Macaristan, Ukrayna'nın AB müzakerelerinde 2 ve 3 numaralı kümelere yeşil ışık yaktı
7 Ekim'de AB Konseyi'nin genişleme çalışma grubu COELA, Ukrayna için "İç Pazar" (küme 2) ve "Rekabet Edebilirlik ve Kapsayıcı Büyüme" (küme 3) tarama sonuçlarını onayladı. Aynı gün Coreper büyükelçileri, Ukrayna ve Moldova'ya müzakere pozisyonlarını sunmaları için mektup gönderilmesini kararlaştırdı. Macaristan, aylardır süren engellemesini kaldırdı; Ukrayna Dışişleri Bakanı Andrii Sybiha, bunun COREPER düzeyinde "yeşil ışık" verildiği anlamına geldiğini söyledi.
Öne çıkanlar
- 7 Ekim'de Macaristan, Ukrayna için küme 2 ("İç Pazar") ve küme 3 ("Rekabet Edebilirlik ve Kapsayıcı Büyüme") açılmasına onay verdi.
- Macaristan, Ukrayna'nın bu iki kümenin açılmasındaki bir sonraki prosedürel adıma geçmesini engelleyen vetosunu kaldırdı.
- AB Konseyi'nin COELA çalışma grubu, Ukrayna için küme 2 ve 3 tarama sonuçlarını onayladı.
- Aynı gün Coreper büyükelçileri, Ukrayna ve Moldova'ya müzakere pozisyonlarını sunmaları için mektup gönderilmesini kararlaştırdı.
- Ukrayna Dışişleri Bakanı Andrii Sybiha, COREPER düzeyinde Macaristan'ın "yeşil ışık" verdiğini açıkladı.
- Ukrayna daha önce küme 1 "Temeller" (15 Haziran) ve küme 6 "Dış İlişkiler" (14 Temmuz) olmak üzere iki küme açmıştı.
- Üye devletlerin 12 Ekim'de küme 2 ve 3'ün açılmasına ilişkin müzakere pozisyonunda anlaşması, ardından 13 Ekim'de bir Hükümetlerarası Konferans düzenlenmesi bekleniyor.
- Macaristan'ın tutum değişikliği, Ukrayna'nın 1 Ekim'de kayıt altına alınan ve 6 Ekim'de ilgili komitenin kabulünü tavsiye ettiği ulusal azınlıkların eğitim haklarına ilişkin 16119 sayılı tasarı yasasıyla bağlantılı olarak sunuluyor.
Neden önemli
Bu gelişme, Ukrayna'nın AB'ye katılım müzakere sürecinde aylardır süren Macaristan engelini kaldırarak süreci yeniden rayına oturtuyor. Ukrayna, Haziran ayında küme 1 "Temeller" ve Temmuz ayında küme 6 "Dış İlişkiler" olmak üzere iki küme açmıştı; küme 2 ve 3'ün açılması onu altı kümenin dördüne taşıyacak. Karar, Ukarayna'nın ulusal azınlıkların (Macar azınlığı da dahil) eğitim haklarına ilişkin 16119 sayılı tasarı yasasını kayıt altına almasıyla bağlantılı olarak sunuluyor ve Kiev-Budapeş ilişkilerinde bir yumuşamaya işaret ediyor. Önümüzdeki hafta yapılması beklenen 12 Ekim müzakere pozisyonu anlaşması ve 13 Ekim Hükümetlerarası Konferansı, Ukrayna'nın AB yolculuğunda bir sonraki somut kilometre taşı olacak.
Ne oldu
7 Ekim Çarşamba günü AB Konseyi'nin genişleme çalışma grubu COELA, Ukrayna'nın AB'ye katılım müzakerelerinin küme 2 "İç Pazar" ve küme 3 "Rekabet Edebilirlik ve Kapsayıcı Büyüme" ile ilgili tarama sonuçlarını onayladı. Aynı gün, Daimi Temsilciler Komitesi (Coreper) düzeyinde AB üye devletlerinin büyükelçileri, Ukrayna ve Moldova hükümetlerine iki küme için müzakere pozisyonlarını sunmalarını talep eden mektupların gönderilmesini onayladı. Bu adımlar, Macaristan'ın aylardır sürdürdüğü engeli kaldırması ve küme 2 ve 3'ün açılmasına onay vermesi sayesinde mümkün oldu. Macaristan daha önce 17 Temmuz, 22 Temmuz, 1 Eylül ve 8 Eylül'de tarama sonuçlarını reddetmişti. Ukrayna Dışişleri Bakanı Andrii Sybiha, COREPER düzeyinde Macaristan'ın müzakere pozisyonlarına "yeşil ışık" verdiğini duyurdu ve Macar mevkidaşı Anita Orbán'a teşekkür etti. AB üye devletlerinin 12 Ekim Pazartesi günü, Verkhovna Rada'nın ulusal azınlık dillerinde eğitime ilişkin yasal değişiklikleri kabul etmesinin ardından küme 2 ve 3'ün açılmasına ilişkin müzakere pozisyonunda anlaşması bekleniyor. Bunu izleyen 13 Ekim'de bir Ukrayna-AB Hükümetlerarası Konferansının düzenlenmesi ve iki kümenin resmen açılması öngörülüyor. Ukrayna daha önce küme 1 "Temeller"i (15 Haziran, Lüksemburg) ve küme 6 "Dış İlişkiler"i (14 Temmuz) açmıştı. Açılması beklenen küme 2 ve 3'ün ardından Ukrayna'nın hâlâ küme 4 "Yeşil Gündem ve Sürdürülebilir Bağlantısallık" ile küme 5 "Kaynaklar, Tarım ve Uyum"u açması gerekecek.
Haberlerin ayrıştığı noktalar
Kaynaklar, kümelerin resmen açılacağı Hükümetlerarası Konferansın planlanan tarihi konusunda farklılık gösteriyor: bazı erken raporlar 13 Eylül'ü verirken çoğu kaynak 13 Ekim'i belirtiyor; 13 Ekim tarihi de bazı kaynaklarda hâlâ kesinleşmemiş, olası/koşullu olarak niteleniyor. Ukrayna Başbakan Yardımcısı'nın adının yazılışı da farklılık gösteriyor: çoğu kaynak "Chentsov" derken bir kaynak "Cozlov", bir diğeri "Chenov" yazıyor. Macar Dışişleri Bakanı'nın adının ilk adının yazılışı da kaynaklar arasında "Anita/Anikó Orbán" ile bir kaynakta geçen "Aniko" biçimleriyle farklılık gösteriyor.
Arka plan
Ukrayna'nın AB'ye katılım müzakere fasılları altı tematik kümede kalan kümeleniyor; Ukrayna şimdiye kadar bunlardan ikisini açtı: 15 Haziran'da Lüksemburg'da küme 1 "Temeller" ve 14 Temmuz'da küme 6 "Dış İlişkiler". Macaristan, 17 Temmuz'dan bu yana küme 2 ve 3 için tarama sonuçlarının onaylanmasını engelliyordu; engel, Ukrayna'daki Macar azınlığın (özellikle Transkarpatya'daki) haklarına ilişkin Macaristan talepleriyle bağlantılı hale geldi. Macaristan'ın kendi koşulları, görüşmelerin "liyakate dayalı değerlendirme" ilkesiyle yürütülmesini ve yeni kümeler açılmadan önce Ukrayna'nın ilk kümenin gerekliliklerini yerine getirdiğini göstermesini şart koşuyordu. 1 Ekim'de, Ukrayna yerli halkların ve ulusal azınlıkların eğitim haklarına ilişkin 16119 sayılı tasarı yasası Verkhovna Rada'ya kayıt altına alındı; 6 Ekim'de ilgili parlamento komitesi tasarının kabulünü tavsiye etti. Yine 6 Ekim'de Avrupa Komisyonu, genişleme öncesi politika reformu önerileri paketini kabul etti ve Genişleme Komiseri Marta Kos gelecekteki AB üyeleri için önerilen beş adımı açıkladı. Cumhurbaşkanı Volodymyr Zelensky, Ukrayna'nın 2026 sonuna kadar tüm müzakere kümelerini açmayı beklediğini söyledi; Başbakan Yardımcısı Vsevolod Chentsov ise 2 Ekim'de kalan kümelerin açılması için gerekli koşulların yerine getirildiğini belirtti. Süreç Ukrayna ile paralel biçimde Moldova için de yürütülüyor ve 7 Ekim'deki COELA ile Coreper adımlarında iki ülke birlikte ele alındı.