ABD ve Rusya yetkilileri Nord Stream'i canlandırmak için görüşüyor; Beyaz Saray özellikle Nord Stream'e dair son dönemde bir temas olmadığını söylüyor

Neden önemli

Eğer bu görüşmeler sonuçlanırsa, 2022'deki işgalin ardından Avrupa'nın Rusya'dan enerji bağımsızlığı sürecinin en önemli unsurlarından biri geri alınmış olacak. Hatlar Eylül 2022'deki sabotajın ardından hasarlı ve ABD ile AB yaptırımları altında bulunuyor, bu nedenle yeniden açılmaları şu an hukuka aykırı. Alman ve daha geniş Avrupa muhalefeti, tek başına bir ABD yaptırımı gevşetmesinin boru hattını yeniden açmaya yetmeyeceğine işaret ediyor. Müzakereler aynı zamanda olası ABD-Rusya yakınlaşması ve Ukrayna'daki savaşı sona erdirme çabasına da doğrudan bağlanıyor; ilişkili bir planda ABD'nin Rus Lukoil varlıklarının Avrupa ve başka yerlerdeki konsorsiyum satışı karşılığında yaptırım hafifletmesi öngörülüyor. ABD'deki ara seçimler, Kongre'de kontrol değişikliği halinde yaptırım kararlarını daha da zorlaştırabilir.

Ne oldu

Reuters'in beş kaynağa dayandırdığı haberde, ABD ve Rusya yetkililerinin Amerikalı bir yatırımcının Nord Stream gaz boru hatlarını yeniden açmasını görüştüğü bildirildi. Müzakerelere ABD Başkanı Donald Trump'ın özel temsilcisi ve damadı Jared Kushner ile Kremlin'e yakın danışman Kirill Dmitriyev katıldı; ikili son haftalarda Moskova ve New York'ta bir araya geldi. 24 Eylül'de New York'ta düzenlenen toplantıda ABD özel temsilcisi Steve Witkoff da hazır bulundu ve ana gündem maddeleri ABD-Rusya ikili iş birliği ile Ukrayna savaşının sona erdirilmesiydi. Kushner, iş anlaşmalarını barışın yeniden tesisi için kilit bir unsur olarak görüyor ve savaşın bitmesinin ardından Avrupa'ya enerji tedarikinden Amerikalı yatırımcıların kâr elde edebileceğini değerlendiriyor.

Beyaz Saray sözcüsü, Rusya ile yapılacak tüm anlaşmaların ABD Uluslararası Kalkınma Finansmanı Kurumu (DFC) ve Hazine Bakanlığı koordinasyonunda yürütülmesi ve Amerikan vergi mükellefleri ile şirketlerine yarar sağlaması gerektiğini söyledi; ancak Nord Stream'e özgü son dönemde bir görüşme yapılmadığını da ekledi. Nord Stream boru hatları hem ABD hem de AB yaptırımları altında olduğundan, mevcut koşullarda yeniden işletilmeleri hukuka aykırı. Trump yaptırımları kaldırabilir ya da hafifletebilir, ancak önümüzdeki ay yapılacak ABD ara seçimlerinde Kongre'nin kontrolünün Demokratlara geçmesi bunu zorlaştırabilir.

Almanya Ekonomi ve Enerji Bakanlığı sözcüsü, Nord Stream'in ve Rus gazının AB yaptırımları kapsamında olduğunu, Berlin'in alternatif tedarik kaynakları bulduğunu ve hatların yeniden açılması için federal hükümet onayı gerektiğini, bunun da istenmediğini belirtti. Alman ve diğer Avrupa hükümetlerinin, boru hatlarının yeniden açılmasına karşı sert bir tutum almaları bekleniyor.

Ukrayna kaynakları olayı nasıl aktarıyor

Ukrayna dilindeki yayın, hikâyeyi Rusya'ya yönelik Batı enerji politikasında olası bir geri adım olarak çerçeveliyor ve Avrupa'nın Nord Stream'in yeniden canlandırılmasına yönelik muhalefetini ön plana çıkarıyor. Ukrayna kaynakları, görüşmeleri Kremlin'e yakın Dmitriyev'in statüsüne ve onun stratejik enerji altyapısı üzerinde ABD'li yetkililerle müzakere yürütmesinin hassasiyetine vurgu yaparak, daha geniş bir ABD-Rusya yakınlaşması sürecinin parçası olarak sunuyor. Aynı çerçevede, Lukoil'in Avrupa'daki varlıkları gibi Rus varlıklarına olası yaptırım gevşetmesine bağlanabilecek bir takas da tartışılıyor.

Haberlerin ayrıştığı noktalar

Ukrayna kaynakları iki noktada farklılaşıyor. Bir yandan Beyaz Saray, Kushner ve Dmitriyev arasındaki temasları sürdüren Reuters kaynaklarına karşın Nord Stream'e özgü son dönemde herhangi bir görüşme olduğunu yalanlıyor. Diğer yandan, Kushner ve Dmitriyev'in Moskova ve New York'taki toplantılarında Nord Stream'in ne ölçüde somut biçimde ele alındığı konusunda haberler farklılaşıyor: bazı anlatılar konunun aktif biçimde müzakere edildiğini öne sürerken, diğerleri her bir toplantıda konunun ne kadar ayrıntılı görüşüldüğünün belirsiz olduğunu vurguluyor.

Arka plan

Rusya'nın Şubat 2022'deki Ukrayna işgalinden önce Almanya, gaz ihtiyacının yarısından fazlasını iki Nord Stream hattı üzerinden Rusya'dan satın alıyordu. Hatlar, Moskova'nın Avrupa'ya gaz tedarikini kısıtlamasının ardından devre dışı kaldı ve Eylül 2022'de su altı patlamalarıyla hasar gördü. Nord Stream'in işletme şirketinin yüzde 51'i Gazprom'a, yüzde 31'i iki Alman şirkete, kalanı da bir Fransız ve bir Hollanda şirketine ait. Alman ortakların, Gazprom'un payını satması halinde kendi hisselerini korumak istediği belirtiliyor. Dmitriyev, geçen ay ABD Enerji Bakanlığı ve Hazine Bakanlığı yetkilileriyle olası ABD-Rus enerji girişimlerini görüştü; 24 Eylül'de de New York'ta ABD özel temsilcileri Steve Witkoff ve Kushner ile bir araya geldi.