Ukrayna hükümeti 2027 bütçe tasarısını parlamentoya sundu: savunmaya 4,86 trilyon grivna, uluslararası destek ihtiyacı 52,6 milyar dolar
Ukrayna Bakanlar Kurulu, 15 Eylül akşamı 2027 Devlet Bütçesi tasarısını onaylayarak Verkhovna Rada'ya sundu. Tasarı, 5,65 trilyon grivna gelir ve 7,27 trilyon grivna gider öngörürken savunma ile güvenlik harcamalarının toplam harcamaların yüzde 66,8'ini oluşturmasını öngörüyor. Bütçenin dengelenmesi için 52,6 milyar dolar uluslararası destek gerekiyor; tasarı aynı zamanda henüz parlamentodan geçmemiş vergi değişikliklerine bağlı 131 milyar grivnalık gelir öngörüyor.
Öne çıkanlar
- Tasarı, 2026 düzeltilmiş planına göre yüzde 8,7 artışla 5 trilyon 648 milyar grivna gelir ve yüzde 13,5 artışla 7 trilyon 272 milyar grivna gider öngörüyor.
- Savunma ve güvenliğe 4 trilyon 885 milyar grivna (GSYİH'nın yüzde 43,8'i, toplam harcamaların yüzde 66,8'i) ayrılıyor; Savunma Bakanlığı'na 3,76 trilyon grivna tahsis edildi.
- Toplam devlet bütçesi harcamaları 8 trilyon grivnanın üzerine çıkacak — tam kapsamlı savaş öncesi seviyenin dört katından fazla — ve devlet bunun yarısından azını kendi kaynaklarıyla karşılıyor.
- 2027 için uluslararası destek ihtiyacı 52,6 milyar dolar; AB, G7 ülkeleri (ERA çerçevesinde), IMF, Dünya Bankası, Birleşik Krallık ve diğer ortaklardan sağlanması planlanıyor.
- 131 milyar grivnanın üzerindeki gelir, KDV'nin 1 puan artırılması ve akaryakıt özel tüketim vergisinin 4 puan artırılması dahil Vergi Kanunu değişikliklerinin parlamentodan geçmesine bağlı.
- Parlamentonun banka kârından yüzde 50'lik vergiyi uzatması ve Cumhurbaşkanı'nın dijital platformların vergilendirilmesine ilişkin yasayı imzalaması halinde bütçeye 52,5 milyar grivna ek gelir sağlanabilir.
- Milletvekillerinin 1 Ekim'e kadar değişiklik önermesi, tasarının ilk okumasının ise ekim sonunda yapılması bekleniyor.
Neden önemli
Savunma ve güvenlik harcamalarının toplam bütçenin yüzde 66,8'ini (GSYİH'nın yüzde 43,8'i) emmesiyle 2027 bütçesi Ukrayna tarihinin en savaş odaklı bütçesi olacak. Toplam harcamaların 8 trilyon grivnayı aşıp savaş öncesi düzeyin dört katını geçmesi ve devletin bunun yarısından azını kendi kaynaklarıyla karşılaması, bütçenin dengelenmesi için 52,6 milyar dolarlık uluslararası yardım şartına bağlı olduğu anlamına geliyor. Gelir kalemlerinin 131 milyar grivnalık bölümü, Bütçe Komitesi başkanının kişisel olarak geçme ihtimalini düşük gördüğü vergi değişikliklerine bağlı; analistler ise önerilen tedbirler sonrasında bile 36,5-37,8 milyar dolarlık bir finansman açığı öngörüyor. Başbakan tasarıyı 'savaşan bir ülkenin bütçesi' olarak nitelendirip karar gecikmelerinin uluslararası yardımı tehdit ettiği uyarısında bulundu; maliye bakanı ise durumun 2022'den bu yana en gergin dönem olduğunu söyleyip dondurulmuş Rus varlıklarına ilişkin adım atılması çağrısı yaptı.
Ne oldu
Ukrayna Bakanlar Kurulu 15 Eylül akşamı 2027 Devlet Bütçesi tasarısını onayladı ve ilgili yasa tasarısını Verkhovna Rada'ya kayıt numarası 16000 ile sundu. Tasarı, 2026 düzeltilmiş planına göre yüzde 8,7 artışla 5 trilyon 648 milyar grivna gelir ve yüzde 13,5 artışla 7 trilyon 272 milyar grivna gider öngörüyor. Toplam devlet bütçesi harcamalarının 8 trilyon grivnayı aşarak tam kapsamlı işgal öncesi düzeyin dört katından fazlasına çıkması bekleniyor. Savunma ve güvenliğe 4 trilyon 885 milyar grivna (GSYİH'nın yüzde 43,8'i, harcamaların yüzde 66,8'i) ayrılıyor; Savunma Bakanlığı'na 3,76 trilyon grivna tahsis edildi. Enerji sektörü için yaklaşık 100 milyar grivna, bunun 60 milyar grivnası Rus saldırıları sonrası enerji tesislerinin korunması ve dağıtılmış gaz üretiminin geliştirilmesi için öngörülüyor. Sosyal harcamalar 540,3 milyar grivna (+yüzde 15,5), eğitim 328,5 milyar grivna (+yüzde 21,6), sağlık 292,5 milyar grivna (+yüzde 13,9) olarak belirlendi; öğretmen, doktor ve hemşire maaşlarında yüzde 65 artış planlanıyor. 2027'deki uluslararası destek ihtiyacı 52,6 milyar dolar olarak tahmin ediliyor; kaynaklar arasında AB, G7 ülkeleri (ERA çerçevesinde), IMF, Dünya Bankası, Birleşik Krallık ve diğer ortaklar yer alıyor. Tasarının yaklaşık 131 milyar grivnalık gelir bileşeni, KDV'nin yüzde 20'den yüzde 21'e çıkarılması ve akaryakıt özel tüketim vergisinin 4 puan artırılması dahil Vergi Kanunu değişikliklerinin kabul edilmesine bağlı. Milletvekillerinin 1 Ekim'e kadar değişiklik önermesi, ilk okumanın ekim sonunda yapılması bekleniyor.
Ukrayna kaynakları olayı nasıl aktarıyor
Tüm kaynaklar Ukrayna menşeli olup savaş çabasının ölçeğini ve başbakanın 'savaşan bir ülkenin bütçesi' ifadesini öne çıkarıyor. Ukrayna medyası tasarıyı savunma, eğitim, sağlık, sosyal politika, gaziler, enerji, tarım, yol fonu, teleton gibi kalemler bazında ayrıntılı şekilde kaleme alarak kapsamlı bir sosyal ve güvenlik belgesi olarak sunuyor. Analiz ağırlıklı ve muhalefet eğilimli yayınlar, uluslararası yardıma bağımlılığı, vergi artışı ihtiyacını, bu artışların parlamentodan geçme olasılığının düşüklüğünü ve öngörülen kesin finansman ile beklenen finansman arasındaki farkı öne çıkararak mali kırılganlığı vurguluyor. Dil Ombudsmanı'nın fonunun neredeyse iki katına çıkarılması, Plast izcilik hareketine ayrılan kaynak, teleton ve kamu yayıncısı (Suspilne) için ayrılan tutar gibi siyasi ve kültürel açıdan simgesel kalemler geniş yer buluyor. Enerji sektörüyle ilgili haberler, Rus saldırıları sonrası tesislerin korunması ve yenilenmesi ile dağıtılmış üretimin geliştirilmesini bir güvenlik ve dayanıklılık önceliği olarak çerçevelendiriyor.
Haberlerin ayrıştığı noktalar
Kaynaklar birkaç noktada farklılaşıyor. Bakanlar Kurulu başbakanının kimliği konusunda bazı haberlerde Serhiy Koretsky (ya da Korchetskyi/Korchevskyi olarak da yazılan varyantları) yer alırken bir haberde enerji öncelikleri üzerine açıklama yapan kişi olarak Başbakan Denys Shmyhal adı geçiyor. Henüz kabul edilmemiş vergi değişikliklerine bağlı gelir tutarı konusunda Verkhovna Rada Bütçe Komitesi başkanı Roksolana Pidlasa 131 milyar grivnayı (KDV'nin 1 puan, akaryakıt özel tüketim vergisinin 4 puan artırılmasına bağlı) işaret ederken milletvekili Yaroslav Zheleznyak toplamı 117,3 milyar grivna olarak veriyor ve KDV oranı ile yürürlük tarihinin belgelerde belirtilmediğini belirtiyor. Bütçenin genel finansman açığına ilişkin tahminler de farklılaşıyor: resmi uluslararası destek ihtiyacı 52,6 milyar dolar olmasına karşın bağımsız analistlerin (Concorde Capital analizi dahil) hesaplamalarına göre finansmanı sağlanmamış açık 36,5-37,8 milyar dolar; koşullar kötüleşirse 2027 sonunda yaklaşık 80 milyar dolarlık bir eksik öngörülüyor. Vergi odaklı gelir varsayımları bir yandan tasarıya zaten işlenmiş biçimde sunulurken diğer yandan parlamenter onayına bağlı olarak aktarılıyor; Bütçe Komitesi başkanı söz konusu değişikliklerin kişisel olarak geçme ihtimalinin düşük olduğunu söylüyor.
Arka plan
Ukrayna'nın bütçe süreci, Bakanlar Kurulu'nun tasarıyı parlamentoya sunmasını, ardından milletvekillerinin 1 Ekim'e kadar değişiklik önerebilmesini ve ilk okumanın ekim sonunda yapılmasını öngörüyor. 2025'in başlarında cumhurbaşkanı, yeni tasarı tamamlanmadan önce 2026 bütçesi açığını kapatmak için gereken yedi bekleyen yasa tasarısının çıkarılması için milletvekillerine çağrı yapmıştı. Savunma dışı önemli kalemler arasında öğretmen, doktor ve hemşire maaşlarında yüzde 65'lik planlanan artış, ekonomi ve iş desteği için yaklaşık 96 milyar grivna ve Rus saldırıları sonrası enerji tesislerinin korunması ve yenilenmesi dahil enerji sektörüne yaklaşık 100 milyar grivna yer alıyor. Tasarıda ayrıca 540,3 milyar grivna (+yüzde 15,5) sosyal harcama, 328,5 milyar grivna (+yüzde 21,6) eğitim ve 292,5 milyar grivna (+yüzde 13,9) sağlık harcaması düzeltilmiş 2026 planına göre öngörülüyor.