Ukrayna'da "Karthago" operasyonu: Başsavcı Kravchenko'nun ofisinde gece baskınları yapıldı

Neden önemli

Bu soruşturma, Ukrayna'nın savcılık sisteminin ve çağrı merkezi ekonomisinin en üst kademelerine ulaşarak yolsuzlukla mücadele kurumlarının bağımsızlığı için bir sınav teşkil ediyor. Kravchenko'nun NABU kayıtlarındaki 'Şef' figürüyle örtüşen işaretler, Başsavcının görevde kalıp kalmayacağına ve Ukrayna'nın yolsuzlukla mücadele kurumlarının en üst düzey savcıyı soruşturma konusundaki kararlılığına dair siyasi tartışmayı alevlendirdi. Aynı zamanda, AB ve Birleşik Krallık vatandaşlarını da dolandıran bu şemaların uluslararası boyutu, Kiev'in Batı ortakları nezdindeki itibarı açısından da önem taşıyor.

Ne oldu

4 Eylül'de Ukrayna'nın yolsuzlukla mücadele kurumları NABU ve SAP, "Karthago" kod adlı operasyonu duyurarak, Başsavcılık Ofisi (OГП) birim yöneticilerinden birinin yönettiği ve dolandırıcı çağrı merkezlerini para karşılığında koruduğu iddia edilen bir suç örgütünü ortaya çıkardı. Soruşturma, örgütün 2025 ortasında kurulduğunu, üyelerinin mevcut savcılar ve organizatöre yakın kişilerden oluştuğunu belirtiyor. Katılımcıların, dolandırıcı çağrı merkezlerinin faaliyetlerine engel olmamak için sistematik olarak rüşvet aldığı, elde edilen gelirlerin gayrimenkul, mücevher ve değerli taşınır mallara aktarıldığı (20 milyon grivnanın üzerinde), 10 milyon grivnanın üzerinde tutarın yakınların hesaplarına yatırıldığı ve Karpatlar yakınındaki bir apart kompleksi de dahil olmak üzere 12 milyon grivnalık elitin gayrimenkulunun üçüncü şahıslara devredildiği öne sürülüyor.

5 Eylül gecesi NABU dedektifleri, Başsavcı Ruslan Kravchenko, yardımcısı Mariya Vdovychenko ve diğer OГP personelinin ofislerinde arama gerçekleştirdi. OГP aramaları doğruladı, ancak dedektiflerin yetkilendirilen soruşturma dışındaki dosyalara, hatta SAP liderliğiyle bağlantılı kişilere yönelik olası usulsüzlüklerle ilgili soruşturmalara eriştiğini iddia ederek yasal değerlendirme talep etti. OГP, mahkeme kararının yalnızca günlük sohbetleri içerdiğini ve Başsavcının çağrı merkezlerine yardım ettiğine veya rüşvet aldığına dair doğrudan kanıt bulunmadığını savundu.

Aynı gün medyada, OГP Uluslararası İşbirliği Departmanı başkan yardımcısı Serhiy Kropyva'nın (kayıtlarda "Şansölye" olarak geçiyor) Lviv'de gözaltına alındığı ve sınırı geçmeye çalıştığı bildirildi. 6 Eylül'de Yüksek Yolsuzlukla Mücadele Mahkemesi (VAKS), Kropyva için 2 Kasım'a kadar gözaltı ve 120 milyon grivnalık alternatif kefalet kararı verdi.

Kravchenko 6 Eylül'de iddiaları kesin olarak reddetti, kendisine yöneltilen suçlamaları reddetti, OГP çalışanının görevden uzaklaştırıldığını ve ihraç hazırlığının başlatıldığını açıkladı. Kolluk kuvvetlerinin son 12 ayda 1.050'den fazla arama gerçekleştirdiğini, yaklaşık 340 çağrı merkezi ve 5.000'den fazla operatör iş istasyonunu kapattığını, 147 soruşturmanın yürütüldüğünü, 183'ten fazla kişiye şüphe bildirildiğini ve 93 kişinin iddianamesinin mahkemeye gönderildiğini söyleyerek savunmaya geçti. Kravchenko, kendi isteğiyle istifa etmeyeceğini, ancak cumhurbaşkanı ve parlamento talep ederse bunu yapacağını belirtti.

Olayın ardından Ukrayna medyasında, Kravchenko'nun "kaybolduğu" ya da başkentteki Dobrobut kliniğine gittiği yönünde haberler çıktı. OГP sözcüsü Nataliya Bayurko ve Dobrobut kliniği bu iddiaları reddederek Kravchenko'nun işyerinde olduğunu açıkladı.

Ukrayna kaynakları olayı nasıl aktarıyor

Tüm kaynaklar Ukrayna merkezli ve Ukrayna dilinde; haberler NABU, SAP, OГP, VAKS, Devlet Vergi Servisi, Cumhurbaşkanlığı Ofisi ve 'Halkın Hizmetkârı' fraksiyonu gibi Ukrayna kurumlarına odaklanıyor. Ukrayna medyası, Kravchenko'nun reddiyesini ve OГP'nin aramalara itirazlarını (mahkeme kararının yalnızca günlük konuşmalara dayandığı, yetkilendirme kapsamı dışına çıkıldığı iddiası) ayrıntılı şekilde aktardı. Ukrainska Pravda, ZN.UA ve Bihus.Info, 'Şef' figürü, Kozyn'deki ev, Kropyva'nın Kravchenko'nun özel işlerini koordine ettiği iddiası, Arakhamia-Kravchenko anlaşması ve Kravchenko'nun 'kaybolması' gibi henüz kamuya açık teyit edilmemiş iddiaları geniş biçimde işledi. Kravchenko'nun savunma amaçlı istatistikleri (12 ayda 1.050'den fazla arama, ~340 çağrı merkezi, 147 soruşturma, 183'ten fazla şüpheli, 93 iddianame) olduğu gibi aktarıldı.

Uluslararası kaynaklar olayı nasıl aktarıyor

Sağlanan kaynakların tümü Ukrayna merkezli olduğundan, farklı bir uluslararası çerçeveyi destekleyecek uluslararası kaynak bulunmamaktadır. Yalnızca Ukrayna kaynaklarından elde edilen bilgiye göre, Batılı ortaklar dolandırıcı çağrı merkezlerinin yarattığı soruna uzun süredir dikkat çekiyordu; AB ve Birleşik Krallık vatandaşlarının on milyonlarca avro dolandırıldığı ve bir vakada AB ile İngiltere'nin Ukrayna kolluk kuvvetlerinden bu tür ofisleri kapatmasını doğrudan talep ettiği bildirildi. Ancak bu bilgi tek bir kaynağa (ZN.UA) dayandığı için bağımsız bir uluslararası çerçeve olarak değerlendirilmemelidir.

Haberlerin ayrıştığı noktalar

Birkaç konuda kaynaklar arasında belirgin görüş ayrılıkları var. Kravchenko'nun 'kaybolduğu' iddiası: Ukrainska Pravda kaynakları 12 saatten fazla yerinin tespit edilemediğini, ZN.UA kaynakları onun Kiev'deki Dobrobut kliniğinde olduğunu ileri sürdü; OГP sözcüsü, Kravchenko'nun kendisi ve Dobrobut kliniği bu iddiaları reddederek işyerinde olduğunu söyledi. Kravchenko'nun kayıtlardaki 'Şef' olup olmadığı: NABU onu kamuya açık isimle anmadı ve kendisine şüphe bildirmedi, ancak medya analizi 'eski vergi servisi başkanı' ve patronimik 'Andriyoviç' işaretlerinin Kravchenko'ya uyduğunu ve bunun 'Şef' olduğunu ileri sürdü; Kravchenko tüm iddiaları reddetti. NABU'nun gece aramalarının yetki aşımı: OГP, dedektiflerin ilgisiz soruşturma dosyalarına (NABU ve SAP çalışanları ve SAP liderliğiyle bağlantılı kişilerle ilgili dosyalar dahil) eriştiğini iddia ederek hukuki değerlendirme talep etti; NABU/SAP bu spesifik iddiaya kamuya açık yanıt vermedi. Yolsuzlukla aklanan miktar: Çoğu haber 20 milyon grivnanın üzerinde (gayrimenkul/mücevher), 10 milyon grivnanın üzerinde (yakınların hesaplarına) ve 12 milyon grivnalık (Karpat gayrimenkul) tutarları belirtirken, bazı kaynaklarda toplam 30 milyon grivnanın üzerinde bir rakam da yer aldı; Kropyva duruşmasında ayrı bir şüpheliye özgü 89,9 milyon grivnalık rakam gündeme geldi. Cumhurbaşkanı Zelensky'nin Kravchenko'yu görevden alıp almayacağı: Ukrainska Pravda kaynaklarına göre Zelensky sabah görevden alma hazırlığındaydı ancak 'Halkın Hizmetkârı' fraksiyonu başkanı Davyd Arakhamia'nın itirazı üzerine kanıt ve mahkeme kararlarını beklemeye ikna edildi; Kravchenko, Zelensky ve parlamento talep ederse istifa edeceğini söyledi; Cumhurbaşkanlığı ofisi ya da Arakhamia kamuya açık herhangi bir anlaşmayı teyit etmedi.

Arka plan

NABU (Ulusal Yolsuzlukla Mücadele Bürosu) ve SAP (Özelleşmiş Yolsuzlukla Mücadele Savcılığı), Ukrayna'nın başlıca yolsuzlukla mücadele kurumlarıdır. 'Karthago' operasyonu, Ukrayna'da faaliyet gösteren ve hem Ukrayna hem de yabancı vatandaşları dolandıran dolandırıcı çağrı merkezleri ağının, OГP'deki yetkililer tarafından sistematik rüşvet karşılığında korunduğu iddiasıyla ilgilidir. Başsavcı Ruslan Kravchenko, Aralık 2024 - Haziran 2025 arasında Devlet Vergi Servisi başkanlığını yürüttükten sonra Başsavcı olarak atandı; NABU kayıtlarında 'Şef' olarak geçen figür, patronimik olarak 'Andriyoviç' ile anılan eski bir vergi servisi başkanı olarak tanımlanıyor - bu işaretler Kravchenko'nun biyografisiyle örtüşüyor, ancak NABU onu kamuya açık isimle anmadı. NABU'nun tahminine göre Ukrayna'da yaklaşık 2.000 dolandırıcı çağrı merkezi faaliyet gösteriyor; soruşturma, aylık koruma ödemelerinin 'tek pencere' sisteminin çeşitli güvenlik ve kolluk birimlerine nasıl dağıtıldığına odaklanıyor.