Ukrayna hükümeti 2027 bütçe tasarısını parlamentoya sundu: savunmaya 4,9 trilyon grivna, ABD'den 52,6 milyar dolar dış finansman ihtiyacı

Neden önemli

2027 tasarısı, savunma ve güvenliğe GSYİH'nın neredeyse %44'ünü ayırarak savaş ekonomisinin bütçe politikası üzerindeki belirleyici etkisini gösteriyor. Sadece 20 milyar doları teyit edilmiş 52,6 milyar dolarlık dış finansman açığı, IMF ve AB koşulları da dahil uluslararası donör koordinasyonu için kritik bir sınav haline getiriyor. Tasarı, nominal savunma harcaması artarken askeri personel maaşlarında beşinci yıldır gerçek artış öngörmüyor; bu durum, cephe gerisindeki personel ile mali çerçeve arasındaki siyasi açıyı derinleştiriyor. Ayrıca KDV'nin %20'den %21'e çıkarılması, akaryakıt özel tüketim vergisindeki artış ve OVDP ile iç borçlanmanın 544,4 milyar grivnaya çıkarılması, yürütmenin Rada'nın vergi oylamasına ve piyasa koşullarına bağımlılığını artırıyor.

Ne oldu

Ukrayna Bakanlar Kurulu, 15 Eylül 2026 akşamı 2027 Devlet Bütçesi tasarısını (16.000 sayı numarasıyla) Verkhovna Rada'ya sundu. Tasarı, savunma ve güvenliğe 4 trilyon 885 milyar grivna (GSYİH'nın yaklaşık %43,8-44'ü) ayırıyor; bu kalem tüm harcamaların %66,8'ini oluşturuyor. Savunma bütçesinin iç dağılımında 1,8 trilyon grivna askeri maaşlara, 2,3 trilyon grivna silah ve askeri teçhizata, 264,9 milyar grivna yedek akçeye, 30 milyar grivna silah ve teçhizat için devlet garantilerine ve 499,9 milyar grivna diğer harcamalara ayrılıyor. Savunma/güvenlik bütçesinin 1,73 trilyon grivnalık (%35,7) kısmı silah ve teçhizat için ayrılmış Avrupa fonlarından oluşuyor ve bu kısım ayni olarak da gelebilir.

Toplam harcamalar 7 trilyon 272 milyar grivna (+%13,5), gelirler 5 trilyon 648 milyar grivna (+%8,7) olarak öngörülüyor. Dış finansman ihtiyacı 52,6 milyar dolar; partnerler şu ana kadar 20 milyar doları teyit etmiş, 32,6 milyar dolarlık açık kapatılmamış durumda. Hükümet ayrıca ortaklardan en az 1 trilyon grivna tutarında ayni askeri-teknik yardım bekliyor.

Asgari ücret 1 Ocak 2027'den itibaren 8.647 grivnadan 9.546 grivnaya yükseltilecek (+899 grivna, +%10,4). Genel yaşam asgari ücreti 3.559 grivnaya, çalışabilir yaştakiler için 3.691 grivnaya, çalışma yetisini kaybetmiş kişiler için 2.878 grivnaya çıkarılacak. Eğitime 328,5 milyar grivna (+50,8 milyar), sağlığa ise 292,5 milyar grivna (Tıbbi Garanti Programı için 225 milyar) ayrılıyor. Deneyimli bir öğretmenin ortalama maaşı 27.300 grivnaya (%65 artış), uzman doktorların ortalama maaşı en az 30.000 grivnaya, hemşirelerin maaşı 20.000 grivnaya yükseltilecek. Sosyal harcamalar 540,3 milyar grivna (emekli maaşı destekleri için 292,8 milyar), iş destek programları 96 milyar grivna (neredeyse iki katı) olarak planlanıyor.

Milletvekili Yaroslav Zheleznyak, 1,02 trilyon grivnalık Silahlı Kuvvetler bakım bütçesinin 2026 maaş açığını kapatmaya yeteceğini ancak askeri personele beşinci yıldır gerçek maaş artışı sağlanmadığını vurguladı. Mahkeme personeli fonu %44, Dürüstlük Bürosu %19,9, savcılık %12,2 artırılırken genel maaş fonu %18,2 büyüyecek. 'Ulusal Cashback' programı ve 'Yedyni Novyny' teletonu bütçedeki yerini koruyor.

Ukrayna kaynakları olayı nasıl aktarıyor

Ukrayna kaynakları, bütçeyi 'savaşan bir ülkenin bütçesi' olarak çerçeveleyerek GSYİH'nın savunmaya ayrılan payını, 52,6 milyar dolarlık dış finansman ihtiyacını ve hâlâ 32,6 milyar dolarlık teyit edilmemiş ortak katkısını öne çıkarıyor. Haberler, nominal savunma harcamasının yükselmesine karşın Zheleznyak'ın 'beşinci yıldır maaş artışı yok' eleştirisi etrafında siyasi gerilimi öne çıkarıyor; bu eksende yargı, Dürüstlük Bürosu ve savcılık maaşlarına yapılan yüksek oranlı artışlar sıkça vurgulanıyor. Ukrayna basını, KDV'nin %20'den %21'e çıkarılması, akaryakıt özel tüketim vergisinin yükseltilmesi, İşsizlik Fonu bakiyesinin emekli maaşlarına yönlendirilmesi, NABU/SBI/BEB dosyalarından elde edilen ve ARMA varlıklarından gelecek kaynakların silah alımına aktarılması, Kiev'in 2015 tarihli 332 milyon grivnalık borcunun geri ödetilmesi gibi yerel politika ayrıntılarını ayrıntılı biçimde işliyor. Rada'nın takvimi de merkeze alınıyor: değişiklikler 1 Ekim'e kadar sunulabilecek, ilk okuma oylamasının ekim sonunda yapılması bekleniyor ve meclis tasarıyı 16 Eylül 2026'da görüşmeye başladı.

Haberlerin ayrıştığı noktalar

Kaynaklar arasında iki temel uyuşmazlık göze çarpıyor. İlk olarak, bir kaynak tasarının parlamentonun web sitesinde 15 Ağustos'ta göründüğünü belirtirken, diğerleri 16.000 sayılı tasarının 15 Eylül 2026 akşamı tescil edildiğini tutarlı biçimde aktarıyor; bu iki tarih çelişiyor. İkinci olarak, savunma başlık rakamları farklı çerçeveleniyor: bazı kaynaklar savunma ve güvenliğe toplam 4 trilyon 885 milyar grivnayı (GSYİH'nın %44'ü) yazarken, Zheleznyak'ın aktardığı biçimiyle yalnızca Silahlı Kuvvetler bakımı için 1,02 trilyon grivna rakamı kullanılıyor; bu iki rakam farklı bütçe kalemlerine ait olsa da haberlerdeki çerçeve farklı.

Arka plan

Bütçe Kodu'na göre hükümetin bir sonraki yılın bütçe tasarısını 15 Eylül'e kadar parlamentoya sunması gerekiyor; 2027 tasarısı bu takvime uyularak 15 Eylül 2026 akşamı 16.000 sayı numarasıyla tescil edildi. Başbakan Serhiy Koretsky, Maliye Bakanı Serhiy Marchenko (4 Eylül) ve Savunma Bakanı Yevheniy Khmara (29 Ağustos) Ukrayna'nın mali durumunun kritik eşiğe yaklaştığını, 27 milyar dolarlık savunma finansman açığını ve ilgili yasaların gecikmesi halinde 29,5 milyar dolarlık uluslararası yardımın tehlikeye girebileceğini kamuoyuna açıkladı. 2026'da hükümet askeri ödemeler için kaynak yetersizliği nedeniyle Devlet Bütçesi'ni birçok kez değiştirdi; Zheleznyak 2026 askeri maaş açığını 100-190 milyar grivna olarak tahmin etti. Savunma kaleminin iç yapısında 1,8 trilyon grivna maaşlara, 2,3 trilyon grivna silah ve teçhizata, 264,9 milyar grivna yedek akçeye (genel fondan 200 milyar, 'karartmanın giderilmesi' gümrük gelirlerinden beklenen 64,9 milyar), silah alımları için 30 milyar grivna devlet garantisine ve 499,9 milyar grivna diğer harcamalara yer veriliyor; savunma/güvenliğin 1,73 trilyon grivnalık (%35,7) kısmı silah ve teçhizat için ayrılmış Avrupa fonlarından oluşuyor ve ayni olarak da gelebilir. Tasarı, askeri maaş artışı olmamasıyla çelişen bir tablo çizerek 'Ulusal Cashback' programı ile 'Yedyni Novyny' teletonunu finanse etmeyi sürdürüyor; mahkeme personeli fonu %44, Dürüstlük Bürosu %19,9, savcılık %12,2 ve genel maaş fonu %18,2 artırılıyor.