Zelensky: Rusya'nın enerji tesislerine yönelik saldırılar durdurma kararını kaldırdık

Ne oldu

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelensky, 15 Ekim'de Financial Times'a verdiği röportajda, ABD'nin ricası üzerine Rus enerji altyapısına yönelik saldırılara üç gün ara verildiğini ancak bu süre boyunca Rusya'nın Ukrayna enerji altyapısını vurmaya devam ettiğini ve bir haftada 100'den fazla sivilin hayatını kaybettiğini söyledi. Zelensky, bu arada ABD'nin 12-13 Ekim geceleri Rusya'nın Kiev'e yönelik balistik füze saldırılarına ilişkin önceden uyarı vermediğini ve SpaceX'in askeri Starshield uydu iletişim terminallerinin hızının kısıtlandığını belirtti.

Zelensky, "teknik arıza" açıklamalarını reddederek bunun teknik bir sorun değil siyasi irade olduğunu söyledi. The Washington Post'a göre ABD'li istihbarat yetkilileri 12 Ekim'de Ukrayna Büyükeleciliği'ni uyararak, Rus enerji tesislerine yeni saldırılar olması halinde istihbarat paylaşımının derhal kesileceğini bildirdi; kaynak, paylaşımın tam olarak kesilmediğini ancak tehdidin aktif kaldığını ifade etti.

Trump, 11 Ekim'de sosyal medyada Ukrayna ile Rusya arasında "enerji ateşkesi" ilan etmiş, Zelensky bunu sosyal medyadan öğrendiğini ve ancak Moskova da uygularsa buna hazır olduğunu söylemişti. Axios'a göre bu ateşkes yalnızca karşılıklı olarak rafinerilere yönelik saldırıların durdurulmasını öngörüyordu. 14 Ekim gecesi Rusya, Kiev, Kiev bölgesi ve Harkiv'e 39 balistik füze ve 120'den fazla drone ile saldırarak en az 600 bin kişiyi elektriksiz bıraktı.

Bu süreçte Zelensky, ancak ek Patriot füzeatar füzeleri karşılığında Rus enerji altyapısına yönelik saldırıları yeninde durdurmayı kabul edebileceğini söyledi. Ayrıca ABD'nin Rus dizeline yönelik OFAC lisansını "Rusya'nın işine yarayan bariz bir zayıflık" olarak nitelendirdi.

Ukrayna kaynakları olayı nasıl aktarıyor

Ukrayna tarafı için bu gelişme, ABD'nin Kiev'e yönelik baskı araçlarının (istihbarat paylaşımı tehdidi, Starshield kısıtlamaları, PURL inisiyatifinin durdurulması tehdidi) bir arada kullanılmasının ardından Zelensky'nin üç günlük iyi niyet jestinin karşılıksız kalması üzerine alınan bir karar olarak sunuluyor. Zelensky, üç günlük arada Rusya'nın Ukrayna enerji altyapısını vurmaya devam ettiğini ve ABD'nin önceden uyarı vermediğini özellikle vurguluyor. Ukrayna kaynakları, Rusya'nın Trump'ın ilan ettiği "enerji ateşkesine" uymadığını, Moskova'nın 14 Ekim'de Kiev, Kiev bölgesi ve Harkiv'e 39 balistik füze ve 120'den fazla drone ile saldırdığını ve bunun ardından Zelensky'nin kısıtlamayı kaldırdığını aktarıyor. Zelensky, ancak ek Patriot füzesi karşılığında yeni bir durdurmayı kabul edebileceğini ve ABD'nin Rus dizel lisansını savaşı finanse eden bir adım olarak gördüğünü söylüyor.

Uluslararası kaynaklar olayı nasıl aktarıyor

Uluslararası çerçeve, Zelensky'nin rafineri saldırılarını sürdürme kararını ön plana çıkarırken, ABD-Ukrayna geriliminin diğer boyutlarına (istihbarat paylaşımı, Starshield kısıtlamaları, Rusya'nın Ukrayna enerji altyapısına saldırıları) daha az yer veriyor. Avrupa'dan gelen tepkiler ikiye bölünmüş durumda: AB Dışişleri Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, İsveç Başbakanı Ulf Kristersson, Litvanya Devlet Başkanı Gitanas Nauseda ve Estonya Başbakanı Kristen Michal, Ukrayna'nın rafinerilere yönelik saldırılarını uluslararası hukuka uygun bir meşru müdafaa yöntemi olarak desteklerken, Bulgaristan Başbakanı Rumen Radev herhangi bir enerji tesisine yönelik saldırıyı desteklemediğini açıkladı. Financial Times'a göre bu durum, ABD ile Ukrayna arasındaki ilişkilerde Şubat 2025'teki Oval Ofis krizinden bu yana yaşanan en ciddi kriz olarak nitelendiriliyor.

Haberlerin ayrıştığı noktalar

Ukraynalı yetkililer, Rusya'nın 14 Ekim'de iki Rus rafinerisine Ukrayna saldırısı düzenlediğine ilişkin iddialarını yalanladı; Zelensky'nin iletişim danışmanı Dmitro Lytvyn bunları yalanlarken, bir Rusya başbakan yardımcısının bunu önceden yayan bir dezenformasyon olduğu bildirildi.

Starlink/Starshield kısıtlamalarının niteliği konusunda da görüş ayrılığı var: Zelensky bunları kasıtlı bir siyasi karar olarak nitelerken, Elon Musk Starshield'in ABD hükümetine ait olduğunu ve Beyaz Saray bunu teknik bir arıza olarak tanımladı.

ABD istihbarat paylaşımının durdurulup durdurulmadığı da tartışmalı: Trump paylaşımın sürdüğünü söylerken, Zelensky NPR'a yaptığı açıklamada tehditlerin henüz uygulanmadığını söyledi ve The Washington Post kaynağı, paylaşımın tam olarak kesilmediğini ancak tehdidin aktif kaldığını belirtti; Avrupa Komisyonu paylaşımın durduğuna dair bir işaret görmediğini açıkladı.

Arka plan

Ekim ayının başında Trump yönetimi, Moskova ile 300 binden fazla ton Rus dizelinin küresel pazara arzına yönelik bir anlaşma duyurmuş ve OFAC, Trump'ın talimatıyla bu tedarike izin veren geçici bir genel lisans yayımlamıştı. 11 Ekim'de Trump her iki tarafın da kabul ettiğini iddia ettiği bir "enerji ateşkesi" ilan etti; Kiev bunu sosyal medyadan öğrendiğini söyledi ve Axios'a göre anlaşma her iki taraftaki rafinerilere yönelik saldırıların durdurulmasını kapsıyordu. Ukrayna'nın insansız hava aracı saldırıları, 2022'deki tam kapsamlı işgalin başlangıcından bu yana büyük Rus rafinerilerinin büyük bir bölümünü vurdu; petrol gelirleri Rusya'nın savaş çabasının başlıca finansman kaynağı olarak gösteriliyor.