçti
- Rus IT piyasası kaynaklarına göre hasarlı üç veri merkezi için yedek ekipman tedariki altı aya kadar sürebilir
Neden önemli
Saldırılar, Rusya'nın en büyük teknoloji şirketinin beş ana veri merkezinden üçünü devre dışı bırakarak altı ülkeye yayılan Yandex hizmetlerini aksattı ve 84'ten fazla Yandex Cloud hizmetini durdurdu. Cloudflare Radar verileri, Yandex ağından gelen bot trafiğinin iki haftalık zirvesinin yaklaşık yüzde 0,3-0,4'üne çöktüğünü gösteriyor; bu durum Zelensky, Snyder ve Zdechovský tarafından Avrupa karşıtı çevrimiçi etkinliğin Rus altyapısına bağlılığına dair siyasi bir kanıt olarak yorumlandı. Bağımsız doğruluk kontrolü analizleri ise bu çıkarımın abartılı olduğunu, Cloudflare'ın "bot trafiği" tanımının arama tarayıcıları ve Yandex'in kendi otomatik isteklerini de kapsadığını ve AfD'ye ilişkin grafiğin doğrulanabilir bir kaynağı veya tutarlı tarihlendirmesi olmadığını savunuyor. Üç Rus süper bilgisayarı (Chervonenkis, Lyapunov, Galushkin) hasarlı tesislerde barındırılıyordu ve yedek ekipman tedariki altı aya kadar sürebilir.
Ne oldu
8 Ekim'de Ukrayna insansız hava araçları, Rıazan Oblastı'ndaki Sasovo'da iki süper bilgisayarın bulunduğu bir Yandex veri merkezini vurdu ve Sasta makine fabrikasında yangın çıktı. Ertesi gün Kaluga'daki daha büyük Yandex veri merkezi kompleksi devre dışı bırakıldı. 11 Ekim gecesi Vladimir Oblastı'ndaki Yandex veri merkezi vuruldu; Yandex tesisin tamamen kapatıldığını doğruladı. Cloudflare Radar verilerine göre Yandex ağından gelen bot trafiği ilk saldırıdan sonra iki haftalık zirvenin yaklaşık yüzde 57'sine, üçüncü saldırıdan sonra yüzde 0,3-0,4'üne düştü. NetBlocks, Yandex Cloud trafiğinin normal seviyenin yüzde 30'una, Yandex LLC trafiğinin yüzde 63'üne gerilediğini bildirdi; en az 84 Yandex Cloud hizmeti çalışmıyordu. Varşova Güvenlik Forumu'na video bağlantısıyla konuşan Cumhurbaşkanı Zelensky, sosyal medyada "nefes almanın kolaylaştığını" ve botların kaynağının açık olduğunu söyledi. ABD'li tarihçi Timothy Snyder ve milletvekili Tomasz Zdechovský, Trump'ı ve AfD'yi destekleyen botların Rus veri merkezlerine bağlı olabileceğini öne sürdü.
Ukrayna kaynakları olayı nasıl aktarıyor
Ukrayna medyası, Zelensky'nin Varşova Güvenlik Forumu'ndaki "Avrupa sorunun kaynağı değil" çerçevesini merkeze alarak saldırıları meşru bir ayna yanıtı olarak sundu. Eski Karşı Dezenformasyon Merkezi Başkanı Andriy Kovalenko, 8 Ekim'deki Rıazan saldırısını doğruladı ve "bu oyunu iki taraf da oynayabilir" dedi. Haberler, Ukrayna'nın Rus dijital ve lojistik altyapısını (Wildberries, Ozon, Yandex) vurma stratejisinin daha geniş bağlamına yer verdi. Snyder'ın ve Zdechovský'nin, Trump'ı ve AfD'yi destekleyen botların Rus sunucularında barındırıldığına dair iddiaları öne çıkarıldı.
Uluslararası kaynaklar olayı nasıl aktarıyor
İngilizce haber ajansı raporları Yandex'in Vladimir kapatmasını ve Kaluga ile Rıazan'a yönelik saldırıları doğrulanan temel gerçeklerle sınırlı tuttu. Tom's Hardware, Roxtext ve diğer analiz parçaları, Cloudflare'ın "bot trafiği" metriğinin sosyal medya bot hesaplarıyla aynı şey olmadığını ve AfD etkinlik grafiğinin doğrulanabilir bir kaynağı, metodolojisi ve hatta tutarlı tarihlendirmesi olmadığını vurguladı. Yaygın olarak paylaşılan grafikteki yüzde 56'lık düşüş, 11 Ekim'de yayımlanan gönderide 13 Ekim verilerine atıfta bulunuyor.
Haberlerin ayrıştığı noktalar
Zelensky, Snyder, Zdechovský ve analist Jarosław Wolski, Yandex ağından gelen trafiğin çökmesi ile Trump'ı ve AfD'yi destekleyen sosyal medya botlarının susturulması arasındaki bağı olgu ya da güçlü olasılık olarak sundu. Doğruluk kontrolü analizleri, Cloudflare'ın "bot trafiği" tanımının arama tarayıcılarını ve Yandex'in kendi otomatik isteklerini kapsadığını, sahte sosyal medya hesaplarını kapsamadığını ve AfD grafiğinin izlenebilir bir kaynağı, metodolojisi veya geçerli bir tarih aralığı olmadığını (yüzde 56'lık düşüş, 11 Ekim'de yayımlanan gönderide 13 Ekim verilerine atıfta bulunuyor) belirterek bu bağlantıyı sorguladı.
Arka plan
Yandex, Rusya'nın Google'ı olarak tanımlanıyor; vurulan üç tesis (Sasovo, Kaluga ve Vladimir) beş büyük veri merkezinden üçü; diğer ikisi (Moskova Oblastı'ndaki Mıtişi ve İvantyevka'daki) sağlam durumda. Ukrayna'nın saldırıları, Rusya'nın Ukrayna veri altyapısına yönelik saldırılarının ardından geldi: analist kaynaklarına göre 2025 yaz sonundan bu yana aralarında Omega Telecom, DLine.ua ve Cosmonova'nın da bulunduğu 17 Ukrayna veri merkezi vuruldu. Yandex, ilk saldırı günü dört Rus bölgesindeki veri merkezlerini haritalarından kaldırdı; Rusya resmi olarak saldırılara ilişkin açıklama yapmadı. Starlink Rusya'da çalışmıyor; rakip "Rassvet" uydu takımyıldızının önemli sayıda uydusu fırlatıldıktan sonra Dünya'ya düştü.