Almanya'da bölgesel seçimler: AfD Mecklenburg-Vorpommern'de birinci, Die Linke Berlin'de önde, CDU tarihi düşüşte
20 Eylül'de Almanya'nın iki eyaletinde yapılan bölgesel seçimlerde aşırı sağcı AfD, Mecklenburg-Vorpommern'de oyların yaklaşık %37'sini alarak birinci oldu ve Sosyal Demokrat Parti'yi (SPD) 28 yıl sonra ilk kez liderlikten etti. Berlin'de ise sol parti Die Linke yaklaşık %25 ile seçimi önde götürürken, Şansölye Friedrich Merz'in Hristiyan Demokrat Birliği (CDU) Mecklenburg-Vorpommern'de yüzde 5 civarında kalarak tarihi bir hezimet yaşadı. Merz sonucu "felaket" olarak nitelendirdi; diğer tüm partiler AfD ile koalisyon kurmayı reddettiği için eyalet hükümetinin büyük olasılıkla AfD'siz kurulması bekleniyor.
Öne çıkanlar
- ARD çıkış anketine göre AfD, Mecklenburg-Vorpommern'de oyların %37,3'ünü alarak birinci oldu; SPD %35,6 ile ikinci, CDU ise yalnızca %5,3 aldı (bir kaynağa göre %4,9 — eşik altı).
- SPD, Mecklenburg-Vorpommern'de 28 yıl sonra ilk kez birinciliği kaybetti; AfD'nin başbakan adayı Leif-Erik Holm kendi seçim bölgesini SPD'ye kaybetti.
- Berlin'de Die Linke %24,9 ile birinci, CDU %20 ile ikinci, AfD yaklaşık %16 ile üçüncü oldu; Die Linke bu sonuçla eyalet parlamentoya ilk kez girebilir.
- Şansölye Friedrich Merz, CDU'nun Mecklenburg-Vorpommern sonucunu "felaket" olarak nitelendirdi; istifa etmeyeceğini belirtti.
- Seçimlerden birkaç gün önce AfD'nin ulusal desteği rekor düzeyde yaklaşık %30'a çıkarken, CDU %18-19'a gerileyerek rekor düşük kaydetti.
- Tüm diğer partiler AfD ile koalisyon kurmayı reddetti; bu nedenle AfD birinci olmasına rağmen Mecklenburg-Vorpommern hükümetini kurması beklenmiyor; olası koalisyon SPD, Die Linke ve Yeşiller arasında.
- Hem AfD hem Die Linke, Ukrayna'ya askeri yardıma karşı çıkıyor ve Rusya ile yakınlaşmayı savunuyor.
- 6-7 Eylül'de AfD, Saksonya-Anhalt'ta yaklaşık %44 alarak bir önceki doğu eyaletini de kazanmıştı.
Neden önemli
Mecklenburg-Vorpommern'de AfD'nin birinciliği, birkaç hafta içinde eski Doğu Almanya'daki ikinci eyalet zaferi olup, aşırı sağın bu bölgedeki yükselişinin sürdüğünü gösteriyor. SPD'nin 28 yıllık egemenliğini yitirmesi ve Şansölye Merz'in partisinin yüzde 5 bandına düşmesi, Almanya'nın ana akım siyasi dengelerini sarsıyor. AfD'nin ulusal düzeyde rekor seviyeye ulaşmasıyla birlikte, hem AfD hem de Die Linke'nin Ukrayna'ya yardıma ve Rusya politikasına bakışı, Berlin'in savaşa yönelik tutumu için doğrudan önem taşıyor. Öte yandan diğer partilerin AfD ile koalisyonu reddetmesi, hükümetin AfD'siz kurulacağı anlamına geliyor; sonuç bir siyasi şok ama bir iktidar değişimi değil.
Ne oldu
Almanya 20 Eylül'de iki eyalette — Berlin ve Mecklenburg-Vorpommern — bölgesel seçimleri düzenledi. ARD çıkış anketlerine göre AfD, Mecklenburg-Vorpommern'de yaklaşık %37,3 ile birinci, SPD %35,6 ile ikinci, CDU ise yaklaşık %5,3 (bir kaynağa göre %4,9) ile üçüncü oldu. Bu, SPD'nin eyalette 28 yıldır sürdürdüğü birinciliği kaybettiği ve CDU'nun olasılıkla eyalet meclisine giremediği anlamına geliyor. Şansölye Merz sonucu "felaket" olarak nitelendirdi, ancak istifa etmeyeceğini söyledi. AfD'nin başbakan adayı Leif-Erik Holm, kendi seçim bölgesinden kaybederek meclise giremeyecek; tüm diğer partilerin AfD ile koalisyonu reddetmesi nedeniyle olası koalisyonun SPD, Die Linke ve Yeşiller arasında olacağı belirtiliyor. Berlin'de ise Die Linke %24,9 ile birinci, CDU %20 ile ikinci, AfD yaklaşık %16 ile üçüncü oldu; Die Linke'nin bu sonuçla eyalet meclisine ilk kez girebileceği kaydediliyor. Seçimlerden önceki hafta AfD ulusal düzeyde rekor %30'a ulaşırken, CDU %18-19'a düşerek rekor düşük kaydetti. Birkaç hafta önce, 6-7 Eylül'de AfD Saksonya-Anhalt'ta yaklaşık %44 alarak bir başka doğu eyaletini de kazanmıştı.
Ukrayna kaynakları olayı nasıl aktarıyor
Ukrayna medyası AfD'nin zaferini öncelikle partinin Rusya ve Ukrayna politikası üzerinden değerlendirdi: AfD'nin Ukrayna'ya askeri yardıma karşı çıkması, Moskova ile yakınlaşma çağrıları ve yaptırımların kaldırılması talebi öne çıkarıldı. Ukraynalı yayınlar, AfD'nin yükselişinin Şansölye Merz'in konumunu ve CDU'nun Ukrayna'ya desteği sürdürme kapasitesini zayıflatabileceğini vurguladı. Saksonya-Anhalt sonucu, Mecklenburg-Vorpommern için bağlam olarak özellikle öne çıkarıldı. Ukrayna kaynakları, AfD birinci olsa da diğer partilerin koalisyonu reddettiğine dikkat çekerek sonucu iktidar değişimi değil, siyasi şok olarak çerçeveledi.
Uluslararası kaynaklar olayı nasıl aktarıyor
Uluslararası medya, AfD'nin Mecklenburg-Vorpommern'deki birinciliğini ve Die Linke'nin Berlin'deki liderliğini ana sonuç olarak aktardı; CDU'nun doğuda yaşadığı tarihi çöküş ve Merz'in "felaket" ifadesi haberlerin merkezinde yer aldı. Berlin yarışı kendi ekseninde, Die Linke'nin olası ilk meclis girişiyle birlikte sola doğru ayrı bir hikâye olarak sunuldu. Kaynaklar, AfD'nin ulusal düzeydeki yükselişiyle CDU'nun rekor düşüşünü paralel bir eğilim olarak not etti, ancak Berlin sonucu tek bir aşırı sağ dalgası olarak değil, ayrı bir sol dalga olarak da çerçeveledi. Tüm partilerin AfD ile koalisyonu reddettiği, dolayısıyla eyalet hükümetinin AfD'siz kurulacağı ve olası bir SPD-Die Linke-Yeşiller koalisyonunun masada olduğu vurgulandı.
Haberlerin ayrıştığı noktalar
Kaynaklar arasında AfD'nin Mecklenburg-Vorpommern oy oranı %37,3 ile %38,2 arasında değişiyor; SPD'nin oy oranı %35,5, %35,6 veya %35,7 olarak veriliyor. CDU'nun %5 eşiğini geçip geçmediği de tartışmalı: bir rapora göre yaklaşık %5,3 ya da "biraz %5'in üstünde", bir diğerine göre ise %4,9 ile eşiğin altında kalarak ilk kez eyalet meclisine giremedi. Berlin'de Die Linke'nin oy oranı bir kaynakta %24,5, diğerinde %24,9 olarak aktarılıyor. Saksonya-Anhalt zaferinin tarihi de kaynaklara göre 6 Eylül ya da 7 Eylül olarak veriliyor.
Arka plan
Berlin ve Mecklenburg-Vorpommern, Almanya'nın 16 federal eyaletinden ikisi; bölgesel hükümetler eğitim ve bazı güvenlik konularında önemli yetkilere sahip. Mecklenburg-Vorpommern yaklaşık 1,5 milyon nüfuslu, ülkenin en küçük ve en yüksek işsizlik oranına sahip eyaletlerinden biri. Manuela Schwesig (SPD) 2017'den bu yana eyaletin başbakanı; daha önce Angela Merkel'in üçüncü kabinesinde aile, kadın ve gençlik bakanı olarak görev yaptı. Alman medyası 2022'de Schwesig'in tam ölçekli işgal öncesinde Nord Stream 2'yi kolaylaştırmayı amaçlayan Gazprom destekli bir fonda yer aldığını ortaya koymuştu. Berlin'de mevcut belediye başkanı Kai Wegner (CDU) yeniden aday olmadı; CDU eyalet maliye bakanı Stefan Evers'ı, AfD ise Kristin Brinker'ı aday gösterdi. Eylül başında AfD, Saksonya-Anhalt'ta yaklaşık %44 oy alarak doğudaki bir önceki eyalet seçimini de kazanmıştı.