Zelensky, seçimleri 60 günlük tam ateşkese bağladı; Trump yeni lider çağrısı yaptı
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelensky, ABC News'e verdiği röportajda, Rusya 60 günlük tam bir ateşkes kabul ederse Ukrayna'nın seçim düzenleyeceğini söyledi ve bu mesajı Donald Trump aracılığıyla Vladimir Putin'e iletmesini istedi. Açıklama, Trump'ın Ukrayna'nın yeni bir lider seçmesi yönündeki çağrısının ardından geldi. Zelensky ayrıca karşılıklı bir "enerji ateşkesi" önerdi ve Trump'ın Rusya ile duyurduğu dizel anlaşmasını ABD'nin "zayıflığı" ve Putin'e "hediye" olarak nitelendirdi.
Öne çıkanlar
- Zelensky, Rusya 60 günlük tam ateşkesi kabul ederse Ukrayna'nın seçim yapacağını söyledi; mesajı Trump'a Putin'e iletmesi için verdi.
- Trump cumartesi günü Zelensky'nin "anlaşma yapmaya hazır olmadığını" öne sürerek Ukrayna'ya yeni bir lider seçmesi çağrısı yaptı.
- 9 Ekim'de Trump ile Putin arasındaki telefon görüşmesinin ardından ABD, Rus dizelinin Amerikan ve dünya pazarlarına tedarikine ilişkin bir anlaşma duyurdu.
- Zelensky bu anlaşmayı ABD'nin "zayıflığı" ve Putin'e "hediye" olarak eleştirdi.
- Zelensky, Rusya Ukrayna enerji altyapısına saldırmayı durdurursa Rus rafinerilerine yönelik saldırıları durdurmaya hazır olduğunu açıklayarak "enerji ateşkesi" önerdi.
- Ukrayna Dışişleri Bakanı Andriy Sibiha, Zelensky'nin Ukrayna halkının desteğine sahip olduğunu ve lider seçiminin Ukraynalılara ait olduğunu yazdı.
- Martovden beri Ukrayna'da olağanüstü hal yürürlükte olduğundan seçimler yasak; 1 Ekim'de Putin, enerji altyapısına yönelik karşılıklı saldırıların durdurulması önerisini Valdai Kulübü'nde "saçma" olarak reddetmişti.
Neden önemli
Zelensky, olası bir Ukrayna seçimini 60 günlük tam bir Rus ateşkesine koşullandırarak kararı fiilen Putin'in eline bırakırken, lider seçiminin Ukraynalılara ait olduğunu vurguladı. Bu açıklama, iki devlet başkanı arasındaki kamusal gerilimi tırmandıran Trump'ın "yeni lider" çağrısına doğrudan bir yanıt oldu. Aynı zamanda Zelensky'nin karşılıklı bir enerji ateşkesi önerisi, Trump'ın 9 Ekim'deki Putin görüşmesinin ardından duyurduğu ABD-Rusya dizel anlaşmasının Zelensky tarafından ABD'nin "zayıflığı" ve Putin'e "hediye" olarak nitelenmesine de zemin hazırladı. Gelişmeler, ABD'nin Kyiv'in Trump'ın taleplerini yerine getirmemesi halinde istihbarat erişimini kesebileceği yönündeki haberlerle birlikte seyretti.
Ne oldu
Cumartesi günü ABD Başkanı Donald Trump, Zelensky'nin "anlaşma yapmaya hazır olmadığını" öne sürdü ve Ukrayna'nın yeni bir lider seçmesi gerektiğini söyledi. Bunun üzerine Zelensky, ABC News'e verdiği röportajda, Rusya 60 günlük tam bir ateşkes kabul ederse seçimleri düzenleyeceklerini açıkladı ve mesajı Trump'a Putin'e iletmesi için verdi. Zelensky ayrıca, Rusya Ukrayna enerji altyapısına saldırmayı durdurursa Rus rafinerilerini vurmayı bırakmaya hazır olduğunu belirterek karşılıklı bir "enerji ateşkesi" önerdi. 9 Ekim'deki Trump-Putin telefon görüşmesinin ardından ABD, milyonlarca ton Rus dizelinin Amerikan ve dünya pazarlarına tedarikine ilişkin bir anlaşma duyurmuştu; Zelensky bu anlaşmayı "zayıflık" ve Putin'e "hediye" olarak eleştirdi. Ukrayna Dışişleri Bakanı Andriy Sibiha da X üzerinden Zelensky'nin Ukrayna halkının desteğine sahip olduğunu ve karar hakkının yalnızca Ukraynalılara ait olduğunu vurguladı.
Haberlerin ayrıştığı noktalar
Kaynaklar, Zelensky'nin ABD'nin Rus rafinerilerine yönelik saldırıları tek taraflı durdurma talebini reddedip reddetmediği konusunda farklılaşıyor: AXIOS'a atıfla bazı hesaplar bunu bir reddediş olarak aktarırken, Zelensky'nin X paylaşımları ve ABC röportajı aslında Rusya'nın Ukrayna enerji altyapısına saldırmayı durdurması karşılığında karşılıklı bir enerji ateşkesi önerildiğini ortaya koyuyor. Dizel tedarik anlaşmasının niteliği de tartışmalı: bazı kaynaklar bunu ABD-Rusya "anlaşması" olarak çerçevelerken Zelensky bunu ABD'nin "zayıflığı" ve Putin'e "hediye" olarak tanımladı.
Arka plan
Ukrayna'da olağanüstü hal 24 Şubat 2022'den bu yana yürürlüktedir ve bu süre boyunca seçimler yapılamaz. Nisan 2026'da Zelensky'nin başkanlık süresi, anayasadaki beş yıllık azami süreyi aşarak yedi yılı geride bırakmıştı. 1 Ekim'de Putin, Valdai Tartışma Kulübü'nde enerji altyapısı ve sivil gemilere yönelik karşılıklı saldırıların durdurulması önerisini "saçma" olarak reddetti. Trump, ABD'nin 3 Kasım ara seçimleri öncesinde akaryakıt fiyatlarını düşürme arayışı içinde olduğu bir dönemde, Rus dizeli anlaşmasını Cuma günü duyurdu; ABD Kongresi'nde Rus petrolü alımını engellemeye yönelik iki partili bir tasarı hazırlanıyor.