Ukrayna parlamentosu ulusal azınlıkların eğitim hakkına ilişkin yasayı kabul etti; AB ile iki müzakere faslı yola çıkıyor

Neden önemli

Yasa, Macaristan'ın aylardır sürdürdüğü blokeyi kaldırarak Ukrayna'nın AB üyelik müzakerelerinde 2. "İç Pazar" ve 3. "Rekabet Edebilirlik ve Kapsayıcı Büyüme" fasıllarının açılmasının önünü açıyor. Bu, savaş süren Ukrayna için AB'ye katılım yolunda somut bir ilerleme anlamına geliyor ve 13 Ekim'deki hükümetlerarası konferans için zemin hazırlıyor. Aynı zamanda yeni düzenleme, eğitim dili Ukraynaca olarak kalırken AB'nin resmi dillerinden birine sahip azınlıkların ana dilinde eğitim görmesine de olanak tanıyor.

Ne oldu

Ukrayna parlamentosu Verkhovna Rada, 12 Ekim Pazartesi günü 16119 sayılı "Ukrayna'nın ulusal azınlıkları ve yerli halklarının dillerinde eğitim" yasa tasarısını ilk okumada 273, nihai oylamada 266 milletvekilinin oyuyla kabul etti. Rada, yasanın acilen Verkhovna Rada Başkanı tarafından imzalanarak Cumhurbaşkanı Volodymyr Zelensky'ye gönderilmesine karar verdi.

Yeni düzenleme, dili AB'nin resmi dillerinden biri olan azınlıkların çocuklarına Ukraynaca ile birlikte kendi ana dillerinde eğitim hakkı tanıyor. Bir okulun azınlık eğitim kurumu statüsü kazanabilmesi için öğrencilerin yarısından fazlasının (en az yüzde 50) ilgili azınlık dilinde eğitim görmesi gerekiyor; Rusça kapsam dışı tutuluyor. Azınlık statüsündeki okullar, Eğitim Bakanlığı'nın koordinasyonu olmadan kapatılamayacak ya da yeniden yapılandırılamayacak.

Aynı gün Lüksemburg'da bulunan Ukrayna Dışişleri Bakanı Andriy Sybiha, Macar mevkidaşı Anita Orbán ile bir araya geldi. Macaristan Dışişleri Bakanı Orbán, Rada'nın yasayı aynı gün onaylamasını beklediğini ve Mayıs-Haziran'da Ukrayna tarafıyla koordineli yürütülen ikili anlaşmanın bir parçası olduğunu söyledi. Yasanın kabulünün ardından Budapeşte'nin 13 Ekim'deki Ukrayna-AB hükümetlerarası konferansında 2. ve 3. fasılların açılmasına onay vermeye hazır olduğunu açıkladı. Sybiha ise 13 Ekim'de AB'nin resmi kararını beklediğini belirterek Macaristan'ın yapıcı tutumu için teşekkür etti.

AB Daimi Temsilciler Komitesi (Coreper), Rada'nın oylamasının ardından 12 Ekim'de toplanarak AB'nin 2. ve 3. fasıllardaki ortak tutum belgelerini onaylamaya hazır olduğunu açıkladı. 9 Ekim Cuma gününden beri hazır durumda olan bu belgelerin onaylanması, 13 Ekim Salı günü Ukrayna-AB ve Ukrayna-Moldova hükümetlerarası konferanslarında iki ülke için de 2. ve 3. fasılların resmen açılmasına olanak tanıyacak.

Ukrayna kaynakları olayı nasıl aktarıyor

Ukrayna kaynakları haberi Rada'nın tasarıyı her iki okumada kabul etmesi ve yasanın derhal Cumhurbaşkanlığı'na gönderilmesi etrafında çerçeveledi. Çıkan haberlerde Eğitim Komitesi Başkanı Serhiy Babak'a atıfla Ukraynaca'nın eğitim sürecinin devlet dili olmaya devam edeceği vurgulandı. Ukrayna Dışişleri Bakanı Sybiha'nın Lüksemburg'daki temasları, Rusya'nın Ukrayna'nın başkenti ve diğer şehirlerine yönelik saldırılarının yoğunlaştırıldığı bilgisinin aktarılması ve "saldırganı durdurmaya, terör politikasından vazgeçirmeye ve kalıcı barış için müzakere masasına getirmeye yönelik" AB kararlarının masaya yatırılması bağlamında aktarıldı. Bazı Ukrayna kaynakları, Mayıs-Haziran 2025'te Ukrayna ile Macaristan arasında azınlıklara ilişkin düzenli istişareler için varılan ikili anlaşmayı ve Başbakan Péter Magyar'ın açıklamalarını siyasi arka plan olarak öne çıkardı.

Uluslararası kaynaklar olayı nasıl aktarıyor

Uluslararası çerçeveye ilişkin sentezde ayrı bir bölüm bulunmuyor; ancak AB kurumları cephesinden öne çıkan vurgu, AB Genişlemeden Sorumlu Komiseri Marta Kos'un Ukrayna'nın savaşa rağmen reformlar ve Avrupa entegrasyonu yolunda "etkileyici sonuçlar" sergilediğine dair açıklaması oldu. Kos, müzakere sürecinde güvenlik ve hukukun üstünlüğü konularının önemini ve Haziran ayından bu yana AB'nin Karadağ, Arnavutluk, Moldova ve Ukrayna ile eş zamanlı hükümetlerarası konferanslar düzenlediğini anımsattı. Macar tarafında ise Orbán yasanın ikili anlaşma çerçevesinde hazırlandığını ve uygulamasının ikili düzeyde, hükümetlerarası ekonomik komite ile eğitim alt grubu ve Transkarpatya'daki azınlık kuruluşları temsilcilerinin katılımıyla izleneceğini kaydetti.

Arka plan

Ukrayna ile AB, 15 Haziran'da düzenlenen hükümetlerarası konferansta "Temeller" başlıklı ilk müzakere faslını (hukukun üstünlüğü, demokratik kurumlar ve kamu yönetimi reformu) açmıştı. Haziran sonundan itibaren süreç, Macaristan'ın AB Genişleme Çalışma Grubu'nda (COELA) 27 üye ülkenin ortak mektubuna destek vermeyi reddetmesi nedeniyle yavaşlamıştı. Macar Başbakanı Péter Magyar bunu, Ukrayna'nın önce birinci fasıldaki gereklilikleri yerine getirmesi gerektiği yönündeki "sonuç odaklı değerlendirme" ilkesiyle gerekçelendirmişti. Macaristan, blokeyi kaldırmayı ülkedeki Macar azınlığın eğitim haklarına ilişkin güvencelere bağlıyordu. Mayıs-Haziran 2025'te Kiev ve Budapeşte, bu talepler üzerine düzenli istişareler yürütülmesi konusunda anlaşmaya varmıştı. AB'nin 2. ve 3. fasıllara ilişkin ortak tutum taslakları 9 Ekim Cuma gününden beri hazırdı. Ukrayna'nın üyelik müzakereleri, altı tematik kümede toplam 35 fasıldan oluşuyor; daha önce birinci ("Temeller") ve altıncı ("Dış İlişkiler") kümeler açılmıştı.