Zelensky ve Başbakan, Ukrayna'nın 27 milyar dolarlık savunma bütçesi açığını duyurdu
Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodımır Zelenskiy ve Başbakan Serhiy Koretsky, 25 Eylül'de bu yıl için savunma bütçesinde 27 milyar dolarlık açık bulunduğunu açıkladı. Hükümet, açığın bir kısmını mevcut programlar içinde yeniden dağıtarak iç kaynaklardan kapatmayı, geri kalanı için ise AB ve IMF'den hızlandırılmış destek almayı planlıyor.
Öne çıkanlar
- Zelenskiy, 25 Eylül'de savunma bütçesi açığının 27 milyar dolar olduğunu açıkladı
- Açığın ana bileşeni drone ve füze alımındaki fon eksikliği
- Ekim ve Kasım'da sipariş ve ön ödeme yapılmazsa Ocak ve Şubat'ta ciddi sıkıntılar yaşanacak
- Açığın yaklaşık üçte biri Ocak–Mart dönemi için drone alımına ayrıldı
- Başbakan Koretsky, bir kısmının iç kaynaklardan yeniden dağıtımla karşılanması görevini Maliye Bakanlığına verdi
- Zelenskiy, AB ve IMF'den "olumlu ve yapıcı" tepki aldığını söyledi
- Avrupa Komisyonundan 90 milyar avroluk kredinin ikinci diliminin erkene çekilmesi istendi
Neden önemli
27 milyar dolarlık açık, Ukrayna'nın drone, füze ve askeri maaş ödemelerini geç 2026 ve erken 2027 döneminde doğrudan etkileyebilecek bir açıktır. Hükümet, açığı kapatmak için iç bütçe yeniden dağıtımı ile AB'den hızlandırılmış dış finansmanı birleştirmeye çalışıyor. Eski Bakan Fedorov'un bu rakamın kaynağını bilmediğini söylemesi, fon açığının ölçeği konusunda iç görüş ayrılığına işaret ediyor. AB ek finansmanı, Ukrayna'nın gölge ekonomiyle mücadele ve vergi gelirlerini artırma gibi yasal reformları kabul etmesine bağlı olduğundan, parlamento eylemi savunma finansmanının ön koşulu haline gelmiştir.
Ne oldu
Cumhurbaşkanı Volodımır Zelenskiy, 25 Eylül'de gazetecilerle sesli bağlantıda, Ukrayna'nın bu yılki savunma bütçesi açığının 27 milyar dolar olduğunu söyledi. Açığın büyük kısmı drone ve füze alımıyla ilgili; geri kalanı da Ekim, Kasım ve Aralık için askeri personelin maaş desteğini kapsıyor. Açığın yaklaşık üçte biri Ocak–Mart dönemi için öngörülen drone alımlarına ayrılmış durumda. Zelenskiy, fon ihtiyacını AB temsilcileri, AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ve IMF ile görüştüğünü ve "olumlu ve yapıcı" tepki aldığını söyledi. Ukrayna, IMF'nin doğrudan askeri tedarik finanse edemeyeceğini, bu nedenle Avrupa Komisyonundan 90 milyar dolarlık kredi paketinin önümüzdeki yıl için planlanan ikinci diliminin erkene çekilmesini istediğini bildirdi. Aynı gün Başbakan Serhiy Koretsky, Savunma Bakanlığıyla 27 milyar dolarlık ek savunma talebinin kapatılması için toplantı yaptı. Koretsky, bir kısmının 2027'nin ilk çeyreğinde ulaşacak tedarüklere peşin ödeme yapılması için hemen gerektiğini ve bir kısmının mevcut programlar içinde yeniden dağıtımla iç kaynaklardan karşılanması gerektiğini söyledi. Hükümet ayrıca AB desteğine güveniyor ve NATO ülkeleriyle doğrudan müzakereler yürütüyor. Dış finansman için Verhovna Rada'nın belirli yasaları kabul etmesi gerekiyor.
Ukrayna kaynakları olayı nasıl aktarıyor
Tüm kaynaklar Ukrayna menşeli ve Ukraynaca yayımlanmıştır; ana sesler cumhurbaşkanı, başbakan, maliye bakanı ve dışişleri bakanıdır. Haberler, iç mekanizmalara yoğunlaşıyor: başbakanın Savunma Bakanlığıyla toplantısı, Maliye Bakanlığının yeniden dağıtım görevi ve Verhovna Rada'nın yasa kabul etme zorunluluğu. Ukrayna kaynakları, drone ve füze eksikliğine bağlı operasyonel aciliyetin altını çiziyor; ayrıca hükümetin AB ve IMF'den aldığı "olumlu ve yapıcı" tepkiyi ve dışişleri bakanının görüşmenin gergin geçtiği yönündeki haberleri reddeden açıklamasını öne çıkarıyor.
Haberlerin ayrıştığı noktalar
İki temel görüş ayrılığı bulunmaktadır. İlk olarak, 27 milyar dolarlık savunma açığı rakamının kaynağı ve doğruluğu tartışmalıdır: Zelenskiy bunu belirlenmiş bir rakam olarak sunarken, yılın ilk yarısında bakanlığı yöneten eski Bakan Mykhaylo Fedorov rakamın nereden geldiğini bilmediğini söylemiştir. İkinci olarak, Zelenskiy ile von der Leyen arasındaki son görüşmenin tonu hakkında anlaşmazlık vardır: bir Bloomberg kaynağı görüşmeyi gergin olarak nitelendirmiş, Dışişleri Bakanı Andriy Sibiha ise bu tür haberleri uydurma olarak nitelendirip konuşmayı dostane ve yapıcı olarak tanımlamıştır.
Arka plan
Eylül ayı başından bu yana Ukrayna bütçe açığı konusunda artan uyarılar yapılıyordu. 1 Eylül'de Başbakan Koretsky, savunma dışı harcamalar için sıkı tasarruf rejimi açıkladı ve 70 milyar grivna tasarruf belirlendiğini bildirdi. 4 Eylül'de Maliye Bakanı Serhiy Marchenko, Ukrayna'nın 2022'deki Rusya'nın tam kapsamlı işgalinin başlangıcından bu yana bu kadar gergin bir bütçe durumuyla karşılaşmadığını söyledi. 14 Eylül'de Koretsky, devlet maliyesinin kritik bir noktaya yaklaştığını ve gerekli yasaların gecikmesinin 29,5 milyar dolarlık uluslararası yardımın alınmasını tehlikeye atabileceğini uyardı. Yılın başında Savunma Bakanlığı, yılın ikinci yarısı için planlanan fonları drone ve diğer ihtiyaçlara kullandı; bu durum mevcut açığa katkıda bulundu. AB üye ülkeleri, Ukrayna için Avrupa Barış Fonu'ndan (EPF) 6,6 milyar avro ayrılması için koşullarda anlaştı; ancak ek ödemeler, gölge ekonomiyle mücadele, vergi gelirlerini artırma ve AB normlarıyla uyum gibi Ukrayna mevzuatındaki ilerlemeye bağlı.