Macaristan AB kurallarına rağmen Ukraynalı asker yaşındaki erkeklere koruma sağlamaya devam edecek
Macaristan Başbakanı Péter Magyar, 3 Eylül'de yeni AB kurallarına rağmen Macaristan'ın Ukrayna'dan gelen asker yaşındaki erkeklere — öncelikle Transkarpatya'daki (Zakarpattya) etnik Macarlar olmak üzere — geçici koruma sağlamaya devam edeceğini açıkladı. AB Komisyonu sözcüsü Markus Lammert 4 Eylül'de Macaristan'ın sapma niyetini resmen bildirmediğini söyledi.
Öne çıkanlar
- Macaristan Başbakanı Péter Magyar, 3 Eylül'de yeni AB kurallarına rağmen Ukrayna'dan gelen asker yaşındaki erkeklere geçici koruma sağlamaya devam edeceklerini duyurdu.
- Karar öncelikle Transkarpatya'daki (Zakarpattya) yaklaşık 100.000 etnik Macar'ı ilgilendiriyor.
- AB üye devletleri Temmuz ayında Ukraynalılar için geçici korumayı 4 Mart 2028'e kadar uzattı; yeni kurallar 5 Ağustos 2026'da yürürlüğe girdi.
- Yeni kurallar, askerlik yükümlülükleriyle ilgili sorunu bulunan yeni gelen asker yaşındaki erkeklerin geçici koruma başvurusunu kısıtlıyor; mevcut koruma sahiplerini kapsamıyor.
- Macaristan AB tedbirine karşı oy kullandı; Komisyon sözcüsü Lammert, Macaristan'ın 4 Eylül itibarıyla AB kurallarından sapma niyetini yazılı olarak resmen bildirmediğini söyledi.
- AB Göç ve İçişleri Komiseri Magnus Brunner, asker yaşındaki erkeklerin geçici koruma programından çıkarılması talebinin Ukrayna'dan geldiğini belirtti.
- Magyar, kararı 'onurlu olmayan' (undignified) ve 'anlaşılmaz' (incomprehensible) olarak nitelendirerek Avrupa Konseyi Başkanı António Costa ve diğer AB liderleriyle görüştüğünü söyledi.
Neden önemli
Macaristan, Ukraynalı asker yaşındaki erkeklere yönelik AB geçici koruma kısıtlamasını açıkça reddederek Brüksel ile doğrudan bir karşı karşıya gelmaya yol açtı. Kararın Transkarpatya'daki etnik Macarlara öncelik vermesi, anlaşmazlığı Ukrayna–Macaristan ikili meselesine ve azınlık hakları boyutuna da taşıyor. AB Komiseri Magnus Brunner'in asker yaşındaki erkeklerin kapsamdan çıkarılması talebinin Ukrayna'dan geldiğini söylemesi, tartışmayı yurt dışında askerlik yükümlülüklerinin uygulanmasına bağlıyor. Macaristan'ın sapmasını resmen bildirmemiş olması, AB bildirim usulleriyle uyumluluk sorularını gündeme getiriyor.
Ne oldu
3 Eylül 2026'da Macaristan Başbakanı Péter Magyar, hükümetinin askerlik çağındaki Ukraynalı erkeklere geçici koruma/sığınma sağlamaya devam edeceğini açıkladı; karar öncelikle sınır komşusu Transkarpatya'daki (Zakarpattya) etnik Macarları ilgilendiriyor. Magyar, AB'nin 5 Ağustos'ta yürürlüğe giren ve askerlik yükümlülüklerinde sorunu bulunan yeni gelen asker yaşındaki erkeklerin geçici koruma başvurusunu kısıtlayan düzenlemesini 'onurlu olmayan' ve 'anlaşılmaz' olarak nitelendirdi. AB üye devletleri Temmuz ayında Ukraynalılar için geçici korumayı 4 Mart 2028'e kadar uzatmıştı; Macaristan bu oylamada karşı oy kullanmıştı. AB Komisyonu sözcüsü Markus Lammert 4 Eylül'de Macaristan'ın sapma niyetini resmen yazılı olarak bildirmediğini, ancak üye devletlerin yeni kuralları uygulamada bir takdir yetkisi bulunduğunu söyledi. Magyar, meseleyi 2 Eylül'de Budapeşte'deki görüşmelerde Avrupa Konseyi Başkanı António Costa'ya ve diğer AB liderlerine ilettiğini belirtti.
Ukrayna kaynakları olayı nasıl aktarıyor
Ukrayna medyası haberi Brüksel-Budapeşte karşı karşıya gelması ve ortada Ukraynalı mültecilerin bulunduğu bir anlaşmazlık olarak çerçeveliyor. Manşetler 'AB kısıtlamalarına rağmen sürdürülen koruma' vurgusunu öne çıkarıyor. Kaynaklar Magyar'in AB eleştirisini ve Komisyon'un yanıtını bir arada aktarırken, Macaristan'ın sapmasını resmen bildirmediğine dikkat çekiyor. AB Komiseri Brunner'in 'talep Ukrayna'dan geldi' açıklaması, Ukrayna kamuoyunda yurt dışındaki askerlik yükümlülüklerinin uygulanmasına ilişkin tartışmayla bağlantılandırılıyor.
Haberlerin ayrıştığı noktalar
Ukraynalı kaynaklar Magyar'in AB kararını nitelendiren ifadesinin çevirisinde küçük farklılıklar taşıyor: bir kaynak 'indignificant' sözcüğünü kullanırken, çoğunluk Magyar'in açıklamasını 'undignified' (onurlu olmayan) olarak aktarıyor. Magyar'in Costa ile görüşmesinin tarihi konusunda da farklılık var: bazı kaynaklar 'bir önceki gün' ya da 'Budapestin'e ziyaret sırasında' derken, bazıları Costa'nın Budapeşte ziyaretinin 2 Eylül, Magyar'in basın açıklamasının 3 Eylül olduğunu belirtiyor.
Arka plan
AB üye devletleri Temmuz ayında Ukraynalılar için geçici korumayı 4 Mart 2028'e kadar uzattı. 5 Ağustos'ta yürürlüğe giren yeni kurallar, Ukrayna yasaları kapsamındaki askerlik yükümlülüklerinin pasaport damgası veya diğer belgelerle doğrulanmasını şart koşuyor; mevcut koruma sahipleri kapsam dışında. Macaristan bu tedbire karşı oy kullandı. AB Komisyonu yeni kuralların pratik uygulanmasına ilişkin operasyonel rehber hazırlıyor; yayım tarihi henüz netleşmedi. İsviçre de Ukrayna'dan kaçanlar için destek tedbirlerini 4 Mart 2028'e kadar uzattı, ancak kısıtlamalarla. Çek Cumhuriyeti'nde geçen yıl ilk kez Ukraynalı kadınlardan daha fazla Ukraynalı erkeğe geçici koruma verildi. Ağustos ortasında bazı medya, Macaristan'daki BM Mülteci Ajansı ofisine dayandırarak Macaristan'ın geçici koruma usullerini değiştirmediğini ve asker yaşındaki erkekler dahil önceden uygun görülen kişilerin uygunluğunu koruduğunu bildirdi. Komisyon sözcüsü Lammert 20 Ağustos'ta yeni koruma kurallarının kadınlar için de geçerli olduğunu söyledi. Macaristan sınırında yer alan Transkarpatya'da yaklaşık 100.000 etnik Macar yaşıyor.